Full text of "Georgii Pictorii... Opera nova in quibus mirifica, jocos salesque, poetica, historica et medica lib. v. complectitur. Item ΟΝΟΜΑΤΟΘΕΤΝΣ qui locorum, montium, fontium... nomina continet. Praeterea in Marsilii Ficini de Tuenda studiosorum sanitate librum scholia. Item in Plinii Naturalis historiae septimum librum annotationes"

See other formats

;iy9;n 

GEORGII 

PICTORII VILLIN* 

C3ANI VIRI LITERIS 

H V L T I S V.A R I A'aV E R E FC V M 

fctentia & prudentia prasditijhoc 
cft,Polyhift6ris,medid^ celeber 
irimi, opera noua,in quibus mi 
rifica, io cos fales^, poetica, 
hiftorica Sc medica Lib,/ ^ 

V, compleditun , 

ITEM, 

o NO MATO© BTH 2 qm' Iocor5,mon/„ # "Xr 
tiS, fontium, jBuminum, marium, ^ ^ 
ftagnorum,fyluarum,5<^c. 
nomina continet, 

PRAETEREA, 
in Fidni de tuenda fiud^ 

fanitate Ubrm SchoU£ 

ITEM, •> V 

In Pfin^ naturalishijioria ^ .c '' 
hum^irmotationet.f' - ; 

Bafilc», Ex officina Hcnricpctrmif/ M * / 







jlD. J. 

REVEREND O IN 

CHRISTO PATRI AC 

D O M I N O, D O M I N O RVDOL- 

phd , monaftertj Lucis Cellae anacho- 
titz primano, domino $iC compacri fuo 
dignifsimOjGcorgius Pidlorius Villiil 
ganus Dodor medicus ^ apud archi- 
ducalem Curiam Enfishemij fu- 
perioHs Alfa tiae ar¬ 
chiater, 

S* D* 

I GRATITV^ 

do propterea uirtu 
tum omnium me<i 
tropolis diceda eR 
ac fundamenm (an 
tiftes reuerendc, &! compater di*» 
gmfsime)quia cxfontibus huius, 
in Deum fcaturiat religio, in pa*5 
rentes pictas,in patriam charitas. 
In cognatos amor, dc in educato# 
^ a res 





^I^I*STOLA 

res reueretia. Certe colligendum 
erit,( fiqmdem oppofitorum ean 
dem rationem efle philofophus 
didt) Tullium non minus uere 
quam eleganter Attico fcripfijGTe, 
Ingratitudinem omnium uitios 
rum effe lacunam , & Augise ims 
^purgatum ftabulum,beftiam' que 
Hannibalis beftia,^quam in foms^ 
nijs uidit deuaftantem lyluas, a^ 
gros, uillas, oppida, diuerticula, 
campos, fontes, Sc prata, inhu^ 
maniorem, Neminem' que Pha^ 
larifmo tam propinquum, quani 
is eft quem acceptorum benefio 
ciorum immemorem cognoto 
mus» Ex quo profed:o id ueriC* 
iime manare cenfendum ducis* 
mus,qudd nemo,ipfa ad id natuf 
raprouehente, non ingratos uel 
V adniano pfbfequatur odio, uel 
iibcta# 



NVNCVPATORIA. 
fi occafio detur ^^ ratio patiatur 
ingratos in Cynofargos propel;* 
lereprsefiimat, Athemenfium lex 
erat in tales , adiones celebrafle 
criniinofas , quos ueluti Xenoj* 
phontis onomafticon habet, Per 
fie in publico uirgis cadebant, & 
Hebrsei fixrca damnabant, Ly^s 
curgus fuo tempore fapicntifsis 
mus legum fcriptpr, Pythagoria 
co iymbolo ingratos tacite exu^ 
landos praecepit, hyrundines di:* 
censiub eodem te(ftonpnhaben 
das, hoc eft ingratos* Ea iiqui:* 
dem auisper aeftatem iioftro uti:* 
tur contubernio, apud nos pnU 
los excludit,cibat,&fouet,fedac:s 
cedente hyeme dam auplat gra*:, 
tia nulla communicati holpici) 
rdata* His igitur omnibus^ 
ammufiTatim confideratis, me^ 
5 mori:* 


EPISTOLA 
moriam quoquefubeuntcateac 
ccptorum bcnefidomm recor:* 
datione , quse hadenus in me 
totierjs cumulafti , dignifsime 
corhpater, totus in hodiernum 
ufque diem in hoc fui, ne turpi 
aut nephandaingratitudinis no^f 
ta a te uftulandus forem, & Lace« 
daemoniorum legi in nullo con^ 
trarius eflem, quse, Seneca tefte, 
Datori obliuionem inculcat, & 
acceptori memoriam tenacem* 
Qua autem ratione deteftabile 
hoc ingrati nomen effugere pofi 
fem , cogitanti incidit, in thu^ 
ris defedu , molam falfam im 
molandam , ut, fi non ex toto, 
tamen pro parte talionem red^ 
dam* Et fic inddit haec Phylo^ 
logia mea ex optimis quibuiuis 
autho^^ congefta ^ te Mccoc^ 
~ ^ natem 


NVNCVPATORIA. 
naterri Sc compatrem meum in a 
primis reuerendum honcftare, 
acceptorum beneficiorum, quati 
tum datur , uices reddere, tho^: 
lisque tuis hanc, ceu numini meo 
fufpendere Sc dedicare , non iu^ 
ftius eam pro animi tui candore 
pro que humanitate ea qua fio«« 
res j te accepturum , potirsimum 
quando perfaepeinhiftorijslecftu 
taueris, heroes Sc fortifsimos ui* 
ros j tui'que fimillimos , parua 
aut nihili munera, non ipreuifiTe, 
fed hilari uultu j fine que fuperci^s 
lio , ifi:ha:c acceptaflTe. Artaxers 
%€S maximus Perfarum Rex, ium 
ma prudentia Sc morum grauiis 
tace uir prteditus, exemplo eft, is 
enim non minus regise efife tefia^ 
tus eft amplitudims,parualibens 
ter j laete que acdpere, quam ma« 
t 4 gna 



EPISTOLA 

gna tribuere, qui etiam fua ucr^ 
ba re comprobauic Nam cum 
illi obequitanti mercenarius , 8c 
uilis S^imperitus quidam, ut cui 
aliud fuerat nihil,aquam utra 
que manu ex proximo flumine 
hauftam obtuliflTet, non pedem 
mouit, fed hilaris ac renidens ac^ 
cepit, ipium ampliari dono re^ 
munerans, Ampled:ere igiss 
tur uir amplifsime heroico item 
ritu,hoc quale quale efl:Pidori) 
tui mnemofynon , eiufdem' que 
paruitatem , seftimatione mas: 
gnum arbitrare, quando ex 
mis optimi contribuentis pecfhiif 
culi prsecordrjs hoc profluxifle 
facile inteliigis. Vale religiofo# 
rum decus, faxit que Deus opti^ 
mus maximus, ut quamdiutifsi^^ 
me profis ditiom Datae 

Enfls^ 


NVNCVPATORIA* 
Enfishemi^ fuperioris Alfatiaeati 
no fefquimillefimo fcxagefi^ 
monono, dic menfis 
Maij decimor 
tertio* 


AVTHORES Q^VORVM 

AVXILIO PRAE SENTIS 

Philologiae (cripta con-. 
gcfsimus. 


iElianus 

Aulus Gellius 

iEgineta 

Auicenna 

itlius Spardotf 

Aufonius 

nus 

Auguftinus 

Agrippa 

Baptifta porta 

Alnatus 

Baptifta Cam^ 

Alchabitiu^ 

pofulg. 

Albertus 

Beneuenius 

Alexander ab 

Floren^ 

Alex. 

Bcroaldus 

Apuletus 

Budseus 

Athanafius 

Cafsiodorus 

Appollonius 

Coelius Rhod,, 

Architas Tar^ 

Qccro 

Anidius CafsL 

Crinitus 

A£heng:us 

Chryfoftomus 

Ariftoteles 

Cyprianus 

Cor^ 



Cornelius Cei 

Hieremias 

C. Vepres 

Hipponax 

Diodorus Sis* 

Hippocrates 

culus 

Lucretius 

Diofcorides 

Lucianus 

Dio cies 

L.Apuleius 

Efaias 

Liuius 

Empedocles 

Mofes 

Fpicarmus 

Maximinus 

Ennius 

Marbodseus 

FrancifcusMis 

Macrobius 

rand. 

M. Varro 

Francifcus Phis^ 

Martialis 

ladel 

Origenes 

GMis, Guido 

Olympiod 

Gattinaria 

Pro cius 

Gellius 

Pidorius 

lulius Dcnta:* 

Plautus 

tus 

Ptolemseus 

loannes mona 

PetrusAppon» 

chus 

Plinius 



Plutardhus Suetonius 

Quintilianus Theocritus 

Q, Horatius Theophraftus 

Raccus ThomasMorp 

l^afes Thales 

Strabo geogra Tyrius maxim* 

phus Vuilhelmus de 

Solinus Conchis» 


tt 4 E 0 t>HttASTVM 

feRESIVMET ALIOS 

fejELiliASSE CLVI NAT VRAM 
Brutis & hamnihus dritit dilminm generali : 
benignioreiitfuiJfeteSiatUury^uamnom _ 

&rdfecul6ydegehtibm 

ddpiitpnmum 

IG E T Tfetopiii^a- 
ftus Erefius quon¬ 
dam Piato msdifci- 
pullis i propter im- 
menfam criidittone 

-_ _- 8(f infinitam fapieh- 

tiarri (Uam, tjiia floruit j Athenienfi- 
bus fiits cx omni parte uifUs fit nac- 
uo carens,5t iiuqUam cum Homero 
dormitaflejttofliro tamcii ifeculd ne- 
mocft qui ambigat,in eo maxime 
bunccxdrbitafle,quando tnagis te- 
ineriute qiiam iapientia fretus, liatu 
ram uniuerfi prudentiisimam opifi¬ 
cem, Ariflarchi utra notaqquod cor fife&pbfd 
ilis,cornicibus 8C cerUis, produclio- fiusnaturi 
tem c6ceflcrituitaeperiodum,quam notaum 
A homini 




» P H l L O L O G I AE 

Komo >Ki-homimjqucm Trjaiegf]:iis ttiihciS 
ruculum. ]^m, propediiHnum appellk^t. Vb% 
pptaiSjp ratione ut! up!uj{lec,maad^^ 
ti rransgrellbrem. Adam quippe, np^' 
taflet obelo,qin non cantum fibi iie- 
rLintetiamiaispbTlers aninotiirft de 
curtaLHtieriem,imoce1:crniratem,per 
petiio ennn,^ hep»^3p!o credimus uf- 
xifTet homo qui fracto mandato effe- 
(Stiseftmoita isdllis qixi pum Thed 
phrafto eandem-oberrant chordam,; 
Enaturam propiidrea nihili habenr, 
quia prioris fecidi ante generale dilii 
uiLim,hornin!b«s,m annorum diftrH 
btmone benignior fuerit, quam ilJisi 
qui poli:’inundationem uniuetfar* 
lem emerierunt,non minus iiere qu$ 
eleganter Petrus. Apponenifis relii*^ 
(fi:atur,dtces priori aetati rnequaquam. 
^ inuidendum,ri;produGiiorem iiixei>f 
rint annorii feriem, Cceii etenim di>: 
^pfitio na tu ranon iefragante, tHis? 
6ur prio. benignior-afFuireritydf magis prope 
ris fecuU tia.Nam tunc Go:mparuerimiduo= ani 
homines males. circuli,0m« 1 cooperat'CS,unusE 
annofi. quippein nouaTphera,^ alter inocfia 

ua,ubi 




oiri firmamentdth pr]J‘dfitt 

n«'tlfanft^raliter‘ ahes arfen; 

tauro>5^ gemini gemminis coeLifTia6' 
ij^ffponderenr^^r cae,ij cirfiifxus S 
tilicatps effecejinx-ucherb^s ra-d^^s, 
fegetesj2< fraclas mAlrf?-rakrb^^ 
creuerint quami»:pofteru, focietate 
per longum mptu» ab rnuicem (ylu^ 
t}i;‘qaado tbrlis inlenoi* mu^us‘0^r0 
tate ^cdecrefcere CepenkH^c Ap^ 
flenfiSjfed cfiii facra tra<:1:arif;lo^iAri.s, The6to'0^ 
qiise ariice ^ita uiiVm fui|:,a]'ias^ deiottgi ui 

tnn'cs,nulla qu6c^‘(^xcepCio^^^^ 
^bWirnt.C^iarum prima eii, 
d^rfi cdhditOr, filfd's ^'nepotes 
fehapore talibiisi^'lctphnis,^ rfrwn^ 
co gnicione imb u.er ir, ii c q u ic quid u ti 
td ^ rroxiu quicqd efrec ,per fe iinufr ’ 
cognbfceret,&hinc melfusfi 
bi‘prouideret.Afrera.q{i!a'tuhcii1igb 
terr^f^mcefa-/kiigibus ^ fegeuk 
ibeliiis 8(rBlubriLiS'ruppcduaritali- 
mencu, quarpbp: dilliuiu,hiaris(alfe 
dihe infecfla clebiiiu^ Sd ihralubriLisT 
fit opCrata/unde longa ahnoru feries' 
<^uo'A;decr€uen‘c.Sic ergo de UitpTpa" 

' ' A 2 cid 





4 PHILOLOCllB 
Cfpnequaqaam c{lquxrcndirm,fed 
po«'us curandum nc fruftra uixc* 
rirnus. 

PLINII ALIORVH CLVE NdtAi 
^urtrror,(fuihoflroSjitnnos , dh ijsquian 
teMuuiumfuerttnt^diuerfdidicttnL 
Caput fecundum, 

P I;{mus naturalis hillonsE (eptii* 
mo libro,de uetemm ih hsec ucf 
baprorumpft annis. Annum 
ftate alri unum terminabant, akerutii 
hyemc, alij quadripartitis tempori¬ 
bus ut Arcades,quorum anni trimC, 
ftres fuerunt,quidam Lunae reniPjUt 
AEgypttj.Itac]^ apud eos aliqui un< 
gula annorum millia uixiffc produii 
Uhr.r.ea, tur.HfcPlinius,Hifcc;uerbis often- 
45. dit ic opinari annos qui primis patri, 

bus tribuuturjfalte m fesfuifle,€tno 
fpaciumex duodecim mcnfibus di- 
flinVjer metitum.Quae opinio penitus expio 
ror de an denda indetur,longe enim plus noi 
nis, iiiueremus,quam illa mundi adhuc 
recentis antiquitas. QuoniamcentS 
annis mille ducenti menfes includen 
tuf,qui 



I,IBER PRrHVS. » 

eur,qui numerus uIIi hadenus aicri^ 
ptitiusfuit, Auum ego habui cetu 
tS & uudecim noftratum annorum, 
cui fi menfes pro annis numeraue- 
ro,milie trecentum 8C uiginti duos 
compleuit annos» Vt tamen euidenti 
us conuincendi Plinium & alios o- 
ftendam argumentum, prophetam 
deo plenu Mofen quippe adducam - 
qui Genefeos libro Malalahel £cxa 
gefimo quinto lared filium genuiflc 
fcribit,ubi fi annos pro menfibns ac 
cipi Mofcs docet: malalahei quincp mUkhel 
annis ca tot menfibns lared filium ge ss.mno ge 
nuit, quod infanus credat Oreftes» nuit, 

A' Plinio fimt & alr| pari modo a (co 
po aberrantes, qui heroicos ita a no 
ftrisdiffbciantannoSjUt unusnoftro 
rum decem prifeoru habuifle uidea 
; tur. et fic qui nongentos uixiffe dici 
. turnonaginta uixerit,quorum opini 
_ onem diuus Auguflinus libro deci Anguji.ie 
uitate decimo multis argumenta ^nnis. 
proicribit.Tame qui fandum heroa 
' pro teftc negligu^Hieremia prophe 
tamperlcgatjUbi prifeoru annos dap 
i A $ decim 



'S PHItOtOGI^E 

^rfeGfm rnenfibiis: utnoftros^ commen 
ru-ratos intelHg®:. 

- Q.V r Fi-AT VEL MASCV- 
* ' •; Im uel fxmindin utero concipiamur. 

- ^ ^ - Cdpm tertium. - 

Vi ccfelorum motus 8^: pro- 
prietatcs rimatius fcriitaatur, 

- - aftra eEicere dicLrnc,iiCuei f3t 

, ‘©suel filias multer concipiat, Aiunc 

eniiTificoceptionis hora, planeta ukt 
ligno mafcitlfno fuerit, folis ad 
uir conci'^mitLi\6 mM~cm fieri, &fo 2 mineu ia 
piatur." figneiFamineo,eodem fo!e coopera 
tcfcsminam/Anaxagorp liero De 
AnaxitgQ- j^^ocrito fu per ea re alia paret afiertio, 
rj4s ‘■fgx; primis qualitatibib acSi 
l.iis dirparilitatemhancuenire,ac ca|o 
*f em facere coceptutft tiirile,frigus au 
tem fcemineu; Hii^ponax aiue Epiae 
'filis ut dc fuo’c(tio;(§ addat melculum 
ifc’c5ricipfdicifjC|Eraa^o uiri femen;,mu 
iierisiiutrimeritSjCopia excedit,^foe 
Ipifitaim qutimifemen muliebre ppcca 
%msexundat; • 

'' Ne' ta m en m edici dicantuf 'a iym|o 
Jijhonim placka item- adpoiiam^Scri 
bung 



feattf fenim ft mafefilink ftirpis 'geriita 
r-a dk dextrohtere fpiffa,djgefi:a ca 
lorfliGa ui patens , fupcr algorem 
mdfg^ftiOnemglitrarn femella 5 Lite , 

febene defecato ceciderit 5 cociiri en 
te mariorum membrorum principali 
um bona habitudine* exterioruiTi 
fiiper coejefbum corporum benigna 
affluerrti3,maiGu]ij fieri, dt^ perdppoll 
tiihi feminam *QLiidam a menftriia 
purgatione■ qiitntd dse coeundum 
cenfentjUt rnafGuIus cocipiatur quia 
loGO!5 uinc mulier colorifica iii po- 
tentiores & defecatiores habeat* Et 
undecimo femina,quod eo tempore 
mulier magis algori p3rh'cipet,&dei 
phimnhoceft uterum turbiilentfore 
habeat. Suntitem qui maioregiit 
tarum copiam,marcuIu dare eftiment 
minorem .feminam: & altj nento 
tum, fiatibifi magnam concipiendi 
iVimiexus uMiufcp mam Anftro plan iw-i 

tCibuic qui malculumjcupiat mulie^''^®^ 
,rijno,n. congredki^um (uadent, fed 
^tjgidofeptentrtonali uento,non quia 
i frigiduSjfiquidem receptioni fngu 
-t A <v danin'^ 



« f PHILOtOGIAE 

damno eftjfed quia per antiperiftafitf^ 
corpus mulieris efficit; cpmpadhtus» 
Cdlor uiri 9*^1 ^"^icus naturae eftcor 

timi ctuii iucludit .Calorem uirilitati epa 
^ ducere uei id argumentp eft, qup4 
ftatim a coitu mulierem in dextru fa 
tus,quod prppter hepar magis sefiu- 
at,incumbere medici iubentjpafiorjl 
bus redifsime aftipulatibus, qui tai| 
ris dC arietibus finiftrum teftcm funi 
culis ligaqt,ut dexter qui calidior eft 
foetus mafculinps faciat, 


fEMELLORVM RATIO, Ef 
^uditer eueniat^ut mUer un<t partu uni 
gemitos edat infantt^s. 

Caput f^artjm. 


V Nico partu geminos peperiffe 
mulierem uulgatifsimumeffe, 
diurnus probat euentus, atqui 
hoc fiat Cprdubenfis princeps feite 
admpdum uigefima prima terttj m 9 
<iM nrfeftatjdicensmteru duashabereeei 
4s cellulas. Kilas, interftitip quoda fk diiife^ut 
(Hippocrate atte{|ate)dextra maffull 
np prolis S:! finiftra feminae fit perce 
ptuia3mhfi|>hib€te quod interfticii 




S,IBER. PRIMVl 9 
guoqi no cmbrionis «rapax cflc po^it, 
fi dc guttis feminalibus in id quic^ 
inciderit, ut tres pueri fimul edantur; 

Sunt tanien qui non faltem in tres 
cellulas uteri finum diuidant , fcd 
infepteni non pmnibus manifeftas, 
uelut Galenus decimo quarto dc ** ‘ 
utilitate particularum facit , fecun¬ 
dum quas embriones qupquc fep- 
Cem natur^ meta non tranfgrell^ con 
pipi queant, unico partu educi, 
quod Gentilis feptuaginta fimul con . , 

ceptos BC uiuos enatos feribit, cum 
magna profedo cundaripne inter 
uulgareseniinciandum eft,qui diffi- ‘** 

culter tam ftupenda credurit» At fi 
uera funt quas multum curiofi Ana- 
tomi effufiuntj non ualdc pprten- 
tpfa funt j fiquidem praefatarum ccU ' 
lularum unamquamque habere a- 
rietinprum cornuum indar decem 
rugofkates,in quibus fingulis con¬ 
cipi genitale femen pofsit,& aggre- 
gari in embriones. Ep modo feribit 
Albettus,mulicrem quandam con- ^ ^ 
figuratis in utero uiginti infantium 
As corpus 



corpufciilis srborfum affl 

plius admiratio metefcat; is etiam^ 
mum aliam eieciiie docet,embriuncii- 
Joftrm,auriculansdfgidmagnitudme 
corpafeola centum dC quinquagin-^ 
ita,quorum digiti capillares fuermtjSiC 
" * 'aKonarum piiifusmanifeftariRt^Gam 
^ifulgoflis primo dilftorum S^ Mdio 
fum memorabilium libro,capite?fex^ 
to eadem per eadem r€cini£..Sed: ut 
ftimmus Sc altifsimus fe omnfpotenv 
tem dC rerum 'gubernatorem often 
■deret, in maximum hate miraculum 
" haberi ftatuittScribit enim a uirgtnis 
partu’ mfilefimo trecentefimo deci 
fsidrgmtaxrvo .quarto : Margaritam quandam 
^^“Hallandfac coniitem,in pago Hag, 
mfontes Rhenus Oceanum ili abi 

tiir,.amico partu , treceiiCQs;^; iexa 
^ginta infanruios iic wenuiile,ut ont 
iafes^per Epifeopum T^raiedcniem in 
pelLir 'mafculi ftib nomine ioannis, 
ferneUaeEIii^b^h bapttfmi charade 
tem acceperint, fedftatim omnes cum 
qiacre fati peafum i^luo/intiepeli 

}i*= iir ■ = : i - 




L t iB -ft t R I-M V». n 
>ndi' in i-nonafi:«io ordinis iandlt 
Bernhardi Leosduren nominei H© 
tam tumulo Oc infcriptum legitur, 
4l!uftiis domina Margarita Hermdti 
ni comitis de Kennenberg coniunx, 
illuftrifsimi principis dominini Flo 
rencij, comitis Hbllandfe filia, eius 
mater fuit Matliil^is. fi ia Haimici dii 
ris Brabantfse Fratrem quoque 
'buit regem Allemanniae . fdatff ptle 
fata domina Margarita , anno 
tis millefimo trecentefimo decimo 
quarto yfu:^ aetatis qiiadragefimo ie 
eundo , dte parafeenes , hora nona 
ante mcfidiem , peperit infantes iit 
uos promiicui fexus , numero tre 
centos fexaginta quatuor , qui pofi: 
quam per uencrabilem epifeopum 
Guilhelmum fiiftraganeum prelen- 
cibus multis proceribus dC magnati 
bus,in pelui quadam baptifini iacra 
mentum perccptflent,8(: mafculis Io 
: afiqcs ,;faem£liis uero nomemHeU 
Eabctb impofitum futfiefj ipiarS 
trium fimul cum matris, anynse , ad 
f ~deum sBternaliier uiifiurac r.edter:U,iK, 
corpora 



A? PHILOLOGIAE 
corporg autem (iib hociaxo rcquie 
(cuau 

aVAIlDO MVLIER VIRVjj 
foncipkt muliebrem muU^em iti^ 
kmyqualiteriteniHermdpbro. 
ditusfeu Androgynis ^4 

fedtur. 

c/put quintum. 

Q fquidem de uteri uel i^atrids qu» 
^damin medium retulimus capfii- 
Iis,non diffbnum quo<^ fore arbi¬ 
trati fumuSjfi farinae iftius & alia di- 
xerimusJnprimis tamen quomodo 
«ir naicatur muliebris, quomodo 
mulier uirilis,qu 3 m uiraginemnomi 
nant Aiunt enim fi deuiri guttis ex 
dextro tefte quicquam in locellos 
mulieris finiftri lateris coeuiidp ceci- 
Var mulie derit, uirum concipi, qui uolfismori 
6m unde, bus futurus fit 8i^ efFgeminatus. Et fi 
^ exiiniftro latere uiri dextrorfS quic¬ 
quam icintillauerit, mulierem plane 
t^ier »i uirilcm,quam uiragiaem dicimus.V- 
‘ Ibi rtamen audarij uice etiamnum di 
ccndum^ fupercft , quod AiHceana 
- ^ ab 



tliER PRIMVS. 

«b o5auo dic mcftriif purgationis 
«teri,tn undecimum uf<^ tempus her 
maphroditum concipiendum fupra 
modum habile credatur,fi in interfti^ ettn^ 
tium dc quo fupra diximus proUfi 
cum femen fundatur.Eft autem her mim^ 
mophroditusjhomo qui ex commix 
donefexus utriufe^ tum utro<^genc Heruw 
randi membro exiitit, hunc Andro- ^hni& 
ginum quocp dicimusi 
CYR SlMlLESMVLlEREs 
Opim ileSypctrtus edant yCrpUifctik 
de oHimejhri partu* 

Caputfextum* 

T E parcrgonfeciflTc iudicet in all 
amrem a propofita diuertens, 
in coepta materia diutius immo 
rabor,oftedens,qui fiat quod duae mii 
res fimiles ftatura, coaetanesc, & pari 
alimcno cibatae, difsimilcs partus gt 
gnat, una quidem graciles, ftd pro 
ccros dc quafi ex ouo progredientes, 
altera uero compacfloSjbrcues ^na 
uos fere. Galeni dudu fretus, d^ofi- 
donem uteri localem,cauiam efie ne- 
mo 



the^licbrum eS: qai nefciat, iiqdF 
dem unahl reperias, qticfe titen' feu 
tricis in larum extenfidrem 6 l inloii- 
, guin productiorem finurri habeat^ ‘ 
Hrfjjrfxfin quam altfera.Circa iftud'Galeni 
i>mnis ar~ tiim facile coniedurandUm iienit,tiia‘^ 
ihetypus. tricenr formandi certifsimum arche 
typum ef^^NifiClaudij Pcoldmei pia 
citis magfs inherere flddeatnus, qiit 
aftris quicquid diiierfitati^inhomfne 
€ft,tc>tum id refert a ccep tum,6cl nihil, 
matricnpartum o(ftimefi:rem,ideo ra 
fdriusOili riisirrie ultalem e(rc,iri cbnfeftd habe 
mfi- ttius , quia* infancjydurn in utero eft 
planctas pnefici maxime patet,&' co 
in enfepqt ifsi oi u ra &r,u tn & m, q ii i 
futs'qualiratibus tam.actiuis qirans 
pa/sivi i s e n vb r i o n t elbe o ntra ri u s, n a m 
frigidus, eft 6Ciiccus . A:ft ratione s 

ftronomicaeHia,quidam embrionetii' 
menfe fcptimo ab uteri .conceptacti 
lis egrefrum af&ctare aiunc,aG'd'e- 
nuo in id colluctari plurimum, ut im 
ijecillior: reddatur: unde nifi uires re 
cipiategrediaturin octauo 8C fatiga¬ 
tus d^ebilis fueeumbat t Qiiam ra 
donem 



IIBER PRIMVST rr 
rfon^ n5n eflfe peir^etd^, iieh'cahs^ 
diiiMus oftendit eueritus. Airicen* 
nafiquidem in -HiTpanjae partibus 
d«re <feeit praegnantes ui tales eo iti eii- 
Ari^otel es fimnitei-m Aegypto,6£' 
Agrippa in Naxo,^ ea iniuiam 
^lifio facram perhibent qui odauo^^^. ^ 
ftienfeinlucem editus eft. 

PARTVS- A1.IQ1VANDO N A- 
fiibicifues.Thdetis tterbi ad.periattdrum,Carj}e 
jUiefiguritm quxnda^^ atctdatit humanam de. mro 
rum Gt clmderum.ratione. Curhomineifine m4 
nibusuut pedikusnafcantur^l^d - 
turamfibinufquumejfede- ^ .:;-f ' 

■fefiuofmi 

Ci^utfipthnm, . 

7 Idimus anno Serquimillefimo, 

IV quinquagefimo fecundo, 

uulumbicipitem utrat^racie in-, 
diicreca , unicaque manu inter u-: 
trumque caput afftirgentc , quod: 
propter exceffum quantitatis mate-; 
riae^qiiae femen €ft,natur3s explorato ■ 
res etle perhibent Empedocles enim Efffpedodef 
AgrigctinuSjU aflfatim,inquit, femen^f fiwJhrUi 
genitale,in matricis utrintp effudatur 
cellulas 



ccllulisjgcmcllds fierii diilltidlis cdf^, 
pon’bus,& moftrij binis capitib*ubi fi 
me mcdm occupauerit matricis^inferi 
us coherens j 6C fuperiora uerfus utr iii 
que diffluens «Circa quae 8dThaleti* 
uerba adferibenda uidentur,* Thales 
Thdktisiic enim cum uidiflct,in Periandri armeri 
tum ad Pe to,uaccam humano capite,uocCm hd 
rUduai initiis edcntcni. Pedandi*o dixit,Te 
moneo ne pdfthac bubulcos habeas, 
aut fi habere cogaris^ uxoratos habe 
asjtacite innuens, fe bubulcum fuipi^ 
cari cum uacca cdngrefflim. Quam- 
uis aliam caufam naturales pr^dicen^ 
dicentes,materiam qualitate peccare^ 
fi talia mbnftra nafeatur. Nam fi fe¬ 
men effundentis beftisc mddica pro- 
tioHfiruni pter imaginationem obieeffi ^ ad hii 
K/bmc«» manam figuram degenerarit j mori 
ftrum fieri biformei& hominis dC be 
ftiajjfuffragantibus aftris ♦ Nam Sagit 
tarium in hoc opitulari perhibent, ua 
rorum qui difiortis cruribus uelocius 
ambulant qua alij hominesiGalenus 
libro definitionum medicinalium firi 
gularem mentionem facit,dicens,cos 
haud 



liber PRIMVS. 
fcaud aKter fieri ob matricis curuaUm 
fituacianem ,quam in aqualia fimula^ 
cra fiunt, fi plumbum calcfadum in 
aequaliter in receptaculum fundatur. 

Pateat enim dicit^matiricctn ftcpe ad rc 
dpiendutii femen inciiruari jquod ef 
uideni ni miS fit,aliida ex prdpiria qu a 
dani uirtutc a tota ipecie ,Dc claudis 
firaiic rationem bftcdunt philofophi 
affirmantes,fi uir in latus coeat iemen 
peruerfe in locellos ca dere,& decCti^ 
temembrionis habitu impedire, clait 
dosm producere. Fit item ut homo hom& 
tielfinie manibus uel pi^dibtis quan> finemanib^ 
do^ nafcatur,qubd lubricit^ti' rriatri ^ 
cis acceptum referunh Liceat ehim^ 
aflerunt,<|uod totiibi febi^n in IdceU 
Ips cfiadaturjtamcn lubricitate effici 
ente parteiri effluere,conftat, propter 
quod natura formationi intendens iu 
Itae, (quia amplius nbn pbfsit) niagis ^ 

neceffaria informet, ebr quippe, he-. 
jpar,cctebrumS!: teftes, quibus inafla 
adnalcatiir coagulsdb ifiutila, & mo 
ftrum fiat,quale anno uidimusqua- 
dragefimo. Hiipanus enim circumfb^ 

. B fenfii 



PHl torosi XE' 

HiTprfJJw tenfis quidam publici btttriib iis fii 
uidendum proftabat, dat bratrhfj^, 
pedibus, qui tamen pedibus acu intermcjdi* 
ante citius pingebat quarft expedi- 
tifsima mulier ambabus manibiis Bt 
arma arcu^ traiflabat ut nemo miles 
iprius agilitatem aflequi potuiffeqnc 
mo^tam certus fcOpuni fagittandd 
ter igiilet,ac ille marfeu s hotrid;Exqui 
bus facile qui ui peifpiciat natUr^ni 
in hoc totamefle, ue fc undique fibi 
conflare innotefcat,&: noti h uic quiC* 
quam abftulifle uideatur quod non 
in alio abunde reftituerif. Surit tdi 
men qui horum defedlUum ceiiias a* 
ftris inrGribuLjirt primis tamen Alcht 
bitius qui gradus quoiciam effe dic% 
in quibus fi luna fuerit dUni eiribrio 
concipitur^partus uictj expers nurt^ 
quam eflcpoisitj&fextum rccenieC 
in tauro,odauumjnonum 8C dedmii 
in cancro,feprimum BC nOrtti m, in leo 
ne, decimurn nonuiri, uigefimum i< 
cudum,ii!gcfimum odauum ^ in (cOr 
p!one,nonum,&f uigefimum odaU3 
in iagictariOjfeptimaoctauum ^ uige- 
fimum 



k'BSR PKlMvi a 
Imutti S^^^trigcfimum,inCapriC©fbc^, 
tertium ,fcxcum uigefimura fccuft 
iduni,&: inaiquarlojdcdmum pda^u 
se decimum noiium,fat3libmn^a qxiB 
‘dam fteilartim rationei fieri cocludei. 


t>E PARTV qvodAm 

- ' . v . Caput o^amm. . 

Voniam u^o partuii porlert 
J tofas in mediu, retulimus nar- 
"7i:3tioncs,noaab re futuru du- 
*ari,fi qua£ CxAlex3rfdri al> Alexandro AlexSk it 
"feriptisdefauis Britannicar 
jpartu, quondam corrpmus/i me^ 
diumdederOj^es fic habet. AutPr grithick 
, praefatus in peninfsimis Brirannik 
partibus fcribit,tfiatos 'quandot^ 8€ ca 
tinas ad mans littora uecuftare tabC- 
teentes exponijubi diutina a<^^^ 
dates tepidi iblis adminiculo ad litto- 
ira fugosbreuipedicufo acquir5tiqui 
paulatini adoTete^hdo citra o^fiem 
intubationem mdueri ihcipiarit 6e i 
trhneq auelhV&dcnuo incbVpbra c8ri 
denfari ut plumclcant ’6e anes fiahi 
B i Utto^i 



©» FHiLOLOSIAr 
^jTdum cfu ulUentes.Hanc autem 
laports anetini Mas Dentatus,iiir cfl 
nebilis tum ualde cmdituSjfcribit 
multum ilicculetam^xritra^ omnem 
admfrationem ob numeri cxccflbm 
incolishabefi. 

AVES IN AitMRIBVSi NA; 
fci <jft£ hmorohij iicAntur er EarUitSt & 
plufcuU de luibus Stricis. - 
Caputnomm» 

P Rseicriptfs &, hsce adnotanda ui- 
dcnturjno imi fubiellij (criptores 
de auibus abs^omni auiuni fo» 
tu enatis habent ^hab^t enim Alb^ 
tus 8C Ariftoteles, Splino ^ Salone 
Grammatico fubicribeiitibu^i in Pc&i 
^ to 8<: Scotiae aiiqMus partibus ad 
fluminum ripas ab incolis plantari ar 
boresjquoruni folia in nodos congio 
Ajfrff«ponmcrentur,8(: anates maturetit ibs^ 
^ ex/o^j. motu, capitibus iimiles pauonibiis, 
pedibus cycgnis, in dorfb cihcricci 
ferme coloris, fed uentre fiibalbidi, 
anferibus paulo minores,qug ii iufta 
maturitatem attigdint,ia proximum 
flumca 



I.IBER PRIMV5. it 
ficimcn cadant,pltimc(cant,8<: mouc- 
ri confeftim incipiant natantes. Inco¬ 
lae hash^inorobiosnominant*Scd ut 
magis admiratio incrcicat , &quac lii- 
donis icribit adponam /cribit enim fi. 
abietis lignum in aquas litterales uer 
fus orientem incidcrit,temporis fuc- Aures 
cefluputrefeat,81: humorem craffum 
aiecijciat ,qui condenfatus in littori- 
buSjPhccbi tepentis fuff ragio, in au¬ 
res caifitae uel criftatae inftar mature- 
fcat,primo nudas,hinc pinnatas, quae 
ro(^o,pedum uiccutantur,8(C Barii- 
atse aues uulgo prouincialibus dican 
tur,Videntur hacc ueritati diflbna, fed 
experientiae uirorura pracfatorununi- 
hil eft detrahendum* Quae ipic uidi 
hinc quo^ conucnire uidetur, nam vm«« /e- 
Cdem partus indicat mirabiles. Siqui rid. 
dem ex femine pufillojieui mamilla¬ 
rum muliebrium fotu,animari uermi 
culos notauijfolijs betinis aut arboris 
mori nutriendos, ut ex fc cucullos 
aut follicula ferica quibus inhabitent 
effingant, in quibus reperfcda,im- 
moiiantur,quoacu pidorcsacceden 
B 9 te lixi 



0 5HIL0L0cf;l’Ag 
I? kximojglobulos fadant,&: mottvt^ 
bs eruant,iterum mamillis fuppQnen 
VdpUiones ubi candid4 papiliones emergant: 

t b mmil qui alia femina cacando progignant, 
u " l^uermcsal^ pro lanificio naibantuT^ 

^VK yENBRIS CVRRVi; ‘ 
VdcUrumcoikgiumAdfmbd^ 
bdsp‘palpres,&dUadccolun^is, 

Caput nonum» 

V Eneris eurum a quaruor trahe 
Coliimbis candidis in L. Aptile^ 
de au reo aOno fexeo notauimu» 
fibrOjiibiMythici quandam fabulam! 
de Perifiera uirgine in columba mu- 
pta,cmi fam afierunt.Sed nos Aeliani 
placitis freti aliam 3C uerfore, in phy- 
lantia deceptus errOjprefcribimus, di 
bentes,coitum huius auis frequen¬ 
tem tnCaufa eilejquum diebus qua¬ 
dragenis concipi 3 t„excludat et edu¬ 
cat,id^ fermeper totum ahnumjqu* 
res acceptifsima tieneri habebatur i 
Aut qiidd huius, generis mafculus 
non prius focminam oftendat quarn 
pfcukim illi dederit, fcu quod foemi- 
has non recipere dicunt marium iu. 



riBER PRIMVy. it 
'nenrris adu GomertiS, fi uactram fit 
ofcuio.Quidam columbis trahenti- 
b us curorij, pafseres item ad pingunt 
^uia tam effrenatas libidinis h^iic aue 
cffe confiat ut eo ueffcntes epicatlia- 
phorosid eft libidinoibs fieri nouc- 
timus. Quoniam columbarum 
tnhac area mentionem fecimus, ex 
Aeiianohaecrcitu non indigna quo¬ 
que libet apponere. Dicit enim co¬ 
lumbas fuccefsione oiiis incubare, 
(ed pullis effedis feu cxclufis,mafcu- 
lum eas fouere,repellentem ab ipfis 
omnem iracundiarn, ne ,fi non faciat 
cotentioncs 86 lites exerciant, atque 
finnunciilt minus reformident raptu, . 
quem fica periftero trophio propel- 
kee poteris/i accipetrem (n ollam 
gipib bene perlutatam , in medium ^ 
coiumfa^rt} mortuum fufpendi cu- 
raueris, nullus enim accedet, quo¬ 
niam Tinnunculo in accipitrem tan¬ 
tam in^c nouimus antipathian, ut 
non (biura^ uiuentem, fed mortuum 
quoque Spodio habeat dC eius prae 
B 4. ientiam 



»4. PHILpLOGIAE 
tentiam fugiat, M* Varro periftcrotr^ 
phion totum columbariirri habitacii 
^Columbari |um nominat, fcd columbaria locula 
m ^ui(L niebta dici% quae fingulis paribus af 
fignaritur columbarum, cplumbartix 
cpriim cuftqde narrat,idem aut edu¬ 
catorem , CUI ne columbae a fois colS 
Smpip, df bartjs auolent. Serapio cuhdras parS 
(@lubis ne aureo annulo fuper calefedlo inureit 
'docet in alis, fic enim euolatg dC 
redeant 8C alias iecum ad fua colum 
baria ducant jfimplicium libro capite 
deheeb* ‘ 

DE AVRI PRETIO EIVS, 

■ demqueduriinco^^miiiSyiy-de Aere Cy¬ 
prio quicdam r: [ Kriftotele mirandd. 

= ^ Caput decitem,' 

S Ccribitpinius aurum caeteris mc 
tallis omnibus effe praelatum, uel 
«M ignis, 

V„, led quo f^pius arierit ad bonitatem 
magis'uergat,quodque eo minima 
iiftis, etiam frequens abfumat, non 
conficiatur eriigine, necp rubigo pon 
deri quicquam aut bonitati auferai» 
: Attp 



tIBER TRIMV5 
At^ hincAntomu ttia uiraMcSla 
oratore atteftate, aureis ufutn uafis,m fnumuk^ 
omnibus obicoefiis defiderijs, dC Pto ^ 

iomaeum maximein conuiuijs, quan 
do olim mille couiuis totide aurea ua 
(a,cum ferculis in prandio mutauit 
Hacc Plinius trigefimo tertio libro. 

Se^ egQ cauiam ex L. Apuleio uerio* 
i-emjnifallorjoftendere poiTum^quan 
do libro nono fui AfinijCundas auro 
difficultates peruias effe offendit, fo- 
resc^ uel adamantinas cius medio per 
fringiatteffatuseft, et rede quidem. c.Vmxs4f 
Nam C. Verres nihil effe innotuit 
qiiodaur© non uiolari queat, nihil ta 
munitum quod non expugnari, nihil 
ta nr ijiuium quod non peruium red¬ 
dat iixc flaua terra.Hoc etiam Philip¬ 
pus Alexandri Macedonis pater ec> ^jjiUppui 
pertus eft,qui omnia caftella oppug- ^ 
nari poffe affirmatus eft, in quae afcL auro. * 
Ius auro onuffus afeendere poflet, 
qui ut locutus eft,ita fecit quiSt- 
que. Nam auro eundos morti^es 
corrumpens,&: proditores auro con- 
B 5 cilians^ 



$€ PHILOLOCSIAB 
ciliansjplurimas urbes occupauftjto- 
tam GrfCiam,Demofthenc m oratio 
ne pro C tefiphonterubfcribcnte, in-’ 
PUctus de terturbasjuelut idFJaccus in haec uee 
ba quoqp ciucidat, urbium partas uir 
Macedo diffidet, BC fubruat.aemidos 
i:eges muneiibuSjS^ alibi,Animoruu 
re per medios fatellites & perrumpe^ 
re amat iaita potentius i(flu fui 
ciinea. 

Sunt tamen qui auro turpem in u- 
rantnotam, dicentes,uitam huma- 
^ .. nammulto innocentiorem futuramj 
fi mm argenti^ metalla ex mortali-' 
umcommertio abdicarentufjquoni^. 
, ttm in pernitiem ibiumodo uitae re- 
aure ^ pertafint,&multa muitis,ut Pianti-, 
nus fenex inquit^perperam inculcent^ 
ho.micidia,facriIegia,furta,contentio- 
nes,pxas,beli3,fimuUate5,fiupra a- 
^ui£eria,proditfones.Et ut apertis Io>? 
quar ^uccis, omnia (celera, Lycurgi 
^ycttrgifia ft^tutaauriuffis ex Spartana ciiutate 
eliminatus eft,quod metalla execrida 
duceret aurum. Libet hic fuperpon- 
dvjs. lojco de Cyprio sere quae Arifto- 
tdes 



tdks habet adponere^DtciC eniii^ ip, 

Cypro genus quQddani gigni aeris, 
auro non abfitnile quod in fruftra triir 
nutiisima concifutn agricpl^ ferant, 
^ pluuia iubrequ^tc exoriati^. ^ 
coaiercat, BC quando adolcuedt a4 
luftam maturitatem, cplligaiit dC re- 
epndanc agricolae. 

Q^v O T T o M E N S E IK F A N S • 
fuperjles edipofsUi 


Caput mdecimntf 

M Enfe feptimo; nafci infantem „ - > 

fupe Atem aexperimtia do. 

eIes,DiocIes, atque ptraton idem ^^ fcunu 
ftantur^ Id quod Eripho magno cr< ■ 
foredudus, pernegat, Epicharmus 
bdauo quoque errabundus nullum 
egeri dixit utdlurum, quonia aliquas 
(tipcrftues manOfle conceptum cft> ' 
licet rarius contigerit, nam ut pluri 
mum confeftim exhalant,non certC: 
i>'derum rationeut multi ppinan 
tur, qui id incommodi ih afpedus 
^deruin reijciunt , dicentes CngU 
' . lis 



*8 PHILOLOGIAE 
lis Uteri gerendi menfibus fingu^ 
los planetas pra^cijfic ut qui primus 
a conceptione, idem o(flauo men(e 
Saturnus quippe dominetur, qui fri- 
gidus eft &ficcus , uitae^ humanae 
qualitatibus contrarius.Licet alios rc 
F^gr. periasqui foetum feptimo menfe co 
natum exitum, non abl^ laefione, 
petere aftirment,quem fi incolumita tl 
non dumrefticutiimpetrauerint cito 
moriancuniiiis tamen omnium opi^ 
nionibus clifis,tnHippoc. iurandu cc 
0 /ltm^is ^^us^dpta,qui in libro ilio de par^ 
partus ra- qdlimeibi>tn aliam a praeferiptis dc 
clinet regiam, dicens, odauo men« 
(e uteri geftationem praegnantibus 
difficilem, dC praegnantem aegrius (e 
habere,qui> in matrice aliqua grauia 
fentiat incommoda mulier, atque pa 
riat duplici labore opprefla,partus 
quidem dC aegritudinis , undeimbe>^ 
Hifpanta cilliotfa<^ia,& foetus reddatur imbe 
•mm.fuper cillior qui denuo moriatur. In Hi 
fUtes gme- fpania tamen Ariftotelcs multos iti 
hoe menie natos fuperuixille teffii 
tur j Auicenna idem iti Aegipto , et 
Agrip 



liber frimvs: tp 

Asrippa in Naxo-Nonum ucro cdcn 
do partum Hippocrates bi ali) mcn 
fcm habilem uolunt, Menandro « 
Ariftotele fubfcribentibus. qiit un 
decimum quoque adi}ciunt cum Vat 
ronc j de quo menfe caput fequens 
eta Aabtt.Papitius decimum quartum 
addidit,queni repudiamus ex pr^ 
torum archcft^ 

IMPRAEditATAM VLTRA 
^ecmUiiiiiienfcmuterump0f> 

{egerere. 

^put4uodecmkm.' 

H ippocrates medicorum Alpha^ 
in libro de natura foetus Ttiura 
phiris 8 ^ imperatori luftiniano mfiitdam 
confentiens, nullam mulierem poft 4 « 
decimum menfem; polle uterum gere 
re, (cite admodum fcribitjcaiifas ^li 
quot oftendens, pft^ter quas iioqe 
{tilsimae matronae l|periumerdTe 
praegnatas j cuni minime fiht ^ a^i 
trentur, id llmiiitudinc probans la s^ptdi 
tis pulchra* Quemadmodum eniin chrum de ‘ 
iinquiOgaUinam ouo indere uide galliiuk 
mus 



'pkf tdxe Gi aS 
- kitjs, 6f puuni calefieri, fpiricum c 59 
' tipere;ob fuarh 'ralritatem aferequafi 
doque refrigerari , ek dui luteo pul 
"iitru cireaH, 6(1 lia mcrribra ihfdrmari, 
candido firie albo nutricari ^ dC ukc 
fimo die 6b defedum niitriincnti ue 
'hementef agitari ,jnembranafquc ifi 
"iian2ere,6£4Tiatris adminiculo,qiig tt 
ftam difriimpat, pi:odire,Sicinioc€l 
tis^matiis j infantis membra.informari 
cernamus,inquit,crefcere,^ tam diii 
quieta latitare^ donec mater ampliu 4 
6ds nutrire non ualeaqubi tunc plu^ 
butrimenti quiritans que adfit tra 

'itlon qiiiefcat, membranas laceran^j 
tiincurifque iBliiiUs foras progredia 
tiir,pro quibus bmfiibus decem mcn 
jfesiatisefleteftaliir; ; . 

; Hippocrati nihilo in haC re detfa 
ficrtdum certfetiius,quum ilii ob dMi 
* bam artis'cbgnitidnerii, ut DiOni edi 
piamaritiqibtusiatrificari ceptum Ic 
gerimus. Sed quia feperiumefO ifit 
prognatas undecimO-menfe peperiiP 
iecdpertiim habemus. Hadriani pb 
' * -tiUs 



ttBER n 

Illis imperatoris inhaeremus oJ)ifi{o 
fii,qiii Gtateorum dC Latinorum, Phi 
loibphis & medidS jAriftotele Dio 
€le dC Varrone confentientibasin ua 
<lecimum ufquc geiiari pofsit infM 
tes, decemuirorara decreto penitus 
abiatOi ' p 

^vdb TEMPVS ptA:Nt/^ 
thni ^lignis Cicithdis^arboTibus tonfermiiSyitd^ 

Hihttsfihri^randis i ^ frugibus condendis haMc^ 
quoitciHtmpdre^dgm^ouci,fueSfUituU 
^ muU cafirandi, 

, . . Caput decimum tertium. , : . % 

A Gricolis SiC hortulanis & has 
adpofaiffecenfentaneum uide 
tur.Nam ufu uenic quandoque 
titinre oecononika profint,qi!pni . 
am fi plantare uolumus tempore adb , ii» 
lefcentis lunae hoc fieri fiiadenc^ qui .^'etnee^r 
aftra callent^quandp humidum p^^undt^ 
dominatur,& femina largiore cibari 
poffumhumorejfic enim citius infrU 

dum ruumadoIercuntrCaededae aero Luntiien 

matcriaeidecreiccntts lunae tepus elifeente 
gunqquod tife quxuisuiateria ficeibr denduuu. 
cfle cognofeitur atq^ attenuatior, nec ’ 

• feciie 




fadic marcefcat carie qiise confidatixf 
dedfa quando hu- 
'‘T^**'m6rcxuberaf5mparua annorum fc> 

* rte uermkulis arroditur dC putrefat* 
Hefiodus laudat nonum lunae diem 
m^boribusconferendis^ 6C decimum 
quoffitertiSjUcl ideo quodPlutarcho 
tefte^is diebus iiifitaiiis adfit plenior 
radicibuSjfed eoideni feminibus inu- 
|ifes,quia tunciadum femen pluuias 
magis deQderet,ut putrefcat SC germi 
net*Decimam fextam plantationi 
dem incongruam Heffodus affirmat; 
«eliride quod lumc dteficies,gcrmfna 
fatis non euocet. Nauibus febricadis 
iume diminutum eligendum cenfet; 
fraeU ftn- quia has diutius perennare oporteaK 
untitu pioclus eodem tempore funges in a^ 
ream condendas dici^&^ibleant poli 
plenilunium ueritifufcitar!,quia gra 
nulis palea; glumas^ diicriiriinent; 
Sunt autem in his criuias 8C rationes 
fadle COgnoicimus diebus; fic pof 
jUttjfttlw Si; alij lunae dies cajteris operibui 

^ commodo juel damno, ratione 
firdndi, nonadmodummanifefta^Nam prae:- 
• fatus 



. 'LTBSR PHIMVi’ ti 

hmsmtor agnos cal^:randos.moner^ 
fexta. lunanonis die caiifa ignorata, 
o^aui bouesSC pdrc6siddodedma 
irnulos ; dccimiitti fektatn maribsis 
^igncdis bpdriuhidre affirmat quaiii 
Eminis ^ decimam iii^rd rdediorerri 
jfbcminis quam mafciilii. 

'jirVFGNiMr^Af^FMAi FOEDlL 
fimm non pneratUne 4 Beo creatm^ 


Caput decimum quartum» 

M Vitis rationi difloniim uidctur 
quod DeiiS bufonem animal 
fcedifsimunijlbinime^ profi' 
cuuni in hominum cdnuerfaCfOnera 
crcariuquem ctiani a hbftra ryigibnd 
diuetfinihil friiftm creafle prbclai». 
mant. Quibiis oikuiaiidum fit; Vuil- 
helmiis de Cbrlchis, in omrii dbcfiri- 
haruni iiir; tetragono conflans & 
multuni erudietis opinatur^dicenSj li¬ 
cet Bufo animal fit lialde hbnrcdum; ’ 
natura feiiumiprOgrcfla pigrtin1,ue. 
hcnopeftiferiim,hbraiiii 
iacflu maxime fbrdidiim; cibatii (IHpi- 
^ibftim.quia terra foiiim ueftitur;8^ 
is id 




Tjemetadi 

resomm. 


H PHILO 

admodum paree,uf tam pr# 
integrOjdie quantum pede corripere* 
poceft capiat, timens,rle ii' plilsicome-’ 
dac, t^rr^ denu o h abitu r<> fit defedi^i 
tameaipicietem admonet ut pfoDti 
gratuito benefkto qui ipitim no Bu 
fonem fcd homine crearir,animal pro*; 
pe diuinum fublimi c^is,ut.coeIum ip 
tueatur ^ratioaif capax fitjimnatpl» 
Deibonitatigratiasagat* \ 

"e ^ . CLV A T V O R E L E M E N-^ 

, ' Sj m 0'mnts fjje compailus ,fed quan$ . / 'c 
• ‘ iiisr^dirHKmum aliquod fequipdi^ ■ 

^ ■ tentiust^finpukr^ 

i 

_ Caput decimum quintum^ -r/ 

L icet ad rerum omnium genc^ratia** 
nem omnia elementa in compofi ■ 
tionem conueniant, fingtilac ta-- 
menunum prsecipuutn elementum* 
imitatursuelut iapides qui opaci ftint 
fidgraiiiotesa Dominio terrei habeii' 
tur,tras parentes 6 ^ qui ex aqua cocre 
ti, ut Criftallus, Penlltis, 6 i!: margarf =• 
tac in conchis,aqueuAqup fiipefnata 
res dC fpongioOjUt pumex,&: qui fpo- 
g!js 






Upidei 

ignei. 


•igqs'mdudSf,aeretvSe 3 e-x quib.%tiis 
Elidit ignd ;irdut pyrteeS & asbeitus. ^ ‘ 
^Sic! ititer rnetalla^terf^a ftint plutiibSt ■ 
&afrgeritu=aqueaargenta uiuiijaerei * 
citprum-a ftartttirtn, &: 'ignea aurtim 
TiCaj ferrirm ♦ Et llcutin lapidfbtTS SC 
'metallf s hse^c^rata fitnt;‘fein plattVquo 
’qtie:n3m terram iniit5tarradices pro 
•pter denfitatem j folia aquani propter 
■(uccnfn.f^ores aarem propterfbbtili^ 
tatem,8£: femma tgnempropier jrpini 
^um gignitiufm Pan itiodo.dfe:an:i 
ttialibusdd eornm membns diiferert 
■idttmjPhtlofopht ftiadent, na fiT ;t^re3 
^nt--;mquiunt qifse liypogea 

caticrnas inhabitant ^ ut^tierme^ 
yuht-talpaea&Tilimbrici, Aquealimcd 
pisces,aerea aues,& ignea q ua%fsem-4 . 

^unt^UelubSalamMra^etq&igijeo ' 
jeftuaqt iTt leo , colLrntfeaobi 
tij* quem fei m frrg‘da ra;S[!»dtf * 


Animld^ 


fgnT^d^nonob laedsrdicat,fe;ir ammalia «lat. 

af r c^lpiii ms ^ 

2 liiraHs 



PHILO L©GT AEr 

uttalis ignem^Scaquam humores,qui 
fimiliter elementares fic habentur ut 
hdkra nigra terram, (anguis aerem, 
.. hoiera rubra ignem ^ pituita aquam» 
s^igumn. J-Jfs(iiuy 3 Auguftintis animam con- 
tbrtem pra?dicat»f^| terrsi ren(um a<t 
fcribic,rationem, aen, ifUeilc^u ign^ 
imagmadonem aqUcE.QLnbusliLimo 
Tibusdifpartiuntur quos^ fenfus in ^ 
Senum lerricnta * Tadus.enim terreusbabev 
tLir,craftior3 ribircorpora adreifeensr. 
Auditus aerius,nam aere percuflo fe 
(bnusjuifus igneuSidu ex octilis-qua^ 
docj ignem fcintillareapertiisiiifte no 
tam*us,red gufius olbuflust^ .aquan% 
fine qua nec odor ne(^ fapor fierj po^ 
teft Jn hanc item aream artus currjifrtf 
Htfy„,„^,^hominu, properationes, tardus^enim 
/n-ennA ‘ motus ^ folidus a terra fignatur,quae 
inerriam PSremii^tim opusfaeit^ajaeri 
tate]i& amicabiles mores abvaquae 
in fiuxu emergunt; Aer impetum ajpf 
Zlmetd re ^crt^P: iracuadtatnigniSjSicefgP-cI^f 
rum omni* menta omnium e(^ prima,^qmnia 
ttm prima, cx iliis P^ lccundamiUauirc^ilm^eJ^ 
- mentarefi 



t T B B B.: P R f M vs. 
incntarcs inoipaia diftunderc liquit 
dopatec, 

irRBAN E FACTVM A’ C L A V* 

dtoiuperjteredefcyppofurreptoi 

T.lmioinconuiuie. 

• Caput decimum fcxtuat» / 

L Epidc fadiim ac perurbane tra* 
ditura Claudio imperatore cum 
T. lunio uiro prartorio in conui 
Ilio celebri ,!n quo cum plures (iil 
fit) primse nobilitaris conueniflenc, 
ac fingulss uafa Corinthia ucl myrrhi- 
na apponerentur quo nihil adelegan 
fiam cdnuiutj pollet defiderari. Inibi 
T. luntusqui 5C praetor dC legionis 
prarpofitiis futt,fumpta occafione au 
reum fcyphum pgregtj operis, fufFura 
tus cft.C^uod cum in ratione colligen 
genda imperator Claudius deprehen 
deret, pereleganti commento homu 
ilis furtum pucauitdctegcndiim,par3 
to enim mox alio conuiuio, tjdem ac 
cerfuntur qui ad imperatoris dapes 
pridieconuenerant, Et cum fingiilis 
uala eadem gemmea dC prcciofa m 
C j msnfa 



^ PHiteta-Gi AS 

m^Z'teponerentm:; um dunfeaxJ# 
T.Iunio Samtjs scfidilfbus.rainiftra 
tuni e;ft.Q].?od 8C,Su?ton{u? ppprcilo. 

. tuntj nQmmp fcribit. Ex quo defii- 
ceps probro rerinlrreiperfus eftj qaa-_ 
fi {^phurn aureum iti principis con- 
umio (urripuiiTet 

^ I N ^• ’A 1 1 I- B?V ’S H P N 1*1' 

'' bu$cordareperirihir^ta,^hocquidfTgni§J^^ 

» .^‘ cetdcAriftemoneplu^cula.Cordisitm 
- mitgni.rigoroji C;tJ 

; . ’ rui,pT£[dgid,, = ■ 

Caput decimum[cptimum. 

> ^ rt 

A pmjratione dtgna SC ferme ii% 
Cfedibilia ifti recenfeniquvati^ 
tpmer^celebfanqrecefenc enimj 
inquibufdam hominibus diffecbs^ 
qorM Ur corda reperta eile bifruta^ciirn oflieu-f 
re^er IjSjUtin eqpoijum cordibus reperian^ 
tur,quibus uixadhibenda fides elJe^ 
pi ueterum apxia (cdMiftas (ubicribt; 

Ariflemo ret. Habent hiftpriae. Arifi^ 
ne oirjuto MfflemumirniGpdie-treGentos ped- 
d^fie Lacedempnes,& prpptereaipilS 
fuilTc captum ad latomiarum poenas^ 
J ^ qiu^ 



qt» tamen per cuniculos caiiemas* 

cu^erit,rubterraneosfecutiis adiciis;: 
undetterum captus fit, &: cuftodibus 
fomoofopitis lora cum flagellis exuf 
^^fit, aufugtens.Etfic tertio captus dC 
difledusfi r, ut homine interius quo 
que infipicere poflent, qui eum corde 
hirruto fuifle nptauejrint. Atcp ex eo 
hunc tam uirilem, afiuiiim, BC aud3< 
Cia proditu m fuifle cenfuerint. fii Pa* 
phlagonia perdices bicordes Theo- 
phrauus,Plinius,5<r Gellius fcdbunr, 
qui eas quocpminus timidas feu me : 
ticuIorasopinantur,m extiipicijs cor 
rigorofum ftolidi animantis interprse 
tantur,prcegrandep3uidi,ficut in eer 
uis uidereliceat, paruum animofi ietr • 
audacis, quod canes oftendatj Arifto- 
telis fuffragio. 

OD SIT GRAVISSIMVM 
[celujsauaritiacrimenyCxepilioUCaf 
Jij:,^4UexSdujiio. 

, Cafiut decimum o^Mum, [ 


Q Vam multa dC quam uaria icrt 
pta fine a ueteribiis contra aua 
ritiampalacft, c5 omnes pro 
C 4 peautho 



I» HILO LOGI A? 
pc?uthQres magnis quidem couictjs 
infe^atipnibusc^ tantum fceius exc- 
crati fint^Sf d Auidtj Cafltj uerba ex q 
us ep>iftola repetenda uidcntur, quo- 
niani fifioc mabjm priiiatp homini in 
dignum eiijGert'^ in principe nephan 
duni,atc]^muld5dum« Sicigitpr Aui 
dius Camus ad generum fuum* Mi» 
f|ram rempubiicam at(^ infceliccm, 
quae nimis diuites diiiiciarum^ cupi 
dos patitur, ita^ M ♦ Amtonius impe 
ratpr, uir BC moribus BC rebus geftis 
cia^ifsjrqus,nihil in tota uita magis ti 
muit j atep deprarpatus^ eft quam auari 
tiis farnamXieat rela^m eft a lubp C* 
pitolino ♦ ISlam quantum a talicrimi 
nc abeflefjteftes optimi funt cius epi 
ftolae. Vero autenp uerius eft quod i. 
CrifpoSaluftioferturin hunc modiJ 
P_^lua,fera,inimanis , ititolleranda eft 
,, , anat(tta*Quo ip uertit,oppida,agros, 
- prophapa at^ 4omp«^ U5|fta£, diuinai 
cum humanis permiicet, nc^ exerct 
tus necp mcenia obft^nt, quo minus 
in fua pcnctrct,fama,pudicitiai,liberis 
patria atqp parctib .,cimclos mortales 
(poliat. 


trSER PRIMVS. 

(poIiatjEa hanc ob rationem adpo 
nenda duxijuc quisque facile mteUi 
gkquidfpei collocandum fit in eos 
qui auruni ac diuitias congerendas 
iltatuunt. 


HATVRAM PERS AS P E M B- 
iLum,Hiant quamtiis eruiuumjfum 
indujlrU excellere. 

Caput decimmn nonum» 

C Ontigiffe qidimus ut.iynccrus 
quidam nqfter amicus morbo 
trucidaretur quem Qtxci. K<cq>(& % ^ 

Kxfyixy uocar, fic ut oculorum perfen 
nfeeretcaliginem,& mentem ferme 
alienatam,cum uomitu , 6C fupptef 
fa uoce, corpore ad animi pen^ dell 
quium algente . Qiii cum defalutc 
iua adum ilifpicabatur,nullis om 
ninb remedqs conferfndbiis, morbo 
fineintermifsione uigorantCi paucis 
diebus natqtae uimS^ artem auxilian 
tem paulatim, exetccr e renfit,quf per 
finiftram narem uermem palmo Ion 
gioremeiecit&liicbonu^ homo libe vermis pef 
ratus quieuit.Ita faepe numero ufu uc narem ert^ 
nireAufonius pulchre oftendit dices, ilm. 

C s Noa 



4,1 PHIL O L O GI AB ? 

Non eft m medico femper releue- 
tur ut ^ger.lntcrdum docta plus ualel 
atte malum. 

po^ ltvltqV cAsy et .. 

pr£ter fpcm morhoi mirahilitev. 

curari pojfe. 

V Caput ui^efmnm, 

M Orbis fortuna dC cafu inter 
dum mederi po0^per mulie 
rem qiiandam Beneucnius 
Florentinus medkus etphilofophuf, 
exeelleriSjdare oftendit.Dicit enim 
tnaliercmfe uidiilcjaqua intercutem 
adeorabbrantem,utnuUa ei fpcs d^’ 
mulier ad iiipeie(iet.Hanc inquit fpiritu 
hydropifili ^^tiodam exotico eo impulfam , uC 
bcrata, etninentiquodam de loco fefe praeci' 

pitaret mterrarvijubiicefo utero ad Ia; 
pidem,difiedo(^, ita prorfusomnis 
effufus fithiirnoqut qu^ infantulum, 
Gcftmeftfem geftafie uidebatur, eni 
xam er^didifles.Sed nec multopoft 
aiit tempore, aut hbofe, idoneis a<t 
hac rem adhibitis prgfidijs, fanitati pe 
• ; nfcus reftitutam,idem Beaeuenius at 

teftatus eftc* 





p H I L O L O G I ^ 

-,LJ-B ER S E C V N^D V S. 


f B E R V D I T I S E T S A PIE K 

: t^usplerunqifttuos.Qrdmemesprogi 

gniyet^indehoci^niatt , 

H5 apwfpww»!. 

gregnsa; mukum fa- 
^cncibus , quali rata 
llc prouifum Ot,l€in-': ' ' 
‘per ferjnc profkifct 
pueros iacuos attefta-: 

^ ex tripode lociiciini ef^ 

ie Anftarchus Alexandrinus uirtnul 


tipiici dC ftngulari eruditionem praedi 
Ius-ac ferme omnium turic temporiis 
poetarum cenfor grauifsimus,& Phl 
lometoris regis fiitj praeceptor, pro- ^ 
bards enim duos iilios habuit Ae{> 
ftarchum dC Ariftagora utrum^ ue 
liit Suidae colledanea habet, fatuu 
dementem. Habemus tamen huius 
rei teftem multo grauiorem AeH2 rf«i,E)wrie- 
Spartianum ad imperatorem Diocle 
tiaris rcribentem,inh^c uerbatEquide 
eoftatjinqui^ Augufte,nepimem. pra 


pc 



44 PHIL 0 LO G I AE 

pe magnorfi uiroru optimum 5C utiT^ 
lefilium rehquiiTe,Deniqu-e aut fine 
liberis uiriinterierunt aut tales habue 
rimc pl3?n<]^ ut melius fuerit rebus 
humanis , liiic pofteritate diicedtre, 
Ecordianjura Romulo qui n^hil libe 
fOftim Ts^Iiquit^niliii Numa Pompi- 
Ues degenf fius quod Utile polTet elTe reipublicae 
res. Quid CamilluSjCum fui fimiles habii 
it iibcrosCQiiid Scipio Quid Cato- 
nes qui magni fuerunt , iatn nero de 
Homero,Dcmofthcne, Vergilio,Cru 
fpo,Tercntto , Plauto csecertf^ alijs 
* dicam.QuiddeCaclareCQuidoeTul 

lioc’cui foli melius fuerat liberos, non 
babuifleCQtiid de Augufto qui nec 
adoptiuum. filium bonum habuit C 
cum illi eligendi fuififet pocefias ex 
cmntbus.Sed ad genitos ueniamus, 
Qtnd Marco futflet Felicius fi com» 
mqdum non rcliquiilet heredem ^ 
t QiiidSeuero Septimio,fi Baisianiini 

non genuilfeurHscc Spartianus-haud 
temere ergo quaefitum cft a Philofo-? 
phis qua ratione id eiienia-: Nullus 
tam en ei^ quod iciam, qui rationem 
©fiea 



tIBSR SHCVNDV* 4/ 

® ftedcrir pr^'tcr Aphrodif^imi qui pol 
^^hrenodufoIuiCjdd cum audan'o,de 
^hmemm nonfolumcur prudentes 
fatuos 5>i: nanos progigiianti Sed c- 
tiam cur parentes fatoi, prudentes 
f 3“res l^ios edant, Dicens dementes 

fio*idi parentes dutti in atfiii funt q^^*^** 
t enereo, nirniumadftrtnguitrifttt u^^ 

I;pcatf,animatnque corpor i magnd> 
p _Tcimnierfaiii habent,ex quo feme 
lirrratum^tanl animalis qua naturalis ^ 
potens redditur,& prudentes tialidi- 
que nafcurttur filijc Sed, prud^tes ^ ^ 
quum oppofito modo fc habeant, op^ 
pofito qtioque modo progignant im 
prudentes 6c nanos, Nam coeundo 

mentciii fparfam obtinent^ fufpen 
fem cogitantes quae funt extriiifecus 
licccflaria,uridefemen eorum defluit 
ambarum tiirtutunidefeduorum. 

iN R E G 1 O N i B V S INVENI 
ti *U<juibus homines miraculofos 
Cr^fpc&umfaltefifciriatiteSi 
(^pitt fecundum. 

S Cribit. A.Gellius nono lilsrOjCum 
e Gracda redijffct in Italiam fe Ii 
bros 



- 4^ f UTLOL 6 GI ki 

bros 'cane ficiique obdiicT^ds paruS 
bere,{ed mira mrperatac^ utilitate pr^ 

. diros emiflcj atc^ in illis 1 egendo repd 
. , riffe Scythasj'llds ipeHiEirsimos , qui 
fiib fpiis {eptenrrfoiiifeuseEatem aguti 
Aiitrobib torporibushdtri1iAiim‘iieiCijh'us(^ul 
„• . ” ^ dus alimento uitjam ducere, 

nommarii^eift’'effe homiites 
Homines Wb ^de regiorieeckijUnS^ocuIuftabS 
itebces. teSjift'ftdntis meti'qtrfappdiatur Arf 

' Uia ipe^qui facie fuifse%vmrtJ^a$poe 

tp ferut. Alios ite effehonimesjapucf 
: eadecceliplag3,fingidaris-‘«cIoGitatis 
. ’ iieftfgla peda babentes retis porredaj 
^punitk ^onut cseterorum hoiiimumpro{pe|,/ 
<umfcetes ^^sbtia.Preterea traditum efle mem€| 

’ ratumcg in ultima quadam terra, quas 
Albania dicitur,gigni hominesqirimi 
SrfKrowt^ pueritia canefcant, 8^ plus 'cernant©^ 
'fA culis no<3:em quam inter diem , tteui 
effecompertum 3^ creditum Saq|q 
matas qui ultra BGrifthenemldgeco 
V . itintjCibum capere femperdiejbus ter 
tn^jOi^dio abftinere. Id etiam in tjf- 
' // * libris offendimus fcript®, qtio^ 

^ poftea quoque in libro Piintj fif 

“ p4 



I m Eisi ^ s E dWbV s: 

j^tlmqflaturalis Kiftdn^, "effe quafdS 
ih tcrfa■ Afncg familias, iioce dC lin^. _ 
gua mhose homines falcinanEes, Et 
i'n'lllifi)S quas uifiiinterimant,il.quem 
diutius uiderint 5 geminas habentes ilominesc^ 
oculorum pupillasjtem ellein mon- 
tibus terrae Indiae homines caninis 
capitibus & latratibus, eorque ueTa 
auiuni, ferarumque uenatibus ^ at> 
que Item elTe apud ultimas terras ori¬ 
entis ajia miracula,homines qui MoZ ' 

norneri appellantur,fingulis cruribus 
laltuatim currentes, uiuadfsim^ per- 
nictatis , qiioldam etiam efle nuL j 
lis ceruicibusjbculos in humeris ha- . 
bentcsj lam uero hoc egreditur,(uiqrtHoiKiwer 
b^iuht Plititj)Qmnem modum adrhi 
t^jtK)dis?quod tjdem ipi feriptores, ;, 
gentemefle aiunt,ad extrema . 

_ corporibus hirtis dC auium ritu plirs:, ^ 
itjadbus, niiHo cibatu uetcehtem ^ 

led ipiritUL flatum naribus haiifto, 
uiSitanrem,pygmeos quo que haud , 

Ibngeab ijs nafei, quorum qui Ion- * 

girsimi|^unc,no logiores eire,quape ■ 
des duos 5(: quadrgnte,Geir.ii.j».ca. 4 .^ \ 

^ ' DE 



4? ^KHoL.pGiAi ; 

NqjIINIBVS EORVli 
QB^crdpi(lo;ci:-r priepo(iero modouinm hauru 
Unt^quieonuiuiieydfoti^ AfdtodydafcdU Zophorodof 
pideSfThrechedipni i Ep^bimodipni , Syiap& 
t^fHomo/!n,Synu/jafl£,crColoji 
diprti dicmtur, 

Cctpui tertium. 

Voniatii fingulana tatum nci* 
bmnibus ob uia afcriprifle prae 
at fiimpflmus. Qiii afoti dicatur^ 

. AfoH nepb SC Afotddydafcob' fmprfriiis refero' 
icf* miisjuf jjoftea de alqr iricndo fiat C- 
militer-V Aibti ergo homines 
xti gula prediti, hos noftra Imgtta: 
nepotes diclmtfs ; Sicut apudCicerO: 
nerh fecundo de finibus legimus, qu^: 
dpinquit, Nolui mihi fiilgerc afotos^: 
qui in menfam iromant^ ^ qrudi p^P 
ftridie fe riiffus ingurgitent ^ nonui' 
difoitdydifi dentes iiel Orientem uel occidcntetit' 
feolL folem,Budajus omrii iuga docflrina iu' 
re cOnliiltus Afotodydafcolos afoto' 
Zophore i tum magiftros iiel praeceptores nomi 
dorp. Thre nant,Tulius poHux ^Ophorodorpides 
thedijpni in multam nodem coniiiuia conti- 
BpitHifdius, nuStes appdKtatjTrechedypnos qui 

rariiii 



LrBHIl SECrJTDVS 
^rius coniduia uiTant. Epydimodf-- 
pnos qui rerum muitaru m curis aftri 
^.nihilominus coenss Cupiditate uo colynfiiif 
catofibus obtemperant, eti^m fi dd ki Cduiu£i 
praeieriptumadefreqtieat mirius. G6 
lynfidipnos qiii inuitatl tardiores uei 
niuntjS^mor^racocnaturis imponar,> 
tC accubitum irihibCiitEiuiderti meri 
(ie participes couruas iiulgo dicimus 
^ coiiiundorcs.Hoc Cicero cOpraii Com^r^ 
foresiii Philippicis nominatVih hd> |br(ff. 
ftrisconuiutjsdeiibsnomimbiisplui ' ^ 
tatraClauimus* 

IN HfeRBIS REPERfRI SE. 

Xus difcrimen.contrd Arijlotdis opinio 
mem^de Appio plura qme Plutahbi . 

locum inTimdeddccUraht. , 

Caput quartum. 

I Nherbis fextis reperiri diiCrirhen 
dicimusifedimprOpriequohiamas quii 

eft qui in aliquB generare,^ femi ferti. qa£ 
fia iri qiia generari potCft jCjua ratioiie 

piafculus ^ fdemiria iri herbis elle ao Herba r«r 

i)oirent,nifidiftiriguanfurappeilati6- mjcuimdi 

fie quod quadam illis irifirigmiCL,io 
fiim pfop rietates QC fcemf na:ff; Nam 
D quia 



P H I- 't O E.O G*I'AE ' 
quia mafculus maioris eft uirtutis 
plarimum qua fQ?mina,Ideo herb^, 
CUI maior uis.meftperficieiidi fu^^ 
operadonem^adjepta-efi: mafcttlimo-; 
meny& cui mtnoif femiiiss 
ro rcribimus;Ut:; ^linana tradicfdam-» 
plttis mnotefcat, contra' Ariftotelem' 
primo de animalium generatione,'' 
Plinius fic habetiibro decimorertio,' 
Arboribus inio potius omnibus'ter^A 
rpe nafcentibusvjherbis 8d plantis 
FtMf£utrS try^qQe fexyitn/ effc diligentiTsmtl^ 
que /ejKHi natursetradunt,ubi Ariftoteles ma:-'^ 
ba^efif, rem a foemina non feparari in ijs do^i 
cictjS ed Diofcorides Uluae medicina- 
Iis librpfecundo,Plinio calculum ad 
Anagdlis, dic dicens Anagallidis fpecies du- 
Appium, plex eft, f lore differes,quae enim Cya^ 
neumhahetfcKmina & quae php2rii4 
ceumma.rcvdus.d4;kufddeni Plinius 
- de AppiOj diffinguitiUr Icxu appium 
' ' ' Crifippq eteniin.atteftante faemina'». 

cftcriipioribus. fQfqs, & duris, craflb t 
■' ^ cau^Cj&pbreacdjferuidpySedDiom-q 
fius marem nigriorem breuioris radt t 
dSjUermiculos gignere neutrum ad ^ 
' cibos 



IfiCVNibVS. ft 
'^bs* admittendum , Imd nefas ait 
Nam id defuncfiorS epuXi sknlihus Appium fk 
dicatfijper h^e Plinfj uetba Plutarchi «e6m focr-, 
quoque locus inThimeO elucidatur, &<r. 
quando fcribit milites aduerfus Car- 
^gineies edtidos appium in uia re- 
periffe,quod infeufta auguriu puta- 
ucrCttjquoma appq coronas repulch- 
ris addereufurpatum fip Bx quo pro Appium au 
uerbij locu emeififfe arbitramur qyod gurium. 
efl:,m3lam ualetudineappio iadigetc Corona eu 
S p L E'N IV M Q. V I D S I T ET 
' vb caufam herbas edam uene^^ Fromb, 

mfasinufubaheantus. 


s - ^ ■ Capsi quintum. 

L Egimus nuper a re medica quic 
tiorcsinPIinij uigefimo nono Ii 
bro,oculis coruore laffufis fpleni- 
um fuperfuponendum ex meile de 
codo cum lana fuccida ^ oleo 3C ui- 
nomadefeda,ubi quid Spknkim ef- 
fet mirabamur ualde, fed denuo in 
Pauli Aeginerx librum fextu irruen- sftiomo» 
tcs Spleni5lintbeolacoplicita 
tellcximus, quibus uulnera ulcera- ' 
que tegunt ur.Aegineta fic habet fe¬ 
cundo autfm manualem curationeni 
Di iint 



#» PHTLOl ogtah;' 

limmentum ficcurnindentes,deinde 

fplenium fLiperaddentes.Qaleniis na 
■ fplemum/cdfplcnas aocat.Hucc^^^ 
rcllarium (cite admodum iftudduxL 
itjus adponendiim. Herbas ucueno- 
fas ideo demonfl:ratas5qiionia ea fit ui 
fj^ortpor t^bumans codido irc mori pWm^ 
tuiuit^e hu Optimis portus fit ^Idquod ex yaK: 
miw, rone icimus,qui Seruiutn Clodium 
equitem Rornanunt in magnitudine’ 
fui doioris ( podagra enim labpraiiit ) 
cura Tuaueriendfis halufcuJis per'un* 
xifie fcribie,ut portumquieiioxem ac 
tingeret,quem ceptum fefenit, nam 
fuperftcs membra fecit anodinajhofi 
eftfinefenfir^ | 

Q^y ID S I T S 'T' 6 M A C HM ^ 
qmdq; figmjicet,quid flomdchari ftomachtf 
hundui^B:dnidchumh<ihcrcbonunt£ 

Caput ftxtunii 

Via ftomachurri corporis ttnu 
Stomachus T j uerfi patremfatiiilias omnium. 
paterfmili medicoru m fu.fflagio efic no" 

«f. uimiis^Pp^plj,'cofulentcni. 
Nam prius cibum pro fin' nutVimem 
to fumit,an£equam ad alia membra 
quicquam 



liber SECVNDVS. 

Ijuicqiiam tranfmfttatjd/cemus inprt 
fnis quidficftGmachus.En: ergo fto- 
machus Plinio fcribentCjfiftulajper StomachM 
quam cibus in iientrem defertur qtili Oefopka/ 
Oefophagum quidam dicunt* Aft fu 
bindepro iaciina feu iientre,hoc efl 
ciborum receptacuioXumitur :etpro 
animo quo^ utBudsco placet, qui 
ex Ciceronis quadam epiftola, fecim 
do libro ad Ccelium id probat. Sic e- 
nim Cicero praefato loco: Nofti ete¬ 
nim ftomachi mei, cuius tu flmilem 
quondam habebas,non iblum in ho¬ 
minum infolentiam indignitate, fed 
etiam oculorumfaftidium.Vbi meta 
phoram Budaeus a ftomacho dudam 
aiqqucm facile commoneri deturbari “«i»*», 

ailcrit.eo cibo a quo natura abhorret 
Item.propaneiitia^pr^fcriptoautore. 
atteftante,quado Ciceronem allegat. 
ConfuetudoCdicens)diuturnacallu 
lam obduxit ftomacho meo,id eil^e- 
go iam ferre patienter ea deftinauu 
Similiter pro .appetentia , uel ideo, 
quoniam naturalis appetitus in fto- 
tnacho cflc dicitur,remm quae animo 
^ ‘ D j -'"^ ecgafiui 



r4- PHILOLOfilAE 

BC guftui faciimt ,fd quod etiamnum 
Plmiusoftenditjtnpracfarione natura 
lis hiftonsc ubt ftornachum appetita 
glorise nominat5 ficut appetitum cibi 
dicimus,ftomacha!'i,dirplacentia qui 
Stomachari dam nominant, A'Gellius decimo fe^ 
xto libro ftomachabundu dixit, eum 
Stomdcha- qui adira uebementioreft dC epigri; 
hmdus. matarius duodecimo libro bonu ha- 
'Bonum hdz bere .ftornachum pro tollcraater 
berejiomd-. ^quo animo concoquere, 
ehumquil m AGKAM^ IN H O M IN 11 - 
b(ts morum ejfedifpdreitatemtcr undi 
h£c emergat. 

Cdputfeptmum. ■''' '* 
i Agnam in hominibusmotum; 
laiit naturarum tfte difpareita 
tem uel ccecisedmpareat. Re» 
perias enim natura quofdam timidos, 
tar dos,fomnolentos,inertes, pigros, 
Bifpdrili fegnes ignatios. Quofdam abhis 
tds homU u cl diidiapaibn dift:ates,animofbs,ftre 
mm. nuos,uigiIes,induftrios,cordatos, dC-, 
excitatos.Alias item natura pios, reli 
giofoSjiuftos,continentes, modeftos 
3C probos,B^alios diametralit^r repu 
' gnanteJ 


M; 



liber SECVNDVS. ff 
^afttes irre!ig!oros,fmp{os jiniuftos 
auaroSjproraces,incontinentes dxl in 
tjcreciindos. Iftis quibus natura de¬ 
xtra compafuit ad res aggrediendas 
facilior aditus patet,6*^ aitjs quibus no 
uerca iniquior extitit, m uito diff icili - w 

or.Meuium dC Paccuuium tantuolet nouer^ 
infumpOfle lucubrando crediderim, . 
quantum uel Homerus uel Vergili- 
us/ed primis natura repulfam dedit, 
cos^ ignobiles efle noluit ,fequentes 
autem creta notauit,hcro2iftosalbo 
infcribens.Vndeuero contingat eiuf 
riiodi diTpareitaSjPlo.tinus primo de 
prouidentia lib:diias oftendit caufas, 
qtiaru prima inclinatione illam dicit , 
qua ante praefente uita anima recipit, 
qiiado in corpus iiergerc deOderat,iit 
ctuidemconfortiuhabeatjhac tamen 
cxpiigimus,qiiianoiLrx religioni op 
pttgnaf,quonia ante itita nullas elTe a- 
mmas credim?. Sed altera probamus 
quod corpus uidelicetfic afFedu ani 
ma infufam ad haec uel alia trahat", feii 
inclinetj potiusutdirsimiles in horni 
nib.rcddanf mores feu efFedtus. Non 
D iv tamen 



Regiones tamen nega nus corpora quadoc^ re 
corpora ai gipnu in fe recipere impiersiones ai^ 
uicia. N im rncridsana luce clarius ei 
. LatfnQ> reg qn s culpa fupercilipfofr 
file SCelaros, Gallosieiies dC molles, 
jjf-rp fo/i. laclabundos, Germanos 

' fartis bc uint cupidis, Graecos men 

daceSj&lPcEnps foedifragos ♦Medici 
referre dicunt, qupfe 
dacef’ mine quis fit progenitus, quo uentre 
Fixtiifotdi- fptiis embrio, quibus horis natus in 
fragi, fans,quib.cibis & exercitfjs educatus, 

^ ■ quibus cum alitus, quomodo dtfeipU 
fiis imbutus,fub qua cceh'parte nut 
rrifus* Ex Thaletis Milcfr) uec 
XhtH pYo b(s facile cuic^ patebit,nationes iiari. 
pter tria aSjdiuerfos quo<^ homines plantare. 
Se enim quam magnas Deo gratias 
habere, 45pter tria cofeitiiseftjprimd, 
quia iebominern npn beftiam crearic, 
hinc quod marem 5C- non foemina,po 
fti emo Graecum BC non Barbarum Jn 
barbari Grt«cos natura magis aptos ad 
Ph'!ofophiam,propfercoelibonatem 
^ ^ '• periem iBarbaros auteex aeris diftc • 
peraaiia obtufos philofophi^ mi ; 

ainac: 



liber SECVNDVl $9 
ntec capaces, tantum corporis inflii 
xuinanimam elTePiatonici arieilaa 
turjUCuerifsime homines pro corpo 
riim uarietate,tianjs etiam rebus oble 
cflan',crcdant,dicentes eosqui de cos 
lefti fubftamia corpus habeant, de rc 
rumfiguris & canubus,maximediiii 
nis, curam gerere, & qui ex igne,fu 
mo& odoribus, inprimis facrificiorS 
gaudeant. Caufa pra-facae difparitatis 
lacraru Utera ru praefides etia pftenduf, 
fed alia iiia, primi fiqiude paretis la^ 
pr5obtjci5r,qiiii euitatus, omnes fimt 
ic5 ad Dei unius imagine proqreaOet» 

D£ CARMANORYM MlRi# 
l^cxinfujp ndendis capitibus,confuetAC.iae , e7 it 
f orum linguis ejiundis. 

Caputojiauum». 

I Ntcralia qu» de Carmanis poplt 
lis Strabo ih (ua geographia icribit, J 
iilud etia uifum mihi eft mirificum 
de d gnurn ut huc ferihatur , Scribit 
igitur neminem apud Carmaniae po 
pulos uxorem polTe ducere, nifi ca Carmani 
p ut alicuius occifi hofiis ad ipfu rege tudcks, 
detuliiXe^Rexautem trancu fcu cal-^ 
i D s uarias. 



PHILOLOGIAS 
uariaSjUt Cornelius Celfus appellat^ 
in regia fufpendi fecerit,lingua prius' 
c faucibus eruta, quam , minutatitn 
incidi curauerit pantbuspermifcenda 
uthancillf comedenda apponeret 
qui caputhoftis occifi ad fe detuliflet. 
^altjs ite aulicis ac familiaribus qui 
in eius gratia fueratjQuinapud eof- 
de ille rex,eode autore fcribete,habe 
ri foleat celebratior atqp praeclarior ad 
qu? plura occiCbrS cap ♦ delata foret. 
Q.VANTVM OPTIMIS P R A5 
eeptoribus difeipuH debeantdc de Alexandro pia 
fcula erga pY£ceptorem fuam Arifiotelem, 
Caput nonum. 

Q Vantumdifcipulihoneftis ac 
eruditis praeceptoribus debe¬ 
ant, abunde quidem ueteres 
principes SC Romani dC Graeci demo. 
fi:rarunt,quifuos quidem praecepto¬ 
re^ non modo fumma,& egregia ob- • 
feruatione coluerut/ed honoribus e- 
tram maximis at^ dignitatibus proie 
ipr£eeptm funt.Naparentibus dC dtjs ac pr^ 
lutMon te- ceptoribus(ut inquit Plato)uix Her- ‘ 
qumaktts, de pro merito illud iietus hriTnhttf' 
yt^ty obferuari potcft,cum tanto mii^ 
i neri 



IIBER SECVNDVS. f9 
beri nulla faris graria regeratur, 
lexander autem Macedo Philip 
prfilius , qui fcElicifsime imperauit, 
cum Ariftoteli fuo pr^ceptori ac Phi- 
lofopho debej^efeingenij eruditione j^g^anier 
intelligeret,no femel quidem fui ani 
miiatqjobrcruanria praeceptori ape^ ig^^ 
ruit,ratus fuuelTe officia,ex iure ipib 
humanitatis tanto praeceptori iiice all 
qua optime de femcrcti referre.No e- 
nim Ariftot.tantu nomini codidit pa¬ 
tria ac tantae reru claritati benignS, ut 
inquit Plin ♦ fept. li.animi teflimonia - 
xnifcuitjfedetia nature facra ^caufas 
perquirenti opem maxima tulit,ne ta Arijle.quin 
diligenti ftudio Ss^honeftiisims difci ^ 

plin^ilia deerientemolumentai Sicu 
ti quu lib.illos quinquaginta de ani- 
malibuscompofuitjquoniam odo- 
ginta quidem talentaCut inquit Athe 
n 2 eus)impen{ainhisrunt,in quo rex 
maximus apertedemonftrauit, nd mi 
RUS pofteritatem comentarijs ioftrue 
re,qua uniuerfi orbis populos atque 
prouindas deuincere.Sed hoc totum 
C.Plin * declarat abude, ad C^farem 
^^Jf^gfianum ocftauo naturalis hifto 
rise 



fise libro in hunc modum,Alexander 
inquit,Magnus^etim effet inflamma 
tus mira cupidine animalium naturai 
nofcendi.commentationem hanc A- 
rifto teli deiegauit,{ummp in omni ici 
entia uiro,tum aliquot millia homi¬ 
num in totius Afiae Gr^ciae^ tradu 
parereilh iulTa funt,eorum uidelicet 
quos uenatus,aucupia,piicatus^ ale 
bantjquibuii^ uinaria, armenta,pilci- 
nseauiaria in cura erat,nequid uiqua 
gentium a tanto pofsitignorari. Hos 
enim omnes percontando quinqua¬ 
ginta ferme uolumina illa prpclara 
de animalibus condidit.H^c Plinius 
de Alexandri ftudio 8C afFedii erga 
Arijiotcks praeceptorem AriftocelenvEft: tam ert 
Alex, notandum in quibufdam reperiri co* 
»dio profe mentarijsjtandum Alexandrum, mu 
taro animo contra Tuum prsecep tore 
eum capitali odio fuiffe infediatiim, 
quoducrumeireSi illud admodum 
infinuat,qiiod Alexandri mors ex illo 
ucneno Stygiae sequae, non fine in* 
famia Ariftotelis, excogitata cre¬ 
ditur. 




t IBER SEC7 NDVJ ^ 
conferre pedem AVT 
rapita quid fji * qu^uis ferre indicem quomodo 
intelligatur. Zigoliiiicdfiies • lurdtifsimis tejlis, 
luratus iudex^rMerCtdppodUorium , Fort«n<c 
heneficiarq qui Logod^dali , opfolodtcidif 
Vefukorius eqms^kturire Pbal 
iaratifire quid. 

Caput decimum. 

C Onfcrr^pcdem cum ueritate" 
TefteBudaeOjUeritatem eftac- 
ced«epropius i^Conferrc capi 
taLiuius undecimo ab urbe condita w- 
pro colloqui dixit jquemuis ferre iu ’ 

dicem Ciceroni in oratione pro Ro ^ 

(cio cuiufuis indicis efi acquiefcere 
fcntcntise.Zigoftaiicam fidem Alcia ^ * 
tuSjfidem plenariam ^ examina tam zigoftati» 
ideo nominauitjquod Zigoftica Ii- cafiies. 
bra fit publice in ciiiitatibus furpenir-, z igojtict: 
tefiem iuratifsimum Cicero Tufcula quod. 
narum quaeftionum fiie digniisi- Tfjl«i«r4 
tnum appellitat, quia tefti quantum tus. 
uis graui uix creditur j fi non iiira^ 

IUS Iit. Ita.iuratus qudqiie itidex ' 

cuius decreto propter tequitatem fi 
dendumfit^praducere Suetonius iii 
Augii 



. PfiiL OLodr Ag 
Vr^kcere Augufto facem praeferre dixit ad uii 
quid. illuitrandam ♦ Id quod Piiniiis libro 
wigeilmo quarto,irradiare dixit, Apo 
mmVdl lafpe .rpoliariura appella- 

^ mLisqiiaiemchermisiaueni£,gyjiina 
^pelUrium fanis facrofandiSjfortunae be 
jj,yj„„^l,gneficiarios, fortunae alumnos inter- 
nefumij. p/^taturBudaeus, Logodaedalos qui 
hogodada fermohis concinnitate uerbis utuii 
U op/od;eturuermiculatis,opfodedalosautem 
dalh ferculorum diftindbres , aut eos 
nominamus qui in cibis parandis nq 
Apitius gu biles {iint,uelut Apitius fuit ards cu-^ 
tofus. linariae feu popinarise icriptor lucu- 
■ lentifsimis. Defultodum uero quod 
Mid ^b alio inaliudcommucaturjut equus 
Arohip * defultorius quem Graeci anphipputn 
^ nominant ein poft roiT. Cicero libro 
^ * nono ad Atticum a Silia maxima crii 
delitads homine Syllaturire pro tyr5' 
nifare dixit, ejuem admodum phalla^ 
ihdkrati . wtifare a Phallaridtf dicimus^ .j, 
eodem Ogiiinca' 



tlBEa SEC^f^ftVS 4$ 

T‘~ q^vid scytala Sit* 
kconicd. 

Caput undfcPnum. . 

M Arcus Tullius itl quadam ad 
Atticum eptftolafk ait,Habes 
Tcy tatam laconicam,quae pro 
iierbialiter dido , fignificare uoluit ScytaU k 
epiftolambreuirsimefcriptam,& oc- conica» 
cjultofigmficatumobfcuratam, finit 
Lacedemontj ueteres facere confue- 
ucmnt,qui occultare uolentes literaS 
publice ad imperatores fuos .miflas, * - ^ 
ne atrhoftibus exceptsejConfilia fua^ 
iadicarent, epiftolas mirando com¬ 
mento mittebant. Namc^ lorum te- 
mriffimS furcillo tereti atcp oblongo U 

complicabant,et in eo loro literas per 
ttanfuerias iundurarum oras inicribe 
bant,id lorum deinde exfurculo reuo' 
lutum imperatori fuo mittebant, qui 
huius comodi conicius,{urculo com¬ 
pari quem habebat,Iorum confimili- * 
ter complicabat atque ita literac per 
ambitum eundem furculi coales cen 
tos rurfum coibant , & ita' inte - 
griim dC incorruptam epiftolam ^ 
dC 



hreuitati 


ai PHILCIOGIA^ 

tC fadiem legi pr^ftabaet . Ho€ 
genus epiftolae G xce fcytale la. 
conice,hoc cft fcytala laconica nim 
cupabatur , autorcs funt Gellius Ii 
bro decimo rexto,cap.nono,etPIutat 
cbus inLyfandio. Cum Cicero igitur 
exemplum epiftolae Marci Antontj 
ad ic miliis inreruifletepiftolae ad At 
ticumi dixiftetep que habes Scytala 
iaconic 3 m,hoc eft, epiftolam breiiita 


telacbnicafcriptam j Sc fuper rebui 
arcanis compoiitam^ ficqt Lacories 


componere confueucraiit i Nos iti 
dem cum fignifteare uolumiis furti 
ua feripta uel per notas compofita ut 
didatoi Gaefar aiitore Suetonio face 
re confuetiit ) nominare pofllimus 
prouerbaliteriScytalamLaconicam* 
q^vibvs mediis d aemo« 
nrsfublunaresmfiigam cempeHere 

queamus, 1 

Oput duodecimum. 

D e tjs darmonibus anno fexage 
fimo tertio liagdgcn in medici 
dedimus,quifub luriari iierfan 
turcalimiiio,ex qua paranoefim hac 
faii 



tTBB^ SECV^j-DV?.; U 
fen(5^orutn pacrum ruffrag^s accedea 
t!b.pon;tnus,qeortt6d6 nemf^ infii 
g ;;6peliantUi.Oiigenes ^rgb mhil or^em 
certius eile fcribit tri IfbKoad Celfum, cotma^ew© 
quam le^i, ChnO:! nuncupatfOu^^ij 
Jroeclatumcmrri per fe diCit curn^x 
hominu antm s ru c6 pdnbli^ cptcc^j 
Ednnui^erospiod^gards. IJsuus aut ^ 

A han^riasin libio dev,a r)s quik(ii6^ ‘tban^^jin i 
hibiis, pwasfe.Uifsitttum aduerius ma¬ 
lorum daemonum iiiralctis, j-ftTi^diUj 
iriitium pfalmi lejcagefimif^pfimi te- 
ftatur.'ExurgatDeus dsTsipent-jr 
inimici eius.Cypriahus in hb o Cyj^^Unm 

Ido!a dt) rldri iint,d.rmortes per De¬ 
um ucru in fiigani ^Jiuraadqs iubeti 
'X^idam igrtctil^ quia (ucfanrsirnum . 
clenieiitunlTii:8 l fignum atqr Uth'cii 
!um fuperiori^ ignis in ho: muUiini 
prode.te narrant* Vnee i; crifi qs ad tvwm^fk^ 
mortuoru farcopliagos,lumina 
objeruata cenrenfjUe' iride quod Py, J 

thagdrasDcuni ncqarquam {iqc ac 
icertfo lumineaddrandu ftatiiedpAln 
gUdtos in hocinfendirn ftrijigunt ex 
iuildecimd Odijlu^Homen idrumc- 
B Us 



vfitf •. PHIL© L-©(5i;^S V 
tC9 , ubi fcribft Vlyllem matri' frjse fe- 
dffe (acrificium cuaginati gladq me¬ 
dio, quo umbras a facriScti arceret 
fangume, 8c ex (exto Maronis quan 
do Sybilia Aenea ad inferos ducensj 
fic affatur dicenstProcul o procul eOc 
prophani. Tucp innandae uiam, uagi 
nzcp) eripe ferrum»PhiIo!iratus contu 
mefrjs dC diris faipraecarionibus, Ap 
pollonium fibi fuis^ foerjs obuiam fa 
dum daemonem,Oc in fugam conuer 
tiilc icfibiqut Pbantafma ftridens & 
cum horrore maximo ab ipfis euanu- 
Suffitus co efit. Cum plures fufiitum exealameh 
tra damo iq ^ peonia>mda,paima Chriftf,aut ap 
pio in hoc cafulaiidant: multi coralii 
'tubei pr!erentiam,arthemi0.e.uel hyp« 
riconis,rutae .icii uerben^ * Nonnulli 
clauiiim tinnitum,uolarum ftrepitu, 
uel armoruin horrondum ibnitu quo** 
Terfuliim. qne prodeile narrat. Tertulianus pr^ i 
ie fitg^ omnibus certius antidotu pfferjt, * 

quando nos Liefut lob fortifsimu 
athletam,pugnare adirerfus tentatio*> i 
num infulcus horfatur,ferico^ ueffi- 
monet probitatis, purpura pudi^b f 
■ ^ ^ 



ttBEft Sfe'CVNl3vS Sf 
ife,clamydc patientiig, cogitandutticp 
fuadet omnia quae d^mon ad cuerteit 
dam tioftram integritatem machina^ 
tur,in conflantis cafiira gloriam & et 
lis machinamenta,in huncfitK aDeb 
permifla,ut qua coftanter aduerfa per . 

ferre iielimus experiatur,ad ho c Hie 
remiae didum, dominus 'cxcrcftutini 
iufli probator eft.Diuus MaXimlis in 
lib. de Gharitatejdsemorresfnfringen 
dos et etiam interficiendos praccipih 
id^ abunde fatis fieri docet,quandd 
cum pr^ceptor3DeiobferHati6ne,af 
edus qui irt nobis ebulliunt,immindi 
mus,aut quando prorfus per affediit 
iimcarentiam totam calgniandiocca 
fionem excludimus,cum propheta di 
dicdestuadehomicida, dominus me 
cum eftjbcllator fortis,tu cades & de ^ , 

lebetis apud rhe ih eternum.Olirapia 
donis decimo capite,quado feribit ih 
Ecclefiafticam hiftoriam,omnes fen 
futim aditus occludendos cenfet,{ic 
ut neque per oculorum illecebras i 
hcque per aurium pruriginem , ne- 
qiie per petulantis iingusE petulari> 

B I tiani 



«S PHILOLOGIAE 
tfam daemon admittatur» Hoc enim fi 
gnactilum contra daemones abfolutif 
fimumhabeatur.Qiiidam duobus ar 
mis in pugnam progrediendum mo- 
nentjpraecatione quidem quae fii coe> 
Ium fiibducat affedus, & icietia uera 
quae falutaribus opinibnibus commu 
iHatinteliecT:um,&ruggera£ quid fit 
orandunijUt ardenter oremus iuxta Ia 
cohum non haeficanter. In Efaiae pro¬ 
phetae & diui Pauli armartjsj-eperiun 
turfimiliajEiaiae quinquagefimo no 
no. Ad Ephefios fexto, Thefialo^ 
nicenfes quinto. 

CLVIS ROMANIS DIERVfit' 
ciuilis iifius fiierit^qualis dufdm diuijio,^ 
Crepero quid^crepufd^cnpnum ora» : 
.culum crepera bella ZS'dic 
crepiti fenes quid. 

Caput decimum tertium. 

Hies duitis f ^ ciuilis, Romanorum calcufo 
a media nodle] incipiebatjfeic co 
^AedUno tinuans inalteram mediam no- 
^. j indina diiem.Et huius diei tepus primtj, etiam 
• ja. in hunc ufip diem mediae nosflis dici- 
Galliciniu. cur inclinatio, fecundum gallicinium, 

tertium - 



XIBER ^ECVNDVS. ^ 

tcrttu cotidm«um,cg dC Galli' ct homi 
n€s qmefcucjhinc difiiculu cu cogno- 
fci incipit diesjpoft mane, quido dies 
clarus eft.Mane quidem quod ab infc 
riorib.locis, id eft a manib.lucis exor- 
diu emei'gat.Legtbus duodecim tabu 
laru ortus tatum dC occaflis dies nomt 
inabantur, poil: rnnos autadiecTius eit Mmaipf. ^ 
meridies. Nouifsimudieitempus fa. Supremuie 
prematem peftas uocar poftquam ue 
fpera {equitur, a ftellaquam Gr^cibu 
Ipdram, Plautus uerperuginem.Enni p. 
us uefperum, Virgilitts hefperonap- 
pellat, inde crepufculum a crepero, 
quod dubiu fignificat diclujtan^ lux 
dubia id horae fit, inccrtum^exirtat 
id temporis nodis nc fit an diei. Indt 
crepuici nominati a Sabinis qui 
tempore erant nati. A'Lucretio diclu ^ ' 

e{i:creperubellg,cuiusanceps\8d;dir- 
bius eft euentus. Oracula quocpuoci 
taruat quafi ancipicia,ambagiofa,du- 
biofa.Hinc fenes decrepitos dici qui- Decrepiti 
dam nominaqquafi dubiae funt uitae» ^ 
Poft crcpufculuid fequicur tempus/crepufculS 
quod aluminibus accenfis,ptima fax ideftprimd 
E 5 dicitur/dji^ 



^ p HIL O L o GI AS 

^onmBiU. dicitufjdcmde concubia fuic conc% 

. bium, quod tunp omnes fernie cu-i 
Saentim ban^ alij ab eo quod filer eturid tetn 
pus filentium nodis appellaucrunt, 
ptmpejia fieut Luiius.Nouifsirnp loco,mtem-r., 
pefi:anoxdicT:a, ex eo quod nonh^,. 
bec idoneqm tempus rebus geredis, 
^eoicniporenil agi tempeftiuiieft,^ 
Huius diuiOois autores fune M* Vai:. 
?OjISdacrobius, Phnius, Ceforinus 8^ 
A^Gellius.Sic ergo uigiati quatupe i 
iioris conftitic, ut cpatincret, ^ luE*? ' 
^em tenebras* 

'! I E R I i S , N 9 P I E M P E S ■ 

. ' hxrenium, 

^ ^putdecimumqudrtum, 

5 Er^ non (ernper incutnbeqdutn 
Hercules indicio eft, qui labores, 
quosfubindeincertaminibXubi^ 
leiujit, baqrudtcris in QaphalesQyn^cioTo, 

^ ilis ‘ex Aiomena} filius exiftens, pue^ 
Socrates, cu r!scoI|udes*Sic de'So.cratequo^Ae 
puero lu' lianus icrfDinqaem Alcibiadcsinter>: 

dum Lamprpcliadhuc infanti conio, 
Age}^ aus. carifi-eperit * Agefilaus arimdini infi-* 
^^uUauic ^^tis^qnitauir, cuni fiiio fuo ctiaad- 
* buc puello 3 quern eum quidam irrf> 

•' "" " ■* ■ ' ” " fifie^ , 



LIBER SECVNDV5. ^ 

li{Iet,face inquit,cum tu pater euafe- 
ris,me imitaberis. Item Architas Ta- Arcktdieu 
rentinus refpublic^ phiipiophise 
deditus,maritus eiiecfLUS feruis abun, 
daris,quor!j liberis (iia ocia in men(a, 
t-u aiias eol!iid£ndo,qualiberaiiterco 
donauicj reges ite Parthoru ije fenig VdYthorum 
in arduis torpercei'et,a!iquadoremiC 
fiores teloriimcurpides, qncg acue- do^octoji, 
rerolehant.SicAeropG Macedoniae 
regi placuit,ut teporis aliquado fub- 
leuarettaediu,Sii a publicis tradlandis 
liber, honefte rrueretur pcio, abacos 
fabre fecit,uiie et ridieulu opus tanto . 
regi.Mahometes Ochomannus,qui otthomam 
Gr^cig imperiu cuertit,c« oratorii po ««j cocUd' 
ftulata audiuifiet, externaru getia co redicit. 
clearia lignea affabre caelabat, aut in 
tabella aliquid effingebat. De Do- Dowitw- 
miriano quoq^ ridicula hifforise ha- mufus 
bent, qui in iecreto mulcas Itilo con- iMcrmi r. 
figebat,ut a fiibditoru taediofis quae- 
relis mQdicum fubleuaretur. Ta¬ 
ceam , Catonem qui pro tempore Cdtocons 
conchulas in Httore coiigefsit Caic- 

iuaQ, 

E 4 DE 



7^ rHTIClC0J/lf 

P p HE B R Afi 0 R V M AN» - 
tliiiwi um Zeiotypis.^ 

C put decimum quintum, 

TfJ.a qi!oque memoranJahoc lo'"^ 
nehforn I tot qux o.igq tepore iet uaueruc^ 
$duken£, habebant 

conjug^*^ , aJ (aeerdo cm enim e-v 
srndiicebanr, qin oblato iureturan* 
do, na^n^branam fac is uerbis conferi- 
ptam aqua iaiiabar,adeo ut facra uer-» 
ba deleruncur,cofperjfacp mulieic pa- 
pimenti aut pamrum teinpii piilue-, 
fe^prierente uhpyhniufmodi aquani 
Mu ■' f profeda res.Namfl 

* .adqlteri) crirriipe;. carebat , 

f' .miiHer abibat, quod (1 peccaflet, hy-^ 
corripieb3.tur , uenter^ eius 
it- cfBIfc^rGebat. Et quia rnatrimontj inci 
.dimusaroanijUiinGceu ab arbo^^ 

, frqdtupij ita ^ inaNo^prupadiib 
rranlibiiti u s, feribeatf? qti am feuere 
apyd PIeb;eos crimen non pulfati taii 
tum ^ Uerameriarn maledit!|i patris 
Tcrfid mrd uindicabatur. Nam qui ita rnalede pa 
tc‘v r pac lentibusirieiiaeireiK^ nifi prima pa¬ 
rem»- ■ ‘ . rcntuia 



LI'BER SECVNSV5. fi 
tum aanioiutsotie corrigefcnuir, fue 
carum iuppiicip mulciaoaatur, pne 
ilcripcaiuni teihs citiuraius iiapiiita > 
Lampoiuigofus fecundo hbro.< - 
© fi 5 £ P T E Ai Ai i R A C V X r Sf 

fof/Kf rfowo Cyri re^is Medorum , mI 

iefumptuoff Rf Alexandri M^gni, Idibus m«|- 
Jbj» propter inanis fumptus prodiotojis p- Cmta 
Homano cjui cap‘to!if tegulas m aur^uit.l 
Itetn de PopfJ Meronis ceniuge. 
j Caput decimum[extutn, . 

S Eptem deperditi'atque fmtanet 

fumptus opera,per uniuerfum ot Scriptu o- 
bem celebra^-a, CafTipdorus-fc pera mira- 
bit^quorum prirnum Ephelia? Dian^. ‘uloja mun 
cedrinis rrabdms remplurn,fuit ab 
Heroifratn aucupanda’ gloriaecauiia, 
in;endio dritum^ Alrerum Maiifolac 
id-eft Maufoli regis Cariae fepuichfu, « 

maere OneapoendicLilovni Olrem ma 
gnerum p-ndenSv-b ArthemiOa uxo ^ * 

te fabricacum , Teuium Golroflus 
Solis mirae aJfirudims apud Rbodt' CoUoJ^i St 
cs.Quartum lo.uisolimpici a Phidia Us, 
liiBulachrS affabiC <’x ebore fciilpiS 
E ( quaa»- 



74 PHILOLOGIAE 
quantum Ballionis fuperba SCatt^ 
tnoaiiu, moenia, quse Somiramis regina Acv 
^ramides’ gyipti aedificari fecit, fextumPyrami- 
Cyrido- des qiioc^ Aegypti, &:reptimum Cy 
ri regis Medorum miraculofa do¬ 
mus, quam Memnon arte multum 
fumptuora illigatis auro lapidibus, 
extriixit. Cui nos aeque Tuperuaea^ 
Hornus Ale nei fumptusdomum Alexadri Mag 
ni,addimus.Hicemm ut magnus re 
rum prdfiifor extititjin Babiione fibi 
thronum aureum fieri curauit,ciu{l«' 
miiis in toto orbe non reperiebatur* 
Erat enim duodecim cubitorum, ad 
quem per duodecim gradus aureos 
afcendebatur.Hinc duodecim erani 
fiatuaeaureae,in quibus fciipta erant 
nomina duodecim principum, fur- 
fum eminebat AJcxandri fedes ex 
Smaragdo,cuius parietes undiq^ ex 
Topafi© fuerant ornati * Sed quia 
^^^^^^^^fumpiuum proferibendorum hanc 
incidimus mentionem , Cattulum 
teUteguUs. Ronianum huc quoque adferibere 
‘ ' lubqit, qui Capitolium tegulis inte^ 
gteu^ 



LIBER 5ECVNDVS rf 
gt curamt aureis,& primus ledis au- 
tum atque argentum adiedt,$i!! Pop- 
paam Neronis fumptuolam coniii xusfuper^ 
gem, quae iumentts fuis ex auro »?**^**l 

as parauit Haec BC fimiliaGnido Vi' 
turieenfis habet» 

IK ELLEBORI ALBI PRQ 
mmitu adminiliratiane diligenter curduium^ 
yititate medicus utatur, ficui Agyrtx er SepUfin- 
rij [olent , qui oppidatim in magnam h<h 
minum pernitiem obarn' 

bulant ~ 

Caput decimumfeptimum^ 

S EpIafiarios SC Agyrtas bppf4a-' 
tim& bene 5C male habentibus 
indifferenter Elleborum adrnini Agytu p» 
ftrare,nempeft qui nefciat: quali au- rtcuhfi» 
tern uitze difcriinine ,iemper ferme ca 
fus pftendit, ^ iam item oftcnde- 
pius. Nam cum quidam medicae ar¬ 
tis jmperitus, magis iieterinarius, 
quam medicus,albo ucratro feu albo 
Elleboro uomitum ciere folitus, o- jtfipo^of 
mne genus morbi tali praef^io fc cu- quidam 
ratiirum polliceretur, accidit forte r<«rocar.^ 
m ia manus eius inciderit quidam, uH. 

qui 



rf philologiae' 

qujt duobus anrns ftomacHi' u/cio Ia- 
• borauerat,neculiis imquam medica 
- . metifis fanari potera^utpote quod cS 

fuaptenatura difficile eft,diSiciIimi?' 
etiam redditurm corpore aegroto at¬ 
que imbecillo,prsefertim ubi licentio 
ri quadam libertate utatur aeger. Al¬ 
bum igiqir ^ huic ueratrum ex more 
exhibente illojpiurimumbilisac pi¬ 
tuita cum nigram quoque, dC ppftrc 
mo fariguinem eiecit,quibus ita; de- 
dudis,imbecillitas primo & quidem 
magna,tum fudor frigidus toto capi- 
$udor frigi ^ thorace emanans, npuiisime 
ausmortis fubfecuta eft.Non igitur ignoi 

jigmm* rare diligens medicu s debet,huiusce 

modi medicamentum non femper 
grisprpdefle,fanis Uero femperoBef- 
le.Nam ubi rpbuftum'cprpus nadus 
fueris,&uentriculus fit potens, mof 
bufm Ipngior ac difficilis ut, comicia 
. lis eit,inf3nia,aut pares iff:is,tiinc albS 
exhi rieratriim rit^ ac citra medici culpam 
teadum. exhiberi poteft,non tamen nifi adhi¬ 
bendis adhibitis. 

Vnde 



liber SECVNDVJ.' 

iTNDE PRIMVS ANNVLO 
rummcrfmtufus.crtn quo digito ferendi 
fmtdnnuli caput. 

Caput decimum ociauunu 

M Acrobius annuloriim Ammlorum 

tum Romams adfcribitjquo inuentora 
rum uium faltem libens coh KmariU 
celTum fuifle docet 5 cui Ganuenfis 
monachus rite hailucmatur diuerfo 
modo» Dicit enim quondam Roma 
nis lege fuiilecautumjiit qui flagiti 2 
penfo non admodum grane patrailec zimk ¥(4 
xit pro f lagitii teffera fuipenram a coi gUij 
Iogeftaretfimiam,€xferro fculptam, km, 
nates nori fine magno gefiantiiimpro 
bro , furfum ad flagitiofi os uergeni 
tem»Tamen quum naec multa ad pUi 
res detienerit,etiam ad magnatesvalte 
ta fucefieritleXjUt qui damnatus efiet 
fimia ablegata, ferreum anriulum irt 
finifira geftaret*Qu 3 eitem lex poft Io. 
gam annorum feriem in otniimetum knnulusfe^ 
magis qua dedecus uCrfa irt hoc uene nw. 

annulis furrogatisferreis, aure 
os fecerint fumptuoibs, amplius ndn 
flagittj fed honoris iymbolum. foie 
phixs 



^ 'PHT t oio'(il AE 
phiis tamen Gbrirtnis filius,tertio ail 
tfquitattim Hebr^is afcribit annlilc^-. 
Mnulushe furn inuencum, eosc^Mofis cempo-^ 
hrieoruin: qui annis quadringentis bellurrt 

uentm^ Troianum, tefte Eufebio prseteflfe- 
rit, extifle afferit. Sed MarbodaeUs 
Gallus in ilia dadyslotheca Grscis 
npimether 0ffert,quoniam Prometheu, Epime^ 
ns Prme» fratrem Graecum fuifle fcimus^ 

tha frater, contemporaneum, quem au 

torem primum annuli cum gemma 
ex Cauca fi rupe j inprxfatione mo 
net. In eo digito annulos geftandos 
docent Plinius libro trigefimo qum> 
to cap.primo, Macrobius Satur 73 ca>* 
pit.undecimo,8^ A.Gellius nodi. At 
ticdibro decimo, cap. decimo,qui mi 
dteo iigtto nimo proximus efi: finiftrae manus,a 
gnnulusfe.. quoneruus promanat adcor uitaei?» 
»^'»^.nitium. 

A V I € E N N A H C d R D V* I 
biS.principmmberha acetofa 

errajfe. , * 

,Caput dectmtimnonmn. « 

0icetitt^ Old habet Auiccnna undecima tet 
^tium tractatum primo,capXexf^ 
Medi^ 



LIBER SnCV^VfVS: 
Medfdnaccordiaks calida fimt,Do- 
ron!gi,miiicus, ambra, feta, crocirs, 
Benqucrdefttielocisiiiiiamentfgari , 

ofili ^qui fant mirabiles, xiloalocs^ 
melii^,acctofa & femen eiu s,& folia * 
eitri, & folia indi» Huic loco Marcus 
Gactinaria in libro de curis aegritudi¬ 
num particularium, eapitedc tremo¬ 
re cordis, tranfuerfo calamo fignu ad- 
ponir, quiai oco pallgeato acetoiam 
medicinis cordialibus calidis adfcri- 


bit, quam no cfle caJidam,uel fuo uef 
aliorum calculo nouimus» Scribit e- 
nim fecundo canone, tradatii fecun- 2*^*“#* 
do, capite quincniagefimo quarto^ 
hanc frigidam elk in primo 6^ lic¬ 
eam in fecundo, quod item Aegine- 
ta facit, utaltj» L 

ETIAM BRVTIS Q^V ^ N» ' 


do^fiiturorum ineffe uim, 

E Cdputuiccfimmn, 

Tiam brutis quandocp futuro- 
ru ineffe fetifum, Aelianus Gr^- 
f cusaufOrdocet,quimuresom- 

hi^Dus animalibus feientia priores 
cile Icribit ♦ Cum enim domum 


quam 



quam mhabitanr cofeniiilTe 5<f ruMd 
-farti'pefrentircunt,relidisruis cauer^ 
nulis aut hrabitatioriibus ; pedibus 
quantum polTantcbriende-e,aufugi 
um,ainidquddon1icjhuit« quaruntj 
Ae Simildderani rradurtTaegypua , 
enimfina urri'nciuer;c,uiii aiiimnu, 
fu bito fruitutrt deti^rdet arondinis 
q rod per ob iquum iil ote hal>ehs, 
iordrer retuier^ ne a Varo ddgiuriri 
-porsff ^ du arcljonis ridus eft; qua? u£ 
iftam cum afiiadinedeuorare pofsit. 
ftmicai Earidern infidere nauem fofrriicas,pli 
niiis &C omnes qxii naturarum iiires 
^radiant, aperte manifeilanf. Nam fa 
-me imminente miru imniddurri pro 
fcrmentisin nidos fiios laborant. ue 
tutelare hoc Alamis indicar,dicens^ 
dum calor eft pulchra dies 
formica laborat,nepereaE 
cum nix uenerit al- 
u fame. 



tlBER TERTiVS. H 

IN VERA CVRA MOR¬ 
BI, CAVSAE COGNITIONEM 
meffarUm , & caufani trifarUnt di- 
uidi, deque AriBetele iegrd- 
tante. 

Caput pirMum 

DE Olli re medica 
cauiam morbi 
ceflaria Galenus hicogn^.. 
Auiccnha probaiif j fcenda. 
ut medico omni ccr 
taminis genere pii- 
gnandS dicant,qud 
medendo , morbi caufam inueniat^ 
dum ea negledamakafFedusquO- 
quenegljgatur. Eil autem uera cura 
praefato Galeno tefte^ aliud nihil ^ 
cauiai ablegatio, quam fi quis nefci> 
iierit praepojftere curare non eft dubi 
um,Id equidem plusiciuit Ariftote-' , 

les. Nam cum morbo tentaretur gra- 
ui,&medicus ei praeceptum aliquod 
iniprtxilTet obferuandumj ne^ inquit, 
me cures,uel ut bubulcum uel ut fof 
orem,fed prius Caulam edidere, fic c- 
iiim facili perfuafione me morigerS 
F reddi' 




U P H ! L O L O G I AB 
fcddiderfs.Erat h^c admonitio phflo 
fopho digna: Oquidem aut caufae O- 
ftendimus necefsitatem,qualiterhcc 
trifariam d}U''datiir,qiioque explane 
CMjk prh mus. In primis ergo cauia cft quse pri 
mitiua mitiua dicitur, quod alias prsecedat, 
quif. a Galeno libro primo, de diiferenttjr 
Acatharti- febrium acathartiba (quafi^cut aci 
gdcaufa tbarticOjCu ad fui exllirpationem no 
r^qyjraciir catharcicumifeuexjJurg» 
tiuum pharmacum) nominata, pcn> 
dens extra corporis fubftanttam, ex 
parte corporum extrinfecorumjiicuC 
cafus eft,permifsio,fo1is ardor, cibus 
calidus, aut frigidus, aut ex parte a-' 
nimae, quae aliud quoque eft a corpo 
re, ficut accidit per iram, timorem, 8^ 
fimilia . Antecedens, quod ante-^ 
Cavfi quam morbus incipiat, res corpora- 
cedens, les,hoc eft commixtiones, humores, 
aut ipiritus inhabitum cotra natura 
€Muft cen difponatCoiiinda iieroqu^fiticme 
tun^ta. cIioafFed:uiconiungitur,&i efteaufa 
corporalis, quf immediate caufat ae¬ 
gritudine. De his in noftro medicing* 
introdiidoria iiberio medo fada eft. 

VN' 



UBER T E R TI VS. h 
V N D E ? R O V E R B r V M E »- 

faaferitj(eger dumj^irat . 

Et de Prometheo atque. 

Epimetheo j^aH- 
citld. 

Caput fecundum, 

F Vit Prometheus filius laptli promethti 
regis Theflali£e,ex Afia paeiia a us quis. 
qua tertia pars orbis nominata Afia unde 
eft, hunc fabulatur Hefiodus auxilio nominata, 
Mineruse coilum arcendilte, & feru¬ 
la ad currum Solisadpofitajignelur- 
ripuiilc, 5(1 in terras detuliile, ut fimu 
lachra quae ex limo finxerat, inde aiii 
maret,propter quod dq iratfi Pando¬ 
ram uirginem qusc interpretatur, ©- 
innium deorum dona ferens , currt 
uaie omniuni morborum generibus 
repleto mifeiunt ad Prometheum, 
eo nomine,acfi dfj ipfum magno mu 
ftCre propter excellenterti fuaiti feien 
Ciam, qua homines faceret, Iduem 
afiequeretur, honeftar^ uellent. Sed 
P ro m etheus fra u de pxxii ides, u t q u i 
prouidus ante faqtu interpr^taL, nott 
P 2 sec4> 


«4 - 'PHILOreelAE 
recepit. Subdola autem dea, abfente 
Prometheo redijt, fratri'qaeEpimc- 
theo obtulitjqui uas accepitjftultus- 
que aperuit, ut qui poft fadum (api- 
endum cenieret. Vnde ftatim omnes 
morbi euolarunt, praeter fpem, quae 
fundo uafis adhxflt. Quocirca finga¬ 
tur quod nullum, quantum uis in 
extrema coftitutiim miicri3,ipesde- 
Aegerdum relinquit, & prouerbio dicitur, aeger 
l^irat jpe: fpirat iperat. Et Cicero ad Atti- 

cum,aegroto dum anima efl:,ipes efle 
dicitur.Sequentes uerfus Theocrati 
ex Graeco PhiIeIphus,non eleganter 
Bdttus 4 d uertit adBattum.Fidcre Batte decet, 
Theocritu. melius cras forfan habebis, iperan- 
dum eft uiuis, nec eft fpes ulla iepuL 
tis. Nunc pluit Celaro nunc Juppi¬ 
ter aethere ftilget. 

D D AL V H QVID, T E RR4I 

cur BteddUiPdUs er Circct^uii d[ci^ 
exdfcidtum 
opus. 

CaputTcrHum* 

D^ddum AEdalum id nominari, quod 
^Md. i J ingenioflim efl:,et uarium lucu 
lenta 



liber TERTIVS. 8 f 
Icntcr poetae oftenduntLiicretius e- 
nim Daedalam terram dixit, quod o- frr 
mnianaturaeui fummo artificio pro- 
ducat. Daedalam Palladem Ennius, 
quod maxime Palladis antiftites in- 
genio praeftent.Virgilius Circen Dae 
dalam, quod ingeniofe fuis amatori¬ 
bus uarias inducat formas SC habi¬ 
tus, Hinc nimirum quod Daedalus D<£dalu$ 
Athenienfis uariarum extiterit ual^ quis. 
de fubtilis inuentor. Labirynthum 
enim in Creta fecit, dC fibi atque filio 
Icaro alaSj&Aiciam quoque ferra- Afckquii, 
mentum fabricise materiari^ habiles, 
qua interdum faber materiarius per 
incuriam fua ipfius crura incidere fo- 
let, Hieronimus Afciara eleganti uo 
cabulo dolatarium nuncupat, a do- 
lendo fcilicet leuigando^. Abaicia 
exafeiatum ,opus dixit, Plautus pro ^xafcktH 
perfedlum expolitum^. ^^us. 

VNDE PROVERSI VM AE= 
gyptus fraudis fabulum, Aegyptum ab Ykbreis 
tenebras uocari, Aegyptum regionem effe calU 
dam crfrrtilem. Aegyptum per oUam figni- 
ficarifiruidam^er coeli ejfe 
imaginem .. 

F j Caput 



philologiae 


AS 


Caput quartum^ 

Egyptfos fraadulentos admo- 
j^du efle patet, ut prouerbio paC 
Aegyptus fim dicatur, AcgyptS fraudis ef 

fraudis fia:: fe ftabulLim: id qupdetia ex (acris he 
bulum- braeo.rum perdifcendumucnitlitens^ 
Aepptus quando Aegyptu tenebras nominat, 
mebr<e. nacta occaOone de Aegypto, obi 

^erquocp enarradum uidetur. Aegy¬ 
ptii regtonem admodum edeeahda, 
ut in hyerogliphicis Aegyptus per oi 
lam ardentCjCorde fuper irr.ppfito fi- 
Aegyptus gnificetur* Ex ^calore fingula in ea 
regione naiceritia foecudiora proue- 
niant, eti^mulieres, qua? comunitet 
binos partus edant aut trinos: efto ta 
pien eos fraudulentos, dici dC tene-_^ 
bras.Qiiia aut regio ifrharc (acerdotS 
dC prophetarum qui rerum cesiefii^ 
ymarcliana docept tantam mulp.XUr 
Aegyptus dinera obtinet Trifinegifius, Aegy- 
(ocU ima* ptum cosli imaginem dixit.etoptima 
gP- 4-um artium inuentricem.Et quia Ae 
Aegyptio^ gyptuspluraquaaliaompis.regiorrt 
rumpr^po j-abilia habet,S«fpratreromne legiO- 
ptri ruuf. .jjg exhibet, opa maiora rciatu,C 3 qug 

Pieio^ 



LFBER TERTIVS. 

Herodotus in Euterpe fua rcrib}t,na 
ptereunda uident, fersbic enim apud 
eos foeminascauponari,& inftitorti 
officio peifungijUirosinfuis ^dtb. te¬ 
xere,nere, etejuouis lanifictj ope uti, 
uiros capitibus onera portare, fe¬ 
minas humeris baiular£,et ftates min^gyptif 
gere,uiros aut (edentes,domi uentre liantes mia 
exonerare,exterius in utjs coedere,g««^ 
ratione addentes,licet turpe Otjtame 
neccfsitatc nihil ^hibere, SC ea qu^ 
turpianofunt, in propatulo fieri de¬ 
bere, quae tuq^ia domi in occulto, 

Dcern (acerdotes alibi conati fint, iri 
Aegypto rall, apud alios in funere 
proximi,rirum elTe capita deglabra¬ 
re, Aegyptios in funenbus crines nu 
trire, dC barbam tondere. Apud ca.tc- 
ros mortales uidlu elie fecrecu a fera- 
ru colbrtio,Aegyptios cS feris uefei, 

Grpei literas fcnbunqet calculis com 
putant,a finiftioin dextram, Aegy ttj 
a dextra infiniftram. Virilia C!rcumci'^.''^3'pff 
duc munditip gratia, pluris facientes ^*^”*^*^ 
(cmtindos eile, quam decores,uc- 
ftem (altem linea geftanc, facerdotes 
F 4 papy- 



papyraceos calceos lauantur, quoti- 

frigida int^rdiu ter, nodu bis. 
rixc pro part? Herodotus. 

Q^VOmODO proverbivm 

intelli^atur^nemufmin quidem nvuit, 
^deXctiQcrdtequiedm. 

Caput quintum. 

me mufica EmuficamqufdemnouitAri- 
quidm fip 1 ^ ftophaaesjin equitibus proucr 
uit, bii loco protulit j dc eo qui fit 
omnino indodus. Nam inter omnes 
cyclicas difciplinas primo loco mufi 
cam difcebant, qua dC Epamijnipdas 
dc altj nobiles fumma induftriajlunt 
confedati, unde etiam mos illi^nft^ 
tutus cfi:, ut in conuiutjs poft coe^ 
rhmijlof nam cirrumferetur lyra,cuius cum fe 
cUsmuficis imperitum Themiltoclcs confelTus 
ignarus, eiletjhabitus eftindodior,utCicero 
in primo TufculanarS quaeftionum, 
dc Quintilianus in primo teftancur. 
Xe«Qcr4r Xenocrates ad eu qui ludum fuum 
tesadmuji frequentare cupiebat, nonGeome- 
ces imperi trise nec Muficgftudrjsinftrudiis cs, 
tum. a|3i ducebat.Nam anias philofophiae 
nondum attigiftu 

N 


LIBER TERTIVS. 89 
iqiMlNEM SIBI NATVM 
^' I cjp^f philofophis Dmanaile cr 
Diogene paucula. 

Cdputfextum. 

P Lato in epiftola ad Architam Ta 

rcdrum neminem flbi natum eC- Nmo fibi 
fCjhis uerbis oftenditt Et haec te natus, 
conOderare uelim, neminem omni¬ 
no noftriim fibi folum cflenatS, fed 
ortus noftri partem fibi patriam uen parentibus 
dicare, partem paretes,partem etiam nemo <equi 
amicos,quamfententiam&C Cicerp ualens. 
in fua Officia retulit At(^ Daemona 
philofophus Cyprius adeo nobilita- 
uit&lieram duxit, utnulla noniiii 
parte ialte uiiius utilis eilet, fed mor^ 
tuusquocp. Namabauibusdeuora- 
rfautbeftijs fefenon fgreferre dixit, 
ut ex fc pabulum haberent Et Cyni- Diogenis 
cus Diogenes pari modo, uelutCi- torus, 
cero de eo feribit primo Tufculana- 
rum quaeftionum,taliuerborum te¬ 
nore,proijci fe iufsit Diogenes inhu 
matum, ubi amici cotra uulturibus, 
ne aut ferisCminime inquit,fed bacil¬ 
lum prope meponite, quo abigam. 

F s Qiu 



P H I L O L O G I AE 
Qiii poteris illiCNan enim (enties» 
Qidd ergo ferarum laniatus oberi^ 
nihilfendend . A* me rapiant igitur, 
tli mortuus profim. 

BARBITII CLV AE R A T i O» 
^dU multa de Barba. 


Caput feptin:um. 

D lgaorcendam uel corpora ma- 
ruritatejuei lexiis dtfccrniciilii, 
Cttr hifha barba plantariceptueilcjCOplu 
plantetur. teftantur. Vbitamenbarbaphilo 
rop!iis'quo{^ propriu luiiie {jmbolu 
harhaphi- inficiamur,idq? apud A^Geiltutn 

ioppfccrii Herodes Atticus in quenda crinita, 
gefiatm paliiatUjSc' barba prope adpubepor- 
redta,^s ad panes emendos, petencc, 
iocatur, ad eu dicens barba iiideQ 
, palliUjphiiofophu no uideo. Eadem 
reciniqpcr eade plutarchiis lih. i,fyni 
pofiac&n, ut inquit, aut ,prpilia barba 
aut detrita ueftis philorophu non fa-» 
ciqiicitidemneclineauefdslfidisia- 
cerdotes-Propterea interepigr^nata 
hocautoreincertolegitur: Sibarb^ 
fiiua hec iap{entereddat,habebit,Ci| 
magno palma fjpe Platone caper.Di 
ftichon 



liber TERTIVS. 9* 
ftfcho Omile Thomas Moms habet, 
uiraprimedocfms, Si promifla facit 
fapientcbarba quid obftar. Barbatus 
pofsit quin caper eiTe Plato» £x Peri 
andro barba propriu uiri ornamentu 
cifenouimus, et tale qiiidda,q? miiiP 
mp coftetimpendio.Liicianus in Cy 
nico confentitdicens, ueteres exifti- 
mafle barba eOe germana uiricultu, 
queadmodu in equis iubaetleonib» 
MaximusTyrius Platonicus,fermO'T^rtrw m 4 
ne 58,interexqui{itifsima humani cor ximuide 
poris copofitionem barbe decora pri . 
moioco commemorat. Paufaniasin 
Gnecia Barbam uenerationis fuilTo 
fymbolu inqr, at(^ in Achaia Mercu¬ 
rio barbato ftatua a Similo Meilena 
fuiile erecifa. DeMinerua icribit Ari 
ftoreles fimilia,cx cuio ba rba crefeete zxburbd 
ueldecrefcece futura pdixciut. Spar pr,c 
tianus hiftoricus Hadriana Impatore dixnmh 
neminijOifibarba plena ornato tribu Hadmttm 
natu dcdiile fatetur Liuius i. decadis barhafQE, 
quinto lib. Romanos Gallis urbe ia amauixe, 
capta propterbarb^ makftate huma 
no habitu auguftiores uifos. 


S A- 



9t P H I L O L O G I AE 

SACERDOTES ETIAH 
mdo$honorani9S,€xlli^onitno 
O" ChryfQ^oimo. 

Caput oi^auum^ 

T>ignU^f4 

ardotuL faeerdotum etiam ma- 

tehranicu Iorum commodo, mictuoia 

admodum bC infigniter memoratu 
digna ufdentur, placuit ut ea quoq^ 
huc adicriberem. In hunc quippe fi¬ 
nem, ut iftis qui facris imprudcnrer 
obfaniunt, per ea frenum includa¬ 
tur,ut in pofterum hiieeperledis mo 
de hac rcIoquanf.Hec funt 
* diuiHu:ronimiuerba,ficutIixiuium 

per cinerem humidum fluens lauac, 
^ non lauatur: ita bona dodrina per 
malum docTorem animos credentia 
^ lauat a ibrdibus peccatorum, & pro- 

t ^odores aflerunt,malum fa 

ccY OS 0- cerdote magis honorare, dum quam 
noraUus. fiibdicura,malus eft fa- 

cerdos, led uiam docet falutis. Non¬ 
ne candela alqs, ne labaturlumen dif 
fundens ipfa confumitur C” 6:^ manus 
cruci in triuio affixa,qua tibi fit eun¬ 
dum 



f9 


liber tertivs. 
dum uiam commonftrat, nec tamea 
ipfa teducit. Campana item adDet 
uerbum audienda exukimt^zd quod 
ipia,extufrino defcendicC Sacerdos 
tibi iter aperit,quo ad montem xter- 
nacfoelidtatis fcandendum eft, quod 
fi ipfc praeceditnec iequitur,atquc^ 
ta uixerit , ac fi nulla fint dC uirtutiim 
pr^mia,et uitiorum torment3,riulli^ 
omninoinferi, nihil hoc,fi fapis,te 
moueat . Quinimo cogita nui-. 
Ium efie, uel minimum apiculum, 
in icripturis facris , qui non fit uc- 
rifsimus, ccelum dC terra pereant, 
nunquam certe peribit uerbum Dei, 
unquam ociofum erit. Qiiid fi De^ 
us ideo malos facerdotes dC ccclc- 
fiarum antiftites uiuere patitur, ut ui 
deamus non hominu, fed folius Dei 
manu tendia ecclefiam fufifi:ere?Sed 
cfto nulla canonum dC facrarum lite- 
rarum comminatio, ab hac dilatran- 
di rabie te, quifquis fueris, qui os in 
coelum ponis, deterreat, fumma CzU 
tem faccrdotum in te merita lingua: 
tua: ficna imponant, Qiiis cras,ut pri 
miua 


Cur Beu5 
malos pa~ 
tiaturfaccr 
dotes» 



94 P H I L O L O G r AE 
itium e materno litero in nudam hu^ 
mum uita afietu aiifpicanSj prodrjfti 
inops dC nudus, omniu rerum prae* 
terquam infoehcis originalis maculae 
«acutis, qua fiebaque Deo parenti 
tuo a quo paulo ante cum nihil eiles 
creatus es, difpliceres, hanc quis ab* 
ftulitvnon parentes non amicij fedla 
iiacro faluds presbyter,quis te ru* 
dem & famelicum, pane uitse uerbo 
Dei palcit, ur asternam famem gehen 
nam effugias ^ Sacerdos, quis te ex 
akirsimo uitiortim barafro,in quo^pe 
dorem contfaxiftt extrahit ^ dC poeni* 
tendas rnedicinafanum reddit, in* 
columemCSacerdoSjQuis te exada* 
mantinis uinculis, quibus conclama* 
tum ia mandpium ligabaris^exemit? 
Sace;-dos, Quisanim^paralytica cof 
pons affecfibiis uelut ignauograba 
toprorfus affixa, iiitte SC pietatis offi- 
cqs reftituitC Qiiis tibi capitalib.pla-^ 
gis iaucio,ralutaris poenitentiae uinn, 
^coniblationis oleu infudit^Sacer* 
dosCQuis tibi uiaticu dat, ubianima 
exaotoholpiciolo receffuraj graue 
mortis 




LIBER T E R T r V S. 9f 
iriortispaulatirn ingraffantisimpen'3 
(enttt, ct perhorrefcit, ubi graiu' arie¬ 
te corporis moenia quatit, omniu ter 
ribilifsimUj morsC C^iiis inqua in hoc 
difcriminc fuppetias tibi fert,ct defpc 
rabundS animat, aduerfus omnes ca 
codaemonu machinas 6Lin0diasciy>- 
peo fidefcomunit, defenfat bC ueluC 
coelo traimittiffSacerdos. Eat igif itl 
gratifsim? atro loliginis fucco 
etfpiritualiu parentu unici in aduerfisS 
pr^fidtj et pcrfugij,famp labem oltun 
clac,at£]p (neu contumeliofusfit, quo 
fine beatus fieri uix poterit. At par3 
fidei nobis habete,nifi Deu hoc uellc 
intellexeritis, quid hgc Chrifli uerba 
£ofluntC'Qiiiuosfpernit,mexpernit. A* 
Diuus Chryfoftom? itiquit: ouis es, 
paftorem noli difeutere, ne eius quo¬ 
que criminis reus tenearis, quodi!> 

Ium accufiire prarfiimis. 

EX PLATONIS TIMAEO, 

Gryphm foluitur^cur hid rerum conditore fapU 

.<ns crcutus Jit, fubtiliorU ingenijj alter 
utro infipietis,ejobiuft 

ingsnij. 

Caput nonum^ 


QViiM» 



9^ PHILOLOGIAS 

Ke/Jfroctt Vamuis Arjftotelcm dixififg 
Iks di dltd ^ / n emo eftquincgetjintelleda 
nihiL ^^noftrmn in caufis abditis peu 

ftrutandis tantum pode, quantum 
nidico ratis oculus inlumine folis, ni 
hilominus tamen hunc Gryphunij 
nonnihil tenebricofum, quantum da 
eur,uentiliareplacet,&^ hocexPlato- 
msThifflseo* Gryphusfic habet, qui 
fiat quod hic iapiensjfubtilioris ingc 
nij 8^ moribus pr^ftanrioribuscom^ 
pareat, alter uero fimplex incedat, 
obtufi ingentj uirtutibus inciuiU> 
KSryphi cu bus. Ad hsec igitur Plato loco praeah 
iiifdampY£ legato fic dicit,fi una anima intelledi 
aUe$dto. u3 pcrfedius quicquam operetur, 
aut perfedius intelligat quam alia, id 
non elTe ratione fui, quoniam om¬ 
nes fiat perfedionis eiufdem efien- 
tial{ter,(edratione melioris dirpofi- 
Curmelio:: tioiscorporisuelorgani. Afteurme 
rmdijpofi liofemdifpolitionem corpus uelor- 
Honem cor ganum habere credatur , irrdeuenire 
aderit, quod anima antequam corpo 
ri infundatur,omnia intelligat, 5 : om 
nia cognofcatjiit quis cum omni fei- 
^entii 


LI-BEIL :3r.ERTI VS. 5 ^- 
Itiaiitaeata-a^dxnullareimpcdifai 
fed ftatim ac corporis mole graue;« 
tur > omniuriLqu^ fciuerit obliiiifca- 
tuf, &ftell^ qiKehuius corporis gra 
uamifli praefidet, natura feu proprie¬ 
tatem imitetur. Qusefibemgnioraf-: 
ftrirerit > corpus iapientius dC ctiiili»' 
reddat, fi durior, corpus infipidius SC 
agreftius. . 

N I V M' l E k R A R E Q V A Ni 


do j^ulfum formicantem certum itts 

terim^gtmm dixit’ ■ j 
C aput decimum. , . 

P Vifum formicantem (quemRha putfumfot 
fis decimo ad Almanforem pul> rnicaus, 
fu infantis nuper editi , fimileni 
tradit ) certum ingruentis interitus 
fignum confirmat Plinius libro fe- 
cundOjCapite feptimo,contra uiilga- 
rem omnium medicoru afiertionem: 

In fubita enim uirtutis diffbliitione 
uel propter multam fanguinis itnde^ 
cunque manantem,uel propter Uen- 
rris effrenem profufionem, idem for¬ 
micans contingit pulfus,^ tamen ci¬ 
tra defperationem, quoniam excon- 
G for- 



5}%!i P H f AEi i 

Aromatica fpmtiqne sromadcom ftequ^teta^ 
cofirtant, priorem regreditur ftacum patetis,; 
Quod & Galenus libro fexto inte^u 
rioru fiibnotareuidetu.r, quando njti, 
lierem (lifFocatione rnatricislaboraai 
tem (e uidifle fcriblt, in qua nullum 
pullus lentire potuerit ueltigium,ua 
de uita eius lakem exlan^carmiria-: 
te ori adpofico pr^fentire coadus ejl. 
flocculo, quani denuo idem reualaif 
featteflatur* 

CVR HESIODVS HIEME VU 
res uenerk appetentiores dixerit, er/oe-- 
^ : , minas £ftdte. 

Caput undecimum, j 

H Efiodusuiroseflehiemewene- 
ris appetentiorcs dC mulieres 
fiate fal4~ teftate non citra rationem dixiq 
cieres- philofophus enim fGitifsime catifara 
problematum quarta fedione often- 
dit, dicens quia hoc tempore ,hoceft 
hieme a uirga teltesminimefuiit e> 
longati,et minus deorliim refideanb 
unde u irtus magis uniatur, dC inflru> 
menta ad fpermatis ciedionem per»- 
fedius habilia difponantur, quatriaEr 
, - flate 



'liber terti VSi 
ftate, Quando ui fohs BC seftus hxc ; 
membra funt laxa , &.fpir itus per re-, 
folutionemdimmutKPrpterea BC. hoc^j 
uiris addit hieme,ut coitus robur pr^ | 
ualeat, quia tunc in eis, qutaprimp 
generationis principio calidi funt ^; 
licci,confimiiis.complexio iq mulie-, 
ribus autemilchabet.Siquidem '^Rct 

ftatefrigidum dC huraidum mulieris 
contetnperatur calido ficco yid • 

Vndexnedium confurgit aliquo.djCa^-eS. ' 
lidum quippe et hiimidum,quod ma^ 
ximeeft^ermatis generatiiium* Calidum ei- 
; . .. . . , humiduth 

Q V O E k P E R I MERTO H M 
^U£ uirginesfe efjeprofitentur , an uer£uirgines 
Jim^notan qiteant^ut tx Magia naturali 
Bapn^ec 'p'ort£ Nedpo : 
iiiunh 

Caput duodecimum. 

L iceat ferqs BC iocos quo(^inter¬ 
ponere, quj legentiu anfmos^ala 

criores reddar,& aures remifsid. ■ - i--*, 
res no nihil pmujceai. Expimentu 
cft,Gagadis lapidisCqui frequens f 
nobis,quo globulos effiagim^ in'co ^ 

G 2 roi- 




t»» 


PHIL 0I.0 G I’AE ^ 

rolHs fMCcarrjs ad niimeradaSjftu ex¬ 
plodas preces raiura, uel ipfa pila ttm 
da2, SiC fetaceo cribro tranfmifius,in 
tenuifsimH redigatur piiluifculu, in¬ 
de ex aqua,uinbue hauriatur, fi eit il- 
lico lotium, & retinere nequiqcorni 
Corru pf<eptauirg{nitatis indicium,eam^de- 
- floruifleprodtufi uiri non adhuc con 
tisindii grcfllis,autpuerperium paflafuit, e- 
eium. am compefcit, 6^ ardius cohibendi ' 
datur facultas* Nec minus inualide 
id manifeftatjfuccinG album, ieu cry- 
Efe<Jh*« uir ftallum, quod eledrum uocant, fi iii 
ginitatem puluerem a ieiuno ex uino forbea- 
i pr9dit. jm- ^ fi carnis maculam fenfe- 
ritjCofeftimmoueturinam.Idemfiifv 
fitus operatur,fi portulace femen,iiel 
perfonataefolia,quam uocant noftra-i 
tes lapatium , ardentibus prunis in- 
fperfa,ad fuffimenta fubftituantur,6i 
iiirginitatis fumus proditor furgat, 
tunc infundibulo alibue inftrumen- 
to patulo uulu^ ore furfum permc- 
eqproijciet extemplo urinam £C me- 
iet, nec retinere ualer, fi Veneream 
paila efi iabem;^ fi Veneris ignara, fii- . 

mum 



l&t 


LIBER T^RTIV5. 
mum inait recipit, urmam tenetydC 
uitginitas deprxhefidXtiir.Si quis au 
tem iocigratia non metere folumjfed 
femen mulierem emittere uolet, hoc 
efficito: Agallochiim, quod xiloaloc Agallochit 
dicuntjferreturjuel precidatur,eiur<^ # xiioah* 
ferraturam uiuiscarbonibus afFatim^^ 
infpcrgito,ac peruri curato, recipiat 
fumum mulier , ac uulu^ meatus fu- a 

biens,effluet femenlat^nec iniucun 
dum erit ipecimen, ^ . 

ANIMI PERTVRB^TlONES 


fl03 eJpuoluntariM,fed naturales. Ex A«- 
gujlinOyO'quadam de ArU 
{lippo. 

Caput decimumtertium. 


F Aceflant cornua Sto^aut Stdi^ 
cxfecflae philofbphi, qui fapien- 
tum iiulcus 8c fortium uirorum 


animos nulla segritudine,mulia^ for 
midine obnubilari pofleafeunt. Si¬ 
quidem aflertionem eorumagis glo- 
riofam efle,quam uetam cuiuis faci¬ 
le conftat.Sit enim quif^ fapiens, ut 
uelitjS: fortis item,ad fulminis ta¬ 


men tdhim inhorrefeit, ad maris im- 


G 5 petuo- 



petiiofesprocellas expauelcft, 
bellitormentMum impetum iiultus 
cblore alterat^ tremifeit,dtuim Au 
giiilinUm bafumteftem nullaexce- 
ptione dignum aeftimamus, qui fic 
"^erturhd^ tcribitjSafisliqLiej:peccurbatijonesm 
tfones «dn* bominibus naturales, & non uoluti- 
m nodrd, tafias effe, & motus quofdam incon- / 
pofejlafe. foitQs u^uadam naturali & in geni- ; 

® ta^ferre ?€fehomin:um ahimts-Nec 
Wmo fme omni parte inuenirt apa- 

AnIU 2 AriftipEpus.Giren.aicus diyo Au 
■ potefteile.exemp^^ qjuccu 

f Gorinthu nauigatet^ijLieo Aelia! 

nas nono iib.Oc pertimuiiTe icribitjUt 
dC uuiturn SL omnem fui corporis ha! 

.. bifcum in aliu mutarit, quia in,ter ^a- 
uigandum man^emeiTerat urid:al:|m 
rrdum,p,rpc€lIoUirn, et tutbin.ibus uaU 
de excitatum,, ubi philpfppbuq» ui?i- 
-: ijs t.enpris ^ ex tetragono eti5: in.aji’ 
r qerfirsimis femper ftetifle decuiiTet;. 

E F E NDI TVR EL f N t VS. Q.¥t 
mluterrmem fenes peflilcntim nefi. / 

- ■ ■ (cptirefcnpjit, :: ; -V' • 



L I B E-R-TfE.R T lVrS, , 

S Enes lac graflant^ mi- 

xiumca uiucnibvcorriptdiumu^ ” ^ 
: euenta§^endif,taceahiftoriar3 
^tcftimomafatjsiuxata» Scnbttemm 
t€.Liuius tu Pluurchus quocp, Furia 
Camillum longo (emo , exacia^ aer^ 
te confeclujhoc morbo pertjflc. Sed 
obhocPIiniumnatiiralishtftoriaedc- 
primohb.cap.i, noi uerodeuialTear 
bitrandum ccnferaiis, quando icr^ ^ 
pfic fenes pefrilentiam non fentirc, ^ 
tjiiomam ita locutum arbitramur, ut 
tntelligi uellct, td quod crebrexSd n\a 
gna ex part? contingit* 


<^Vi D VERB VM SVB/€RE <^^0 
^uusHieronimuifecundo Ubro contra louianum 
tifus eU fignificet,cr ({um prouer^ 
hialiter.fubantemdicca 
repofimus. 

A (^aput decimumquinturn. 

Pud diuum Hieronimu libro 
fecundo,contra Iquianum fide 

gitur. Recft 3 tutEp^curumn.o- 

-ftra^ub5tc in hortulis fuisirltcradole 
(ceculas eemiilierculas alloquamur, 
ubi fubarcCquauis in codicib.Hiero- 
G 4 . nimi 



PHIL o tO-<5l AE 


mmrquidatnfadantemperpcramTe- 
Smdte hz gant) antlqoirsimtftiQcabulodt^c^iV 
mtw IMS. tur fuesjcutn libidinatar. Vnde quo¬ 
que translatio fa<^a ett^mcaetera^m 
malia, «t docet Porphyrio: enarrans 
ilfud Horatianum jiamquefubando 
Exfeomt 3 cotiiiia teclai^rumpit. Ex quo 
jjj^^Q^^_ diuus Hieronymus uolenslouinia- 
es - fignificare in coitum, &libidi- 

nes ruere, Epicurum,qui ftimmum 
bonirm in uoluptate ponit, prouer- 
bialiter fubantcm appellauit* Nos 
. quO<^,quu notare nolumus quem¬ 
piam in cofimilem rem pronu, haud 
quaquam minus adagq loco dice- 
tpkum^^ pofiumus , Hic Epicurus fu> 
fubasquid. banseil* 


PER a.VINCLVB SENSVS aVA 
qudfdmfinefim uitiorumydd rf» 
nimmejftintivitumi 
Caput dedmumfextum. ' 

Q Vandoquidem diui Hieroni- 
mi palcftram 'Obiter incidi' 
mus, oper^epraeciiim opina¬ 
mur, eiufdem fcripta in medium ad¬ 
ducere, qus de quin^ienOhas libro 
fecun- 



liber TERTiyS. ,iqj 
lecufldo,Texto capiteprofertjquan- 
dQ’dicir,non poileante MetropoliiTi 
& arcem mentis. oppugnarijniOper 
portas eius hoftilis escercitiis irrue- 
rit.Hoftilem autem exercitum idem UofUlis e- 
fcribit perturbationes, quae animam xercitm «= 
pergrauantafpecliUjauditUjOdoratu, 
fapore&tadLuSi etenim Circenfib. 
deledetur quifptam, fi Atlethamm 
certamine, fi mobilitate hiftrionemj 
fifoxmis mulierum, fplendore gem- - 
marum,ueftium decore, &mecaiIo- 
riim fulgore, cxterifcp hui u fcemodi, 
per oculorum feneftras animsecapi- 
turlibertastSt: impletur illud prophe 
ticum,Mors intrauit perfeneftras ue 
ftras* Rurfum fi auditus uario orga- 
norum cantu, et uocum flec'tionibus 
delenitur,&: carmine poetarum &!co 
mediarum, mimorum^ urbanitatib. 

& ftrophis, & quicquid per aures in¬ 
troiens uirilitatem metis eiFccminat, 

Odoris aurem fuauitas dC diuerfa thy ojdr ani 
miamata,&:amomu,Cyphi,Oenam mamilla -* 
te,murcus,6v: peregrini muris pellicii c^ueaL 
lajqiiedifiblutiSjetamatoribuSjUtne^ 

G s mo 





\os P B I L O L O G I A5 
mo negat,coiiemunt * Porro ctborf 
Acidus aindiras quod auariticC mater fiitjeta- 
or-i- Rimu quaO qLiibufdam compedibus 
‘ ; 'degrauatu iri terra retineat. Propter 
breuem gufe iidluptatem terrae Iti- 
ftrantiir T maria, & ut mulfum uina 
preciofus^^cibusfaucesnoftras tran 
feat totius uitfoperadefiidamus.Ta 
AA^miici^us autem alienorum corporS^foe 
nia mfx- minarum appetentior appetitus,uiei 
sM nus infamae eft. Ob himcfenfumcii- 
' pimus, iraroimur, geftimus, inuide- 
muSjSemulamur.idlticid fumus 
C^tpleta iioluptate,per quandam plf. 
. nitiidinem,rurrt!Saceendimurquaeri 
muscp facerCjquod cum fecerimus,4- 
terumpcEOfteamus. Igitur cum per 
bas portas,quafi quidam perturba^ 
tionum uiiiei ad arcem noftrae-meii- 
tis mtrauermc, ubieritlibertasC' ubi 
fortitudpeiusCUbi de Deo eogitatio? 
Maxime cura rac^us depingat libi e^ 
Oatm prsferitas uoluptates, & recor¬ 
datione uitiorum cogat animam 
compati, BC quodammodo exercere 
quod non agit. 

LI B- 



L4BER TERT4V5. .t«7 
l, l E N, I S M A G N I T V D IN E 
wciconjidreintemper^iuiaf. 

Caput decimmfeptimum, 

P Linitis &r altj ioci intemperanti- 
am lienis 

rationeconftareppinantur.Scri- 
bitenim. Cprciuhenris princeps deci¬ 
ma quinta tejttjj Lienis uirtate ab l.ie 
-pate Qtnncm humoris 

cu naturalis t« accidenta! is 11 im,nat;ii 
rali quodaanfratftu proiici.pde ni- 
. miru fanguis.pueniat benignuSjCla" 
rps, lucidus & cop.o/us, quem eije Sanguislu.- 
ti.iiis caufam natura rerum periti tra- 
dimc, quoniam inde rpiritu um muL 
titudinemS^ clarrtatem animamex;- - ? 
hilaratium orid compertiCsimnm ha¬ 
bemus . Sicut quoque in tjs qui 
meracius.uinummoderatedegufta- 
riint^experimiir. Rident en(rn fron 
tem defulcantes frequenter, quod 
indefangumis quxdam illis fuccelle 
l(it bonitas,ipiriruum^decenscola- 
tprium pjinius^ibrq undecimo capi¬ 
te trigefimoreptimp. 



PHIL OL 0’GI AE 


lOf 


VNDE CEP.T^MEN G^t- 
lomn gaUindceortm origenm 
traxerit 


•Cdput decimumo^auum. 


Lex i? g;t: 
':i gsiUind- 

ak 


OH deaicios Perlas/cribft Aelja 
I nirslibro (ecundo, Athenienfes 
legem pofuiflCjUt galli gallina¬ 
cei quotannis uno die certamen in 
theatro inirent* Vnde uero initium 


feu occaOonem iumpfcrit haec lex, 
idem fic exponit» Cu Themiftoclcs 
ciuitim exercitu aduerfus Barbaros 
educeret, gallos gallinaceos uidit pu 
gnantes.neqj iUefpcdatore feofetta- 
tem eius pugnppbuitjfed tantuexer 
"Egregia citu cohibensdnquitadipfos.Hij ne- 
l^ecJauo, que^p patria, ne<p ijqs familiarib. 
nec^ uero p auitis heroib. periculum 
■fubeunqnecj p gioriajne^pro liber 
tate,necp pro liberiSjfed tantu nealter 
ab altero rnpereturj aut alter alteri ce 
dat» Qiiibiis uerbis Athenienrium 
" animos cohfirmauit, & fic quidem, 
ut'atifUrit certamen illis incitamen-' 
tura ad Liirtutem foret, 8d'in memori 
am fempitemam apud eos duraret* 

CVR 



liber TERTI VS. is,., 
C,VR THIMOTHEV5 CONO-j 
jiisfiliuijVldtonkjrugalUdtm 
kudArit, 

Caputdeximumnonum. T. , 


T Himotheus Cononis filitis^dax 
AthemenfiiXm, omiTsiaopji^a- 
ris coEiiis, dC epuIatfonrDits-iaipe 
ratorijs aflumptus, a Platone ad con pii^/oHf^ 
luum x^cademicumjS^ frugali cocnafi-tigi 

cac^ coEna exceptus, reiierfus.adfii- lis. 
os dixit: Qui cum Platone cccnac,e- 
tiam poftcro die bene-habent. Exin¬ 
de Thimotheus uituperauit ccerias 
iplendidas & onerofas , qu^ orrinc 
fequentis diei gaudiu si hilaritatem 
profcinderent atq^ praeriperent. 

EP >4M INy.KO AE .SXNTEN* 
tia de humuit£ mifcrijs. 

Caput uigefmium. 


L A udatur Epaminond^ diclum, Epaminen 
qui cum tempore Lenclricx cla- da diiium. 
dis aiidiffet,bonum quendam dC 
fortifsimum uira occubuiffc, OHer Mars odS 
cules inquit*, quod ocium uir hic na- ejl^uita net 
dtus eft,ocium enim mors eft,uita ne godura. 
gocium,uniuerfa quippe uitanorrra 
uelut 



fil ' ■PH iL6L0'<&I Afi 
ut iielat turbulemlfsitiifs t^mpeftad^ 
bus hincatqufe illinc perpetub iacle- 
lur» QLiid aliud eft in hoc mortati 
C02no quam facftiones C* qitam fedL 
tronesf quamddcordiaeC' quam beh 
' 4 hmj. incendia^ quam deuafts- 

' dones c" quam caedes C quid in hoc 
—' .uitae (aio j & mcnosy S^ corporis flu, 

■ dhjs non patimur C" quam miierabilis. 

Jhumana condicio Cquam ridendi co», 
gitatus noftriC"quamftalta confiliat’- 
quim' iranicaris pleha Yunt omnia 
iNihitefi: certi, rahihconftanris, nihil; 
diu-turai * Omnis fpes noftra ^ 
inaniseft, omneudtum : 
• fruftra^Heec Guil^ iq 

Io Bituticert- 
- ■ iisv ; ■' ■ 

^ hnrs LIBRI TEUtllc 






liber TERTIVS. m, 

O NOM AT O AO fOSv 

I D E ST N O M'H N C L A* 
T o R M O T f y M, S r L V 
rm,fvKt{{m^UcRtim,fluminum,fidgn.prum CT’ 
mariiim, admirutionc mprimisdignohim cxo'" 
^mis^uibufqueautoribtu perGeorgium piSio'^ 
rium ViUinganum Do^rtm medicum > 
iam primum in lucem 
publicatuSi , 

i^E MONTI BVS C A- ; 
put primum. 

T L A S, tieturtifs/ma fa; 
macdeberrimiis monseft 
Mauritaniae, ob fuam imi 
menfam altitudinem co¬ 
lumna coeli nominatus. Ab ea. par-' 
te qua fpedat oceanum ^ fquaii- 
dtis t qua Affricam , nemorofus: 
fontibus 8C fluminibus irriguus, 
omnium generum frucluum abuur 
dantiisimus. Eius fupremumcuU 
men ailerunt femper eile niuofumi 
Inferiores partes a ferpentibiis . Ei 
lephantibus 8C brutis maxime in^ 
feitari. In eo per diem tantam efle 
taciturnitatem fileatium narrant^ 
ut 




tii' PHILOLOGI AE: -I 
ufrton abfc^ diumitatis occulta (ufpi’ 
cfpne adeatur* Node ueroadindar- 
CisU crebris lucere luminibuSjS^ reiq 
nare cantibus fix' tinnitibus cymbalp^^ 
ruin, tibiarum, fiftularum, 6^ tympa-i 
norum fama habet» Hunc nonnulHs 
Telamonem uocant. 

ACRO CE R A V/ N E I,montes 
fiiiit Magnefias. altiisimi, uel ut qui¬ 
dam dicunt,rhontes funt inter Arme 
niam dC Hiberniam, fic didi, quod 
fulminibus fepifsime infeftentur» Vn 
^ de quoque flammas euomeredicun 
tur» 

A T O,inter akiistmos totius 'or¬ 
bis . montes altifsimus Macedonisd 
mons eft, in uertice fummo arceni 
tenet. Acraothon cuius incola dimi> 
dio plus quam exteri homines,SoH> 
no tefl:e,uiuunt. 

B E B L V S, mons efl: campanix 
ignem, uelut Ethna Si! flammas ex- 
(piiens. 

B E TI 5 , in Armenia mons eft, itl 
cuius uertice propter excellentem al 
titudinem arbitratifunt uetereSjitiul 
tos 



t A V y T p RI M y k, iti 
tos tempore diluuij faluatos, nec de' 
funt qui dicanr ibidem archam appu 
liffe Noe , dC diapoft bftenfam ab 
incolis* , 

C O N A T VSjCiterionis Hifpa^ 
'fiie mons eft excelfusjcuius, ut aiSt^ 
In iiercicelacus profunditatis inper- 
fcrutal3ilis habetur,colore niger* De 
eo miranda referuntur ab incolis* Di 
ciit ehim fi quis lapidem aut aliquid 
durum in eum proiecerit, confeftini 
tempeftatcm oriri, eiufqueih abdito 
(pecupalatium eiTedxmonibus* . 

G ARME L \^,Phcenicum mos, 
oleis, arbuftis, uinetis^ confpicuus, 
harenas trahens ad uitrum criftalli ini- 
ftar conficiendum habiles* 

C A S IV S, mons eft Syria?,haud 
longe ab Antiochia» In eo narrant, 
quarta nodis uigilia in orientem So 
lis globum ingentem uideri per tene 
bras : &ficp 3 ruo corporis flexu fur- 
gdem: Solem inde proiundifsimam 
nodem*. . . 

CH I ME R A,mons eft Ciliciae a- 
’pud Phafelitas Carinam a Lycia di- 
' ti fcrL 



fcrimims. Cuius fummitatcs perpc^ 
tuis flagrant flammisjqiiae augentur 
aqua fuperinfufaj Terra ucro inieda 
aut fimo cxtinguntur» 

CUMTHIVS; mons eflinDe. 
fo^famofus Apollinis natiuttatdHui 
ius tam grandem magnitudine perhi 
bEt in umbra flia, ut Aegei maris am 
bitum tota integat. 

CLIMAX, Aethiopiae tiions efl^ 
feciis rubrum mare, in quo foeminaS 
prolixis barbis inhabitat,uenationu 
bus habiles, quae Pardistygribus 
pro nauibus utuntujL 

COPHANTVo, Badrianbrutrt. 
mons eft, node flammas euerticee^ 
ijdens. 

CORE B mons eft regibtifs, Ma/ 
dian iuxta finum Arabiae, hic in ia- 
eris habetur, ob crebram fummi Dei 
apparitionem. 

C O RIT VS, Cyiiciae pions eflj 
infici fpecu memorandus, qui in 
ilimmo montis uertice amplo latis 
hiatu patet, & in profundum demii^ 
‘Cus, quanto magis demittitur, tanto 



'ChVVt PRfMVJI.' «r 
%mpIior efficitur, ^ lucis clarior, ia> 
"tuentib.ficadniirabiliSiUt mentes ad» 
tniratione confternat. Sed primo ac^» 
eedetes cyrfibaloru ibnus ualde pef> 
terretjqui progreffu cuanefcit * 

DO LO R O S V S, Scotiae mons 
«ft, horribili lamentantium ftridore 
terrificus». 

DODONA, mons efi: Chat) niae^ 
lnquo& Syluanus eiufdc nominis; 
inqiia quercus uidenfjex quib. cold 
bae qu^renribus reiponia proferunt* 
ERIX, Siciliae mons eft, cuius in 
fummitate Ericine Veneris templum 
fuit , in quo ab Aenea Anchifes tu*^ 
tnulatuseft» 

E POP O N, mons'py recularum 
cftjin linu Capano, ex quo cu flam> 
imacemicuifients in procefiu, campes, 
ftri folo aeratus eft.^ 

ERM ON, mons ArmOrreorUm 
ultra Iordane fiuuid^ cacumen huius 
tanti efi: frigoris, uc^x eo fyrto flagr5> 
teaftro ad nobilium delitias glaties 
deferatur, & ni ues, 

ETHNA, mons in medio Sicilias 
Hi cft» 



cft, orbi toti' fama celeberrimus, L' 
ghem euoraens globatim* 

H E P H AE S T l AE,montes in 
Lycia, tccdaflammate tatfli flagrant, 
adeo ut iapides quot^ Hn ipfis aquis 
ardeant , alituflqiie ignis illeplu- 
uijs, 

ID A, mons efl: Phrigfe,n6n prO^ 
cui ab Ilione, SC Helles pontiaco, iu* 
pereminens mari, in quo foiem Ori* 
entem longe aliter quaminalijs ter¬ 
ris confpici habet fama* Nam in hu¬ 
ius apice , a medio nodis pafsim i-_ 
gnes emicant plurimi,qui nodem M 
diem eunte in unam coeunt flam¬ 
mam, 6^denuo globus emergit rO*; 
tundas, qui Sol efl,recens ie mani* 
feiians* 

1M M E T V S,mons efl: inter ese* 
teros Atticae regionis montes pul> 
chritudinis principatum obtinens- 
Nam fioqbus nitet ,'TimO abundat, 
6^ optimo meile * In eo nalcitur Ca* 
rifia herba, quam mulieres, ut ardert 
tius appetantur auiris,brachi}s alii* 
gare confueuerunt* 



C A PVT PRIMVM ny 
IN N A RIM E S, mons mfnlas 
Prochyta hic quia a perpetuo igne 
interius confumptus erat, denuo ter^ 
raemotu aduentante in mare ccci^ 
dit, S<:aliam, iceru in cumulum exag- 
geratusjinfulam fecit» 

ISAM VS, mons efi: Pceniam ab 
India feperanSj ia quo nafeuntur ani 
malia Menopen nominata,boiri fimi 
lia, quibus pr^grandes comae a colio 
pendent,& ufcB in oculos a ceruice. 

H A D E G RI N, Noruegiar 
mons ad meridionalem plagam-, cla^ 
ra lucecfemones in aereo corpore p- 
ftendens» 

HQRRISQN V S,Thurim 
gi^ mos, Siluanos 3lit3& Satyros qui 
per nocflem tumultuantur* 

HECHELBERG,monscft 
Noruegise omnium formidulofiisi^ 
mus. Cyloniam inferniipeciem prae 
(cfert, quando exeo eiulantitim Ia- 
chrimabiles uoces & clamores audi-_ 
untiir, & ferme per totum miliare. 
Hunccircumuolant uultures cor 
iiinigerrimi, perterrefaciendo acceC 
H $ ilim 



wt DE MONTIBVS'” 
fumprohibentes* Duocxin fontci 
manant, unus intradabili fdgidita- 
tCjalter intenfifsimo calore intollera-* 
bilis. Ercaetera elementa longe ex-, 
ceiientes* 

HALES! VS mos eft, Mantineae 
huius fortis, ut qui ingiederetur a- 
qua afperfus,cont'eftim amitteret ui- 
ium, 8d In breui uifo amillb, animam 
efflaret* 

L A T E R N V S, Cariae mons, 
incolas ab fcorpionis idu fua na¬ 
tura defendit , dc aduenas ea forte 
priuat» 

M A V L, mons eft Britanniae, in 
eutus radice lacus €fo,aquis fuK adeo 
animaliafeila reftaurans, ut nullo ui- 
deantur attrita labore. 

- MOL V S,mons eft Mcconif ,qui; 
prius Tmolus dicebatur,ex eoPado 
Ilis effluit fluuius, aureas iiarenas tra 
Jlens. 

MVLOj mons eft, in quo homi' 
Jies auerOs pedibus habitant,odo di 
gitos in finguiis pedibus habentes* 

OLIMPVS, mons eftaltilstmus 



CAPVT FEIMVM. 
Macedoniae,i's quidem uerticemin 
cceium adeo tpUu, ut nubes cogno¬ 
scatur argumento excedere. Na cha¬ 
racteribus iiterara uertice Ognabant 
cinericiis incoI^jUt anno fequcnti rc- 
deOtes notarent, an cinis integer ad¬ 
huc foret, ex quo ibi nec uentos cf- 
flafTe, nec aues uolafle,praeterito an¬ 
no fenferunt, nec pluuias cecidilTe, 
aut alteras fu iiie mutationes. 

QJLY SiPPO,mons eft HifpamY, 
IS hoc memoratu dignum habet, uc 
equas ineo exFauonio concipere fa 
ciac,quem et equos ueiocifsimos red 
dere teftantur incolar. 

QRQMfc'NV^S,trios apudlndos 
cft natiui lalis, in quo lapiaicinaru ri¬ 
tu laieftoditur. Vnde uedigal indis 
maius emergit^quam uel ex auro,ar- 
gcntOjUcl iViargaritis.! 

PileRi A, Macedoniae mos eft, cui 
maximu auri pondus ab antiquis im 
peratoribus impofitumefiefama te¬ 
net , ob quam re m in imo quatuor Io 
CIS apertus, aurum effoditur. 

P O LE N E, mons Archadiar cft, 
H 4 circa 



,D E M O , N TIB V S 

orca quem, Eiiftathio tefte, lapides 
reperiimtur, Afterius, Lychnitis, il 
gnis flammam, referens, ^ Selenites 
qui cum luna crefcit & decrefcin 
' S M A R A G i> O N, mons eft 
Aethfopise, mari fupereminens rm 
lbfp,qui furgente fole flammas emitt 
jitjper horas quin®» 

T A G E R, mons eft in hiipania, 
Olifpo propinquus , in quo equa 
furit,qugftatuto anni tepore exuen- 
to concipiunt Fauonio* 

'' V E S V VIV S, mons eft Cam> 
paniajamcEnirsimis agris incolitur, 
excepto cacumine, quod magna ex 
parte planiciem habet, fed infriicluo' 
fam cinere ic3tentem,cauernoratn 
que, praefeferente antra plena aduftis 
lapidibus, ut facilis coniedura fit, ea 
loca quondam arflffe, fed defecifle 
flammas, ftatim ac materia ignis cef 
ftuit» 

V R A NIV S, m ons eft uerfus 

Calcedonem flluis omnimodis ,atc 5 
iierficcloribus uariatus floribus,ut 
cx cis uiatoribus dC incolis plurimS 
©dp' 



CAPVT PRIMVM. ut 
odoris obuemat. Et quod longe ma 
ius eftjin eo fonte olei aflerunt, cedri 
ni corticis odorem referentem * Cui 
uolentem appropinquare nudum eP 
fe oporteu Ex quo fi hauriatur, iterf? 
creiciu Praeterea penes hunc olei fon 
tem lapidem in gentis magtiitudiriis 
ortum dicunt, ut eum aeitateflamma 
emittere, hieme autem qs ex parti¬ 
bus unde cxhalauerat ignis, aque fca 
turigines apparere, quae frigida ad¬ 
modum flntjU t glaciem referant,idc^ 
pcraeftatem&hiememeiiemat* . 

ZAP AORTEN VS, mons 
in Parthia cfi:,multum amoenus dC na 
tura loci adeo munitus, ut inexpu¬ 
gnabilis uideatur. 


DE SYLVIS MIRA- 
culofis. 


A L B V NE A,Hetrurcoriim fa- 
mofifsima fylua fuit,in qua,etfi 
tetri odoris fons eflee, non ob- 
ftirir,quin ad eam omnis Italiae multi¬ 
tudo,uetufto more decepta, pro re- 
iponfis concurrereuErat enim fcu in 


H 5 fen- 



i%% DE SYL. ET F O K; 
fc*ire,f€aarbods trunco fpititiis alt< 
quis immundus, qui deceptis oranti 
bus rcrponfa daret ambigua. 

ARiSiA, Hetrufcorum eftiylyaj 
penes qua, dum Valerius Publico¬ 
la coalui Romanorum,aduer(usHe 
truicos belium pro T arqainijs pulfii 
^rens, in acie deicenfurus euct, rep- 
perit € fylua prodeuntem ingentem 
liccem 5 atque dicentem uno plus 
Hetrurci cadent. Quod poft obten¬ 
tam uidoriam a Valerio ucrumfu 
iiIe,compeitum eft. 

BACldNlb, Germanis? fylua eft, 
tnbnitse magnitudinis, Cherurcos.tfi 
vadens aSueuis, dC quafinatiui tnii* 
filocOj alternis eoiu aduerfus fein^ 
curfionibus obftaculum eft. 

UODONA,Epiri fylua,in quam 
columbas de coelo deicendere tama 
tenet,& qucrcubus infidere,ut quac; 
lentibus lefponia edant. 

DE foktibvs 
mirmhftjh. 

ACI- 



mirACvlosii m 

A CIDALVS, agri VcnuGm; . 
fons in Campania, aegris oculis 
mederi coniuetus* 

AGRIA, Paufania tefi:e,inLycgo 
Archadig mote fons eft, huius fortis^s, 
ut, fi regionis ficcitas frugum minita 
tur interitum, facris peradis, dC ho> 
fttjs immolatis, ccelum in nubes con 
denfetj&pluuias faciat» 

AGNO,fons eft in Liceo,g qiier-^ 
cus ramo no ita in profunda demiflb, 
per facerdotem agitatus, uapores SC 
caligine ctjcit, qug mox in nube coa- 
da, Archadibuspluuiam pr^ftat» 

^ ALISS VS,iuxt3Archadiafons 
cftjqui lauates in eo a rabiofi, fi canis 
uiorfu liberat» 

ALIACMON, Macedonia? fons 
eftjQuem fi pecora guifauerint candi 
da,itatim nigrefcutit» 

ATHAMAN, fon&eft, qui luna, 
creicente , ligna mirifice accendere 
folet» 

ANDRI, fons eft, uino ftatis dic¬ 
tus fcaturiens. 

ARLT HV S A, fons eft Siciliae» 
quem 



quem m quinquennio translocarifa 

: inahabeiv 

AXI V S, quoque Macedoniae 
foiis eitj cuius pecora nigrajCandida 
facit* ^ 

' ASMANICVSfonseft,circa 
Tiana plurimum mirabilis. NamjUt 
fertur, aqupeius ex fubterraneis me¬ 
atibus frigidifsim^ in fontem ueni- 
untyin quo illico feruentjSC ex aftan- 
tibus incolis,his qui pro re aliqua rc- 
^eiurauerunt, fuauispetLii 6c dul¬ 
cis eftjdeierantibus uerb aduerfateo- 
rum oculos, pedes, manu{^ ledens, 
bydropiOm faciens, depilationis 
: turpitudine. Nec eft l^fis abire pof- 
fibile, donec periurium fuumconfi- 
teanturdiiis quorum inprpiudicium 
. deierarimt. ' 

ARABI A,fontem habet, quem 
tanta ui exilire narrant, iit nullum 
non impactum refpIIat. 

ARM EN IAE,quidam fons efi■^ 
qui pifces nigros alit, giiftantibiis 
mortiferos. 

ASTY R A, fons eft in Lesbo,a- 
quam 



MlRAC7L@Slj. itr 

quam ni^am fcattiriens» 

BOETfAE,duo fontes uifuntur 
iuxta Trophonium flumen , quox 
rum alter memoriam, alter oblimo- 
nem miro modo aufert. 

C AMI NON, fonseft calidas 
aquas habeas citra feruorem, quasfi 
iiino mifcuferis, triduo potionis ca¬ 
lorem feruant. 

GH AR AD VS, exquofiani- 
malia guftaucrint, maiculos parfunt. 

C H11, fons in infula Chio, a qua 
denominatur, exhuius aqua, fi quis 
potauerit,hebes efficitur. 

CICONES, fontem habent 
qui potannibus uifcera faxea red¬ 
dit,^ res tadias in marmora mutat.. 

CRATIS,fonseft Sibaris,ca¬ 
pillos eleclro dC auro fimiles tin ^ 
gens. 

CLITORIV SjOenopliilos ab 
ftemios reddit. 

C E R OjOues ex fe bibentes, fi al¬ 
bicant,nigras facit. 

C IL l T1 AE fons, Thedphr3> 
fio autore,oleo fluit^ 

C Y- 



Ibt rONTIBVS 
CYRIZAE , fons Cupidinis ttd2 
icatur, ex quo potantes [aniplms ama 
re Venerea nequeunt» 

CICERONIS, fons haud longe 
a Puteolis,calidas euoinens aquas, 
qu^ ^gris oculis plurimum confe- 
riint» 

CY R Ane AE, fontem habcnf; 
cirius aquas 0 quis infpexeriqomnia 
quae cupit intuetur* 

C LAN I VSjfons Capanias apud 
Acerras,quem aiunt incolae, cuuene- 
rit,peftem pracfagire. 

C LIT VM N V S,Vmbrixfons; 
qui maximos boues alit. 

C R A N E O Njfoiis eft, citra fef 
iioremcalidus, qui uino permixtus 
triduo fuum calorem retinetutCami 
non,de quo fupra didum eft* 
DEBRISjfons efl apud Mangle* 
, X quodeft oppidum Garamaticum) 
niirg Ooditionis.Na eius aqua a meri^ 
dix uiquein mediam nodem fer> 
uentifsimae funt : a media node 
uero in meridiem ufque, econtrafri> 
gidifsim^* . 



Mi;RACVLO«rs; «ly 
G NIDIV S fons, m fpacfo odio 
dierum terram iniedlam lapidefcerie 
facit. 

EXAMBEVSjparuus fons cCl-a^.' 
pud GaHopodaSjquf Scyth^funt^hic 
amaras adeo emittit aquas, ut Hyp> 
pano fluuto Scycharum pefm!xte,to 
fumfluaium,qui dulcis alias fuera^ 
amariisimum factat. 

10 3, fons in India eft, qui, ut 3> 
iunt, colorem mutat quater in anno, 
inpuluerulentum fanguincum, uiit> 
dem atqitelimpidum,ternis menfi- 
bus unumquem^conferuans. 

IOV i Sjfons in Dodone, duplici 
decauia eft mirabilis . Nam cum fri¬ 
gidus fit, fi immergantur faces ardea 
tes,illas more aliorii extinguit, extin 
dias aut tteru accendit. Pr^terca fem 
per in meridie deficit, cum circa me¬ 
dium nodlts exundet nimium, 

IN PERPARENIS,fonsclf, 
qui quacunque irrigat lapidem, facit 
terram. 

IN EVRIMENISfonseam 

QUO coronae metallicae lapides fiunt;. 

HAN- 



w8 DE FONTIBVS 

HANNO N,ad ortum folts ca- 
lefcit, ad Occafura frigeicit* 

HE BR Y S,fotis Aethiopisejbi; 
bentes Lymphatos rifddit* 

L E RNE V S, fons Archadia 
efi: 5 ctnus aquae fien' abortum non 
permittunt* , 

- L E N A j Ibns eft Corinthi, circa 
quam ftant columnae tempore acfti- 
uo frigora etj cientes* 

LEB ETHRIS,fonseftiux,a 
coronam lade fluetis* 

L EBEDOHfonsefliEubceei 
in quofaxa in altitudinem cre- 

fcunt* . 

LIN C E S TIV S,ebrios potafo 
'tes reddit 

L1NV SjArchadi^ fons eft, ini- 
praegtiatas ab infortunio partus de^ 
fehdens* 

LEV C O GEI,fontes inter Pfo' 
teolos dC Neapolim,oculis dC uulne 
ribus medentur* ; 

L Y C O S, in Idia fons eft, cuius 
aqua lucernam accendit. 

M E L L E, fons eft in EfciotOj Cti- 
'ilis 



Mik Acv io sii 
i»s aqtiam fi biberintoiifes alb^,hfgre 
(eunt. \ - 

MO L V S, fons eft m infula De> 
J6, quem aiunc eodem temporecuiii 
Nilo crefeere decrefeere* 

NON ACRIS, Archadiac fons eftj 
feui propter frigus lapidefcit* 

•• NA VLOGHVSJmbri eftprb^ 
’m6nt6ii'5,adNotu iieiitu tendcSjCui 
fons adhseret animalium malcula e-^ 
inrttchos faciens, fceminea uero ufe^* 
adeo inebrians, ut foporem illis in/ 
ducat 

' N AXVS, fontem habet, ex quo 
dulce ui a um fl uit. 

^ NEPTVNVS,fonsfuitfupra 
Anxarem,ex qii6,qui biberantjocci- 
dcbamur, undedeftrudus nunccer-. 
Hitur. 

SELEMNVS,fons,cuius aqua i- 
nimantibus dicitur conferre ad amo- 
ris-remedium. 

/ PHOENEVS, Archadiae 
fons,hic nocfe potus nocet, die uero 
prodeft. 

PATE N S t V M i littus teni- 
1 iplurtij 



Ito ©E FONTIBVS 
pium habet Cerens, in quo fohscE^ 
qui aegrotantibus ■, uel falutem, uej : 
mortem praedicere folet. 

SI B AftlS, bobus nigredinent 
inducit. 

S TiX, fons Arcadiae, cuiusa* 
qua potantes interimit* 

SAGER fons, in Epiro frigidiftt 
mus eftjSt;: fpedatsdiuerfitatiSvNarri 
fiineum ardentem facem demerfe-i 
ris extinguitur^SC exiinclsis inflam* 
mat,dicitur&Iouisfons; 

SORACTEN, Varro alTeritto 
te latitudine quatiior pedum ^ qucni 
SoleOrieteexudare feruiti fimilcdi^ 
cit j aiiesq, ex eo guftantts necare. 

S A Et S V L A, Narbonenfif. 
prouindae fonseft, nc>ndulcibus 
quis defiiiens, ied ialfioribusi quam, 
mare liabet. 

S T A L A fons cft, in radicibus 
montisSyon,noniugibus aquis ef¬ 
fluens , fed horis certis dC diebus ali¬ 
quibus ebullit. 

. SOLIS fons , in Cyrenaica 
regione eft, in medio nemoris j quod 
AtU' 



Amtnonius dicitur, qui' habita cotii 
Cideratfbne ad mutationes feiui^em, 
mirabilis eft, equidem ibie rurgente* 
iiuticemanare aquas tepidas, meri¬ 
die frigidaSjdiein uefperam inclinari 
tetep^ciieri, nocte autem intempefta 
feruefeere ^ 6C in tepiditarem redire 
denuo. _ 

. T V N GRI diiitas Gallise^ Fon^^ 
tem habet ferruginei iaporfs ,, qul 
corporajpurgat, cdtianastoIIit,,caLr' 
calorum'que uitia emendat. Hu¬ 
ius aqua igni admota turbida fit,*- 
ingoftetiim riibcicit 
ir A R N A RIC IjCantabri^ fpa ^ 

tesijinaugUTiohabentur. ! 

THESS ALA Tempe,Fohtem te 
bentjin quo aes ac ferrum erodimr. 

TESLATVSfons eft,conec>^ 
ptuS mulieribus praeftans. 

TiNAjfoascjR: apud Qolopho? 
niam, qui potus, oracula reddere 
cittniranda* 

ZAME fons eft in Africa , ‘ex 
ciiius aqua, fi quis biberit^ cariof ani ' 
uocemaffequitur. 

Ii ZEA 



t| t' D E L A C 'V B V S 

A infiila, Varrbn ^ teftc, foii-. 
t^mhaBe^quiK^ebecesfadt* ' 

DE EA CVB Vi ^ 

^ ;LB ANyS^atuseftmAIbi 
J^^hb montejhauH longe ab lirbe^ 
ex quo uatidriia qtiatiSbqxi^ ' 
Rpmamsdatarunt / . ' 

ALCEjlactts eF per Peucidafiiiril 
idlrfdiadrt quo omnia i mmerfa flui* 
tantetiani lapides. " 

.>MS ANTVS, lacuscftapiici 
LucsnBlsVex quo tam laetalis exhalat 
uapof 5 ut uolantesd^ruperauesnej: - 
cehiTifrVcbTulcepto. ' / 

A N A V S , lacus eft ni Afiaj 
qui citcumnafcente abfinthio 
citur. . 

‘XNE T IC V S,1acus Ae^ 
'ptiorum eft , circa :;^uem papyru^ ' 
naftittir j ex qua prim^ charta: fadai 

luhft.' 'r 

N I y s, lacus eft^Pqteoiis Ui-" 
cmiis,h‘iiu§ futidiishulfe. aftfficicrro 
periri pbMh:. " ^ 

A rq i V S, ^ter aWAuftriam teri- 
densj 



MIRACVLOSIf. i5i 
, filidbus plenus, luxta qacm 
luofo aduent^nte menfe, ferpentes 
f onglomcrantar , qui fe in eiim 
prsdpitanc liel d^nierguht» 'Nec 
cii: qui unquam exeuntem uiderita-- 
lidu^m. ^ ^ 

AE T H I O P I-A lacum ha^ 
bct jquoperfula corpora uelut^leo 
pinguefeunt. . 

ARF RI C A Iacuttihabct,<a-' 
noras uoces reddentem» 

I T ALIA lacum habet, quijbi* 
beiitibiis aquani ipfius uini taediutn 
inducit. 

A RE TH\^S A Armeniae maio¬ 
ris lacus eftjin quem impetuofo ciif- 
fu Tygtis intrans, nph aliter quam li 
cpntiheatur proprrjs ripis , nulla m 
parte milcetur lacui. Quinimo Icr 
^^atq alueO jin parti^ exit oppofi- 
;ai^, (em per quicquidingerftur, fe- 
cum trahens, quod aquarua tefta- 
turdilsimilitfidq j &‘ id, quod pileis 
um genus unu m' ,''Iacus ali t: (ed Ty- 
ex quibus nunquaima 
^pifcacoribus aliquis in a'quis laciis 

Is"'' 



||S4, ©E LACVBVSt 

‘repertus eft. Sic nec ex (pccic 
(a quae in lacu nafettur, niinqua^ 
Jn aquis tranicurrentis Tigris , uL 
ius inuentus»uifus, aut captus cft. 
^anta feruat diligentia quifq^ 
^9h ‘ L ^ ’ 


S A N I V^S lacus , cuiuit- 
^ux in rummitatefimt dulces,atque 
potabiles, (ed fi ad profundiores 
accefleris, uitiofas potaui(bus com- 
•p(^s^ . 

AS PH A L TIS focus cfi Syria^ 
incaprouincia quae iam Pentapolis, 
uqcata eft, multum mirabilis, quo^ 
niam cx uiuentum genete 
pic-Expertusidefi '^eipafiauus, qui 

-iufiit (n cum quofdam usndiignarps 

dC mortidamnatqs protjci, qui, ^ 
fi iadu merfi fint , tanquam a u^‘' 
hemendfsimo.. ipjiritu ?d fiipcriptsi 
iiiuentes impulfiTuni $ic nec a^ 
iiesafTuetas mer^'Jurcipit. Qp» 
•pta carent abforber omnfo. ? 
pona^ ardentem lucemarn trf-* 

. iUmipCt , 'eo mprtu^ 

COIV? 



JW IR A C V L O 51’?. tif 

«enfeftim mergitur . Aquae eius 
amarae dC faftidioiac guftuij ingentes 
bituminis globos ferunt, quo agen 
te, nullis uentis agitari poteft iacus. 
Praeterea nauigationis impatiens 
cft , cum nihil mortuum patia^ 
tur j qyin forbeat ea : Prxterquse 
bitumine illuifrenmr. Eil tamen 
lauationibus aegrocantium utilis, 
medetur'qae multis morbis , hunc 
quidam mare mortuum nomi¬ 
nant . Et quod mirabile eft , dC. 
memoratu digniTsimam : Sunt 
iuxca lacum campi , qui hortos 
habent , frudus producentes 3“^ 
moenifsimos , SC adeo , ut qui ui- 
derit, facile trahitur in deliderium 
commedendi ♦ Vdrdm fi aliquis 
inde carpfcrtr , fatifeunt illtco dC 
in cinerem reioluitur . Non pro¬ 
cul quondam colligebatur balfa- 
mum ♦ Cuius frutices Cleopa¬ 
tra Aegypti regina exftirpatos 
ad unum omnes in. Aegyptum 
ttanfiuiic, ibi que plantari iufsit» 
I 4 qui 



DE 1 ACVBV^ 
gus permanent etiam in hodiernu^i 
diem,. 

' AS PHALTIT E S,Iudxsela, 
cuSsbitumine fluit. 

AVERN VS, Capaniae lacus eft, 
m finuBaieno, qui pifeium fertilis 
eftparuorum et nigrorumjqiii come 
fti interimunt. 

BENAGVSjlacus eilGalli^CijP. 
alpinse, arenas trahens aureas. 

■ BRIGANTiNVSdacusmagtQ 
Rhecico,murenas alit&mufielas. 

CLITORI VS,lacus Italiseft, 
qui abflemios reddit. 

: CRO B LI TORI A,lacus eft,ex 
quo no fplu m qui bibermt,fed etiam 
qui ex eis Iauerint,moriuntiir.. 

CVMMIN1 VS,lacus eft apud He 
trufeos,cuius origine talem efle fama 
habettaliquado ad hos populos Her 
cule peruenifle narrat, qui ut oflede^ 
fetfuam fortitudine,deflxit in terra, 
iiec^cm ferreum, quem cu nuUiispo 
terat extrahere, ipfum Hercules ex¬ 
traxit,8^ confeftirn aquarequutaefi, 
qiiK lacum hunc fecit. 

■. ELE- 



M f R A C V L O S I S - ijr 

^ ELE CTR I DE S, lacus 

Syriae, in quo eledrum nafci- 

tutt 

FVRIALISjlacuscft Bocdse, 

(ani generator amoris. Nam dicunt^ 
qui ex eo biberit, in cantum libidinis 
ardor e intendi, ut fere agi furrjs ui- 
deatur. Vnde dC nomen Furialis ibr 
titus eft. 

LV CRIN VS, lacus Campa¬ 
niae, in eo captum aiunt Barbonem 
feuTriglam, quam Afinius Ceier 
Romanus, feptem milibus numum 
mercatus fit, uel odo, ut Piinius ha- 
^ibet. 

L VMIAE,lacus eft,apud Baby- 
lonam plurimum liquidi bituminis 
euomens, quo creditur, quondam a 
Semiramide AffyriorS regina dC tc/' 
ftaceo latere, Babyloniam omftcra 
muris inftauratam. 

L V N AE, lacus eft, Athamo- 
niae tenuia accendens ligna: ex hu-, 
iusaqua,fi quis biberit,aut in inia- 
• niani labitur, aut in fpporem folui-, 
tur. 

' " I s MA- 



«* BE tACVBVS 

M ALEFIC VS,lacus Scotiffel 
eft,qu€m etiam infanum uocant,'tn 
die amarus eft ac ialfus, node uerd 
i^pcntes albos nouem cubkorume- 
ncitm terram. 

M A N D V RI AE lacus, 
^ tn Sakatints, qui aquis exhauftis 
aon rnmiumr j infufis item non au.^ 
gcEur. 

- SALENTINVS,l3GuscftSaIen 
tlaorumiuxEa Aoduriam oppidum, 
bic ad margines ufij plenus €ft,ne<^ 
cxbauftu s m i nui tur, ne<]p ili per infu¬ 
lis augetur aquis. 

S C A PH AGI DLVS rnodim 

lacus eftjin Ap.p.enninO;^iE!ter agrum 
Piicrnenfem MuEinenfem mul¬ 
tum mtraculofus. Nam ut omtie* 
icfiantur accolae , 0 quis fponte ku 
fortuito lapiderp ueirem aliam quae 
aquas moueat ia cum proijciai j re^ 
pente in nubes aCr cogitur, tam 
ta uentorum tempcftas oritur , ut 
nonnunquam utctnae tialidifsimx. 
quercus ,fagi^ ueteres aut trunccn» 
$ur,aut radicitus eueliatur. - 

SE' 



MIS. ACVLdS^ISv 
^ 5ERIPH VS lacus cft, in 
^uo ranae non coaxant, quum 
ciant^O in alium locum dcpotcci^, 
tur* 

$ICENDIVS,ThcffaUae lacus cft^ 

^ Iq qiio item ranae funt elingues mini- 
'me coaxantes. 

TARENTINVS lacus ,eftapu(| 

"'^rVntiim, qui aeftiuo tempore ilc-r 
datur in lalem. 

TOLOSENSIS lacus eft, Tola^: 
fe ciuitatipropinquus,& ab cadeno 
rrjinatuSjin que ciuitatis incolae aru- 
ipicum fliafu pefte opprcfsi omne 
quod habuerunt, aurum iniccerunt, 
& liberati fiint. 

T R AG ODITIS lacus eft,qui 
terindie amarus, ^ tptidem duida 
ientitur. 

V E LIN V S, lacus cfi:, mxta ju 
grum Nefulanum , in quem fl 41- 
gduminieceris cortice obducitur 

^'; V B N E R I Sdacus in Syria eft, ii^ 
^j^taHerppcil^jfx quo uocatibus pi 
^^C^iieaiimt, a^ro ornati, qui orta. 



■ms’ DE Fiy^lI^NrBVS 
bsatitica pratbem. Vt irid? 3iiraift ma . 
iiibusextrahatm?*^ , , 


DE FLVMINIBVS. 


A CHATESjfliiiiius cft,in4^ap| 

desrcpermtLii, qui fil 

irmaamcti trahant 
, AGES INYS^fl'u,^fuycft Pcpfi^ 
imagnus 8 C nauigabinl, circa quem 
feaatariindincsnafci tantx magni- 
tiidiniSj ut fingiila eorum internodia 


_]!umu:scfi|ia 
Pyrea^reddens mulieres lieriles» 

■ A N A VR VS.Tlieiralteiluuius 
efi, qui neqs auram ^neque nebulam 

•fmfmt. . . . , ' ■ -. '■. 


ALP H E V S j fluirius eft , qui 
. fyb terram euanefeit , §C alibi rurfus 

.erumpip.. , ; ,f ' 

^jy S S X flmiius cft dqpertpns 
Alftb'?? j qu( prope oppt&mJl^- 
^lisliaim (e in terram ab(con^'r, 
<^iuxta pagum Regishaim iterum 

. .... ... " 




Mni'AC^B0 5lS. 14» 

A R A BIS j fludiiis eft, qm Cfae- 
iophagos potat^hoc €fft,homincs qid 
te&diriibus ufeRuntur, &pilciii«a 
cornsucftiufrfufi , ^ i 

' A R IMASPJfeS fluUiusyaurc^ ■ 
irenas trahit. 

A S A N A i Mauritaniae fluuisis 
eft, dc Atlante fcaruriens,guftu fal- 
fiis,Crocodilosatiqut HyppOpora^ 
irosnutHiens. 

A S T V R E S, quando Campos 
irrigant ut pabulum reddant, oucs 
lac nigrum probent, fi inde palcaa^ 
tur.^ ‘ ■ 

A-VFID V S 5 Apuliae fluuius efi; - 
ex Hfrpinis exiens montibus, apud 
queui Hannibal liiiSor ex oetilbui ; 
ruin manibus nobilium triacollCgtCj 
ariilulorum millia.' ’ ; u . 

ANXS, AnnedorttmfiuutusefiiS 
cuius ex aqua fi pecora bibantjiif- 
grospariuntlbztusi . .w:i ; 

BANNA 5 fluUm&'efi: Hyblmfet| 
in quo olim pifcis repertus 
niarn'Salmonis habens , tantae nia- 
^itudinis j ut nullo 'inodO integre 
iii 



DE FLVMlKlBVf 
tn margmctti. trahi potuerit., 

B I BIi i VS , fluuius Hiifpanisie 
eft , dttUis aqiise acerrimi uigoris 
fiint j adeo ut nullum telum appro^ 
ibant incolae, nifrj^uod in eundem 
iifierferunt. ; : 

BQRI STHENBSjfl uuius Si^tlia 
r«dl, qim caeteri Scytharu fluutj tur^ 
bidi fluant , folus hic clarus 3f<^ pota ^ 
btlis labi£ur,pabulal3eta alensy ^ pU;; 
(ees optimi rapo.fis 5 Squibus hulla itif . 
funtofla. . ,V 

RA G AD Aj fluuius AfFric* 
efl:,aplid quem M. AIrilius regulus; 
ferpcntem longitudinis centum 
tiiginti pedum conuocato exercitii, 
lapidibusobruifecit. : ; 

GEPHl S yS, Boetiie flumen eili 
feciens eX auibus nigri coloris rube» 
as^ex candidis nigras. 

CHERATIjlndiae fluuius eil:, qui, 
jpiiciculos producit, errantes perari>; 
dam , ^ dentum in fluuium rcdcs 
nntes.. . . V ^; 

G H A LI B S, Hifpanise fluuius, 
tft, ia cuius aqua > fi temperetur fer-r- 
irum 



MIRACVL05If. Mf 
rum fongc acrius huius aqux oio- 
lenti^i redditur , quam fua anrcst 
fuerat natur3j 6C adeo ut nullam ap¬ 
probent Hiipani telum ni {limpfe- 
ric ex calybe temperamentum. 

GHERIVS, fluuiuscitEntere-’ 
gionis, ex quo fi potent oues nigrse^ 
albae fiunt. 

CERRETORl VM, eft inter Pi- 
ftoirenfem agrum dC Lucenfem, qui 
de decennio tn decennium non dci 
terminato tempore , fed fortuijo ^ 
du minus ab incolis expedatur, taifi 
grandem Iapidem ingenti ftrepiox. 
in ficcum eijeit,ut quiuiderintyoB^ 
ftupefcartfi 

C ID NI aquae podagricis mc> 
dentufi V 

CIN i B S, Arabiae fluufiiSjgeni> 
marum ferdiis. ' 

C LITVMN VSjV mbriae fluuius 
cftjboues albos producens,undeRo 
mani magnas hoftias loui immola- 
iuri,adhanc Jocuni pro albis tauri» 
mirtebant. 

G R A TD £,fi«uiusCalabri^ 

qui 



h’4- de flvminivs 

qiit ijccoribus dunores pflos Sdfub- 
nauos reddfr» ; ^ ; 

' C ROC ON VS 5 Farentihdmtfti 
fiuuiuSjHiqaeni fi lignum miecens^ 
cortice obducitur lapideb. V ’ 

ELSA,fluuius eftTufciaejmagfd 
Florentino/iquid circa initium eilisy 
inieceris, per breiiedierum fpadurrf 

lapideo cdrtice obducitur. ' 

^ ;B Rl CI N N V'M m^6m 
tiaefiuuius efl-j memoriatri fumrnd>' 
pereconfortaris. : 

'HR IN VS Vfiuuius Lydiae Mi 
fia^fortaureM . 

' ; E S ‘1 CIV B , fi imius Hifpatii^l* 
cft, hic priipo dulces aquai dedi^' 
riun‘c Mara^ fuhdit. 

FA S J SjGoichOrum fiuuius, itf' 
q"ud tjfr^ nafcitur ^ quam Leucb- 
phinoanominant , qii^ fithalamif 
adhibeatur, matrirndnia pudica facit 
S^calta;';' , ^ 

G ANGESjludise praegrandis’ 
fidufUs,qUi,PIini6tefte,anguillas hii' 
trit trecentum pedum longitudine. 
G A R G A R V Sj flUuius eft/ih 
infUi 



MIRACVL0SIS‘^ 
infula quam ichhyophagi mhabitanr, 
barbas ad genua uique nutrientes & pi 
fces crudes comedentes, 6:^ formicas 
habentes catulos magnitudine a^quan- 
tes» 

ID A S P E S,gemmarum fcecundiC 

fimus fluuiiis. 

IN D V M,flumen duos habet fon^ 
tes quorum alter ferrum attrahit j alter 
refpicit* 

IP Af4rS, Scythia fluuiuSjinquo» 
animalia qusedam nafcuntur mufcis ma 
iora alis 8C quatuor pedibus ut quadru¬ 
pedes dd aues uideantur,in unicum (al¬ 
tem uiuentes diem. 

M E A N D E R, Nori procul a Mar 
fia fluuiuSjin quo lapis reperitur, quem 
per antiphraflm Euphroriori uocant, 
cius fortis, ut fi eum quis (ecum defe¬ 
rat in infaniam huricuertatuehemen- 
tem. 

M E L A S, Sartf ac' fluuius, quem fi 
greges potauerint candidi ftatim nigre 
icunt 

N B L E V S, item fiuuius albas oues 
nigro tingit. 

K 



U<f r>E PALVD/BVS 

N l L V S Aegypti fluuius mulieri' 
non folum fozcondas facit/ed quae dia 
fterilitatc damnatae fuerunt ad conce¬ 
ptum difpomt» 

N O V A NIV S, fiuuiiis efl: trans 
Appenninum conditionis inauditte. 
Nam ^ftiuis foiftitqs pleno fluit alueoj 
& Bruma ficcatur. 

O D O N A, fluuius Indorum efi: in 
cuius iipis arundines crefctint tant^ ma 
gnitudinis ut uix unam triginta homi¬ 
nes ferre porsint. 

PACTO LV S , fluuius efl: aufT 

fer* 

POLICARMVS,fluuius efliii 
quo herba gignitur plurimum coecitad 
conferens. 

P O NT VS, fluuius efi: in Mordis 
non multum diftans hic lapides prodU> 
citigneut ligna cremandos, hos fi per-' 
cufleris exdnguuntur, fi aqua perfu.- 
deris ad incendium magis inflamman¬ 
tur, tetrum habet odorem aiphalto per 
fi'miIem,3deocp abominandum,ut nul- 
ia fit auis aut {erpehtum fpecies quae 
bis ardentibus io eo manere pofsit* 

RAN- 



MlR ACVLO Sti- !49 

A N D A C E Sjfiuuiu^; eft mino- 
HsAfi^in cuius ripis narcunturferpfn 
tes uenenofirsimi, qui fole feruente ia 
hunc fluuium immerguntur, ubi frige- 
fadi patulo hiatu in altum euolantjha- 
bene enim alas. 

SIL A RIS, fluufus eftiuxta Surre- 
tiim etiam folia inieda in lapides uer- 
tens. 

S AB ART Sjfluuiiis eftCalabrfea-^ 
qua bobus albicantibus nigredinem fa- 
cit. 

S xAR N V S jfluuius eO: Calabrie ia 
cuius aquas fi quis paleas,ligna', fultes, 
feufrondes iniecerit paucis diebus lapi 
deo obducuntur cortice. 

S TR A G A, fliiuius Feriarum eif 
sdeo congelaicens frigore' ut more foli 
di faxi Lifam prseftet euntibus. 

S TIX,, iuxta Nouacrum Archadi^ 
fons eft qui epotus cefeftim interimit. 
T A G V S,Hirpanfae liuuius aurifer. 
TIC1N V S, Galbae fluiiius aurifer. 
VEBARjfluuius eft apudextre^ 
mos Indos penes quem maximi nutri¬ 
untur Elephantes. 

K a DB 



• 4 » 


DE PALVDIBVS 
DE PALVDIBVS et 

{iagnis. 

A C H ER V SIA, Campaniae eft 
palus quae aeftate funditus arefcit, 
&C hyeme abundantifsima eft ae¬ 
quarum* 

ALC IONES, paludis Nero pro-, 
fundum mukis funibus muenire non 
potuit. 

A SI A,palus eft Lidia auium aqua- 
dearum ut grues funt cyegni 38 C holo-- 
resjfoecundirsima. 

AVERINGVM, ftagnum eft 
Auerig^ regionis,hoc in eo miraculum 
eft, fi contingat aliquem per ftagnum 
naue uehi qui^aliquid ignominioftim 
in ftagnu dixerit, repente ftagni aquas 
turbari, & tanta moueri tempeftatc ut 
demergatur 8£ periclitetur ualde. 

CELAVnIVM, ftagnum eft Si¬ 
ciliae tam foetido odore iit omnes aduc- 
'tantes abigat. 

FIDEM, ftagnu cl^apud Indos cu¬ 
ius in aquis quantumcunep leue fit non 
natat fed mergitur omne» 

gelo; 



ET STAGNIS. 

G E L O NIV M,ftagnu efi: adeo fcs 
tcs ut nemini tibi in prox/mo patiatur. 

LERNARCHADIAE, palus 
hydra fepte capitibus ferpentem nutrit* 

MAREOTIS, palus eft apud 
quam uuae nafcuntur alb^, famol^ alo 
co Mareotides appellata. 

IM V T H VL, ftagnum cfl: inferioris 
Mauritaniicin quo alebeth^ pilees, co* 
ratica iyiuri,atc^ crocodili naicutur,qu{ 
nuiquam prxter in Nilo reperiuntur. 

R A P H A R V M, ftagnu eft apud 
Lydiam in quo nigri capiuntur pifees. 

R E A T1N A , palus eft Italiae cuius 
aqua ungulae deaurantur iumentoru, 

S l D A N, Indiae ftagnum in quo pe¬ 
nitus nihil innatat,fcd penitus omnia 
forbentur. 

STiXjpalus eft Africae quam limo- 
fam aiunt plurimum papiris referta, 
adeo ut difficillimum fit ad infula qua 
circuiuit nomine Bathas tranfire, hanc 
enim Stygem uocaflt quod triftiriem 
tranieuntibus offerat. 

TRITO N,paliis eft in Thracia in 
quam fi quis fc merferit in acie uertitur, 
K i IN 



IN HANC philolo¬ 
giam ET NOMENCy- 
latorem copiQfifsinius 
IND EX. 

A CarthntM caufa tegypiijcircumciji ihiil 
quii Si Aelius iiparianui 44 
■Acuunt differen (egyptiprum unnm 4 
" ti<e partus oHitne- 

Acetofajrigidaherba Urisfupcriies is 

>?<> ^gefiUm pueris i;qUuj%4 

Acroccraurteamoies tti st 

Acciddm tij dgyrtd periculofi edt 

Achem^d 143 agfticahrandi jt 

AdukrrijpxM apudHe agaUochum lignum aloes 
br£OS efl toi 

A^ihiopixUcuM 15j agriafansArchadite \t$ 
Aegyptus fraudis BakU' agno^nsLycai ibid^ 
Ium ss Alexander in ArijiotelS 

agyptus tenebras ibid, ^9 

£gyptusperoUamftgnu Alchabitius de monslri$ 
jieatar . ss t6 . 

<egyptij itantes mingunt Alexandri ah Alexand. 

ibid. auis ibi» 

temptas fertilis S<? Albunea fytua to 

(Cgyptus coeli imago, ibi. Aliffus fons . 

^gypftionem rUm mira' AlUcmonM4eedon,fins 

biki $7 dndem 

£ 


r N D E X. 

^dnutUcus m dppium augurium 
dcelacm ihiim Apathia annulmineit 

dlpheusfiuuius 140 101 

alfaitiAlfatia ihu AppoUonius daemones ^ 
alcione palus i 4 S ga es 

dnnulusquQdigit 9 es appio Indigere 51 
4«? appoditanmn 

anagdUis $0 Apitius luxui deditus ez 

anphippus ez Arcadumanni 5 

annuloru inuentores qui Aripemon corde hirfuto 
39 

annulus ferreus ibi AriftarchusjUiofdegene 
anntdu 5 liebr£osaffribi- res 44 

tur 69 Arimajfii 4<> 

annulusuarius 5 Arifloteks quot libror 
anaxangoras de partu $9 
s , Architas pueris coniocd' 

Antonius triumuir a? tus 6* 

animalia ignea 3? -Ariftippus pevtemfa^ 
animalia terrea' ' $$ kus to» 

andrifens jjo aromatica egnfortant 9^ 

anaus lacus 13» Arabia quidam fons tjj 

Aneticus lacus Aegypti Arethufa fons Sicilia 155 

»?5 Arethufa lacus rjs 

Ancus lacus in puteolis Arabis 139 

*3f Arimajfisfluum ^39 

Appium funekis herba Afotiqui 4? 

f® AfotodydafcoU 48 

K 4 AjU 



I N D 
AfiuniediStd sg 
^fcUquid ihid» 

^fmmcusfons tjj 
^^yrafom ihid. 

^fanius lacus 134 
*^jfaltisSyri£ lacus %iS 
^Jphaltites hs 

ajpana Mauritank lacus 

a^lures 139 

ajia palus 140 

^thanafius contra dm9 
«fl 

atUsmons na- 

mdit^ dkorutn 0ard 
tiq xof 

auditus animam fafcmt 
. ibid, 

aureus annuluf %s 
auicenna terror 70 
augujiinusdeannis s 
auis Britannica 19 


E XI 
41 

auermis1ud££Ucui 
auidus apuli£ fluuius 

140 

B 

^rleat£aues i? 
Barbari obtufi ss 
babilonk moenia 

Battus ad Theocritum 
ss 

Parba philofophorm 
99 

^arha uiri omamentm 
ibidem 

barba^futura pradixit 

90 

barba cur plantetur ihL 
Bacemis 

Banna fluuius 14® 
Bethus Armenia mons 

Ili, 



aues orientales tt benacws 
aurum metalUs prxflr- Biblius fluuius nijflam 
tur 14 *4i 

auidijCaflijuerha 40 bouescadrandi ss 
auaritiabelua ibidem bonumhaberefiomathls 

auaritia principi feelus s$ 

horiflent 



IKD EX. 


..criBheiks »43- 

ir4gad4 . ibil 
brigmum »i 6 

C 

AtocoachuUAle 
git 6z 

CitulM capitoi 
iitaurauit es 

(aufiprimitiua^uid si 
sunfiMiecedens ibid. 
ta^fd conimiid sz 
C^Verresdeauro zs 
sdufd morbi cogriofccn, 
dd St 

Canes msgni cordis 3 
Catones ^os degeneres 

44 

fdlor militatem purit 
s 

€irmdnnriaruieHtM Sr 


CaluarU ibidem 

Caftusmons iij 

Carmelus ibidem 

Carminonfms its 


eeruiper adgui corMs 
^9 

Cerretorium 

^epkUm^ftk 


Cerofom ^ 

Chimera uj 

Charodus fons iu 
Chijfvns ibUm 
Cheratimduefiuuiui ,, 

142 

ChdihsniJ^Miie ibid* 
Cberius %4S 

.Cypriumxs zf 

Cyprkmts contra dLemo 
nes 4 f 

Cyridomws ibid* 
Cynthius mons tia 
Cilityefitv tzr 

Cynare^nscupid* ns 
Ciceronis fins ibid* 
Culmi 

Cinips gemmifer 
Claudi qualiter fiant 17 
, ClaudqimperatOrfadfMt 

Climax 114 

Claum^m utf 
(^yiumvtsVmbri^ikid* 
Clitorius abBernios 

f^torius lacus 

pedem '.-et 

i f con* 




?ND 

tonferve capiti et 

conticinium ?s> 

Aoncubium ibid. 

Xoiloj?i folis 60 

ColumbiVeneris currum 

columba foecunda auis, 
ibidem / 

columba falax ^4■ 
columbarum quid ibid. 
Colera nigra js 

corda reperta hirfuta 
ibidem ' 

cor hirfutum quid fignifi^ 

eat '■ 39 

cor rigorofum quid ibid, 
cor prigrande quid 39 

eommodm jilm malwt 

' ' ' 

" CoUnfi dipni qui 4 9 
conmu£ ibidem 
eompranfores ■ ■ ' " 4.9 
corona ex apio st 
' Conatm Bij^dnU mons 

ttj 

Copbdtus Ba^iariorm 
mons it4. 

Corebtnonsmdm ibi. 


E X. 

CoritusCylicis «4. 
crepufculum 60 
crepufei ibidem 

Creperum bellum 6« 
crepufculum nodis ibid. 
cur Deus malos patiatur 
93 

cur meliorem quis dijpofi 
tidnem ' , 

cummium lacus fiO 
D 

Ebrts fvns apud 
Garamantes 

iz6 

Dicdalumquid e<> 
dedala'terra quid ibid. 
djcdala pallas quid sa 
Sedala Circo quid ibid. 
dedalmquU ta 

Bemmidis opinio $9 
dadalus uolauit S6 
decrepiti fenes cz 
Democritus de partu 6 
Delphin quid 7 

dij^imiles cur partus 10 
dij^areitashominm ss 
dtesciuilis '59 

dignitasfacerdotum ' 9* 
Diogenis 




I N D 

l^iogenis ioeus ss> 
Pomicianusmufcdt cv 
domus Akxandri ■ 
dolorofusmons ' «y 
dodommont ihid • 
dodona fylud 'ni 
B 

E pimetheus ff<> 
epieurus 104- 
" epminonds di^lu 

lOp 

Epoponmons »17 
Ernoji »io «5 i 6 iW. 
fthnd Sicilite 117 

'Exumboeusfons CaUopo- 
dum , tx7 

Etedrides Ucus Syru 
157 

ElfuinTufcid 144 
hricimume Boetue flu- 
uiwt 

ErinmLydite 144 
E/iciiw in Hij^anid fiu- 
uius '• ibidem 
P 

F ‘ Errequemuis iudi 
cem quid 

fxmm qudiUte 


E X. 

concipUtuf 6 

fccminnuirilis 1» 

foemina qu£ 45> 

fortun£benejicUrij 6% 

fomic£4uid£ so 

furius Camillus loj 

furialis lacus BoetU «37 
Eafiscokhoraim , »44 

Eidemjiagnum h® 

G 

AUilcues fS 

gaUicinim sp 

Gagates 99 

Germani beUicop 
Gr£ci mendaces ibid. 

griphus quiddfoluit', 9 ^ 
gnidiusfons 'nr 

GangesIndia 144 

Gargairm ibidem 
Gelonium 149 

H 

I_j Adrianus barba^ 

J J tosamauit £>e 
Hadrianus de uii-’ 
decimo menfe 31 
HermdnusdeHenenb t% 
Hermaphroditus 
Hamorohtj at 




I n t> 
herhdcttrmufculiHd 49 
Badegrin mons 
Uorrifotiut ibii, 

Heehdbergmons itr 
HaleJiufMduritanu mSs 

iiS 

Hercules et 

Hebraeorum adulteri 63 
HkronymusexpoaUur 
9 * 4 - 

Hieremidi ie annis r 
fme manibus 
18 

mppacrati facrifcatm 

JO 

Hif^am£o£iim.partes fu 
perfles zp 

Hieremise didam «ss 
Honio miraculum i 
homines priores cur an- 
nofi z 

homo fine pedibus 17 
homines ueloces a-s 
homines in puerUia- cani 
ibidem 

homires Ajric£ 45 
homines canina capiti- 
bus 


£ x; 


homines plimad 

.4? 

hojHUsexercmania» 

loy 


i 


T/mtempeflanox 

40 

%loci intmperaHtim' 

lienfacit 

107 

louisfimulachmn 

■ ef 

idamonsphri^ 

tat 

immetws Mticuc 

ibid. 

innarimesmons 

*»r 

ifamus 

mi 

lob fons ludbt^c 

U 7 

louisfons jbidem 

inperparemsmons 

M 7 

Incurimem 

d>i(L 

Uaj^s 


Indumflumen 

4« 

lyann 

artcBri 

tan. 

zt 

lulianusdepartiS 


ludexrnmus 


modiareeptid 

gt 

K 



■■ f. 


Utaf 



IN DE 5'. 


f Mini fuj^erciliojt 

^"^Ldcedmonwrm 
commentum <^3 
iMconica jituU 
]Lacones fcribendo bre^ 

ues ^3 

Lapides derei 34 
tapides ignei ibid. 
Leo calore tejiuat 37 
Lex de gallis gaUiMceis 


10£> 

Latemus mons »i 5 

Lerneus 

Lena fons ibid. 

Lebethris ibid. 

Le&f^ofjmEM&oW ibid. 
Leucog<eifontes ibid. 
Licurgifiatutm »0* 
Lincejffus ibid. 

Linus archadix ibid. 
Lycos in Idea »»« 
Luminuslacus m 
lumina adfarcephagos 


f<J 

umix lacus 
Imelacm 


tf-r 


Lerna 4» 

Logodxdali 6 % 

LunaadoUfcente planta 
dum 3* 

luna decrefcente caden¬ 
dum it 

luna auUa cxfa putre» 
fcunt 3» 


M hlalaheUs.an 
no genuit s 
margaritaVLol 
landixcomes 10 

Matrix embrionis arche 
typus »4 


Mas quid 49 

Mdximinm contra 
monm ee 

Medicoru opinio de par 
tu s 

Meridies fo 

medicina calida 70 

medix noHis inclinatio 


S9 

MaulmonsMeemx tis 
Mulo mons ibid. 

MeUefons tts 

Molo fins in Delo 

Male^ 



mleficUS 

ajs 

lAeander 

14^ 

^elas fluuius 

14S 

Mareotis palus - 

149 

miSe anni quot menfes 

moderate ebrij gaudent 

107 


mors ocium ejl 

tGf) 

monfirumquii 

^5 

monflrum biforme 

%6 

tnonomeri 

47 

mors portus uitdB 

fi 

tntddaadukerij 

(fS 

mulieres teflate falaces 

9 S 


piulieruirilis 

la 

mures pronojlicant 

79 

muli qmndo emirandi 



n 


matura quibus muerca 

ss 


mautochus 

Ii9 

maxus futilis 

*19 

maxusfons 



partus o^imejire 


fuperjles 

ff 

Neptunus fQns\;i 

U9 

Neleusfluuius 

IzS 

Nouancius 

145 

nemo flbi natus 

89 

nojier oculus nihil ad aU 

H 


Numa filios degeneres 

43 


Nonacris 

ta? 

Neleus 

‘14$ 

Nilus 



O 

0ilimejlrisp4rttts 17 
oculis capitur anima to$ 
odor animam illaqueat 

toir- 

odona 14^ 

ocfophdgus quii fj 
qlimpiodorus de imo* 

’ monibus 

opfologod<edaliqm oj, 
Otth om annus lufit 7t 
ongf«« contra idmoa 
nes 

Ozomenus [««p 
odona fluuius 

Vaph!ag0‘ 



I N l 

P P 

hpUigonU hicQX- 
de< perdices 44 
parent es jloUdi pru 
datt. filios 4 s 

Parthorum reges ociofi 
11 

parentibus nemo £qum 
lens §9 

perturbationes non lihe- 

r£ loi 

Philippus Maced.de au¬ 
ro 1$ 

phaUaratizrtrequid <>i 
plofiphorus 11 

Pteria MacedonU mons 

119 

Poiene Archadite mons 

Up 

Phceneus 119 

Patenfium littus 129 
Pa^olus fluuius 119 
Pplicarmus 14^ 

Pontus ibi. 

pituita aquam refert 3 c> 
Pythagora inftitutum os 
Pyramides 74 

PUnq error de annis 4 


nx. 

Plautus de auro 
plantae utrmque fexum 

fo 

Plinius defenditur 103 
Platonis caena fragalis 

109 

Poeni foedifragi ss 

Pop<£(i lu^uriofa mulier 

7S 

poena ingratorum in pi^ 
rentes 73 

pulfus formicans s >7 
Procli fententia 30 
porci quddo cafirandi 31 
pr£ceptori £quiualen$ 

Promotheus 

Ptobmeiluxus ts 
Q 

Quintus dies mafcuUnus 
7 

R Ana Aegyptia 

Regiones homiaes 
aiterant $6 
Carmaniie crudelis 
ss 


Romuks 





fiomuliisfiios degentes rit « 

44 fenfuumporticde 

Romokcesfluuiut 47 feptudginu pueri unic 9 


S Aturnus oHimeUri 
pr^fldet »8 
Sdcerdos mdliis ho~ 


pdrtu p 

fericiuemes %t 

Serdpio de columhk h 
Sokrmits itz 


mrmdm < 5 x. %ibdris ijo 

$dhW.meontrddUdriiid, ^eriphmUcm tj? 

. ts SicendusThejplta tam 

Sdpiet&es fatuos gignunt ibidem 

4s Silaris 47 

Sauromafte 40 fimiledegatUnd *p 

SanguUUcidmcontrati fyUaturU 4% 

fu$ %oT Sibentiumnodlk 


facer jon$ ij9 Socrates pueris eoUufe 

farfela ibL 70 

SaUntinmlacm t$8 SpiritusuiialU ignemre 

Scaphdgiolus lacus ibid* ^ if 

feptem mundi miracula Spartianus ad Piocte k- 
7$ mm 4 $ 

Scipiopios degeneres Splmiumquii st 

44 ^polkriumquii 

Scytulalaconica c? Spemaexcalido 

SepulchrumMdufoU 7$ raido OP 

Simia fiagitq fym^otm Strutio ferrum decoquit 

77 56; 

^ptetUrio mafcidos pa-> itolidi parentespio pr^* 
dent 



INI 

ient, 

^omichui piterfmilm 

fi 

Homiichmquid si 
itom^chus pro anima 

ibidem 

Lamachus pro patientia 


ihiiem 

iiomachari f 4 

^omachabundus ibii- 
Stix Archadiig «j» 
StaUfom ibidem 
Sorane ibidem 

Striga 4r 

iitbarequid 104 
fudor frigidus 7S 


fujptus contra damones 
fuprema temperas ap 

T t 

ASiuiad mulieres 
infania los 
Tager iio 
Tamarici fontes »31 
Tarentinuslacus »39 
Tagus Hif^ania 4.7 
TertuUknm de ^moni‘ 
bm “ as 


Ear. 

templum Dian£ Zphe~ 
JjO! 7$ 

Theophrallus de natura 

t 

TheffalaTmpe i}t 
Theffalatusfons ibidem 
Ticinus GaUU fluum 

47 

Titiiunqfa^um jr 
Tungri fons t$% 
V 

V Ermis per marem 
eieilus 4* 
uari qui fiant i<s 
uermesferici a* 
ueratrum aliquddo exhi* 
bendum 7S 

uir qualiter concipiatuf 
s 

uigintt puero unico par¬ 
ta 9 

uir mulieribus ts 
uita negotium top 
uitahominismifera hq 
V efuuiusmons lao 
Vranius mons Cbalcedo-> 
nis ibid^ 

VmmUm 47 

. V^if 



Vehdrfluuius ^ 47 xilo aloes dgctUoemtt ild 
undidmUs mejis aliquan tur 

do parit ,34 g 

uterus duas cetlulai s ^ 

U-.erus[extern ceUutas s> jzigoitica fides 

Uterus fiot rugofudtes s) 

Vuilbdmus curBufi crea Zophorodorpides 
33 Zabaonenus 
^ Zm-e fons 

Xenocrates ad quendm Zea infula 
ss 

F 1 N I S* 








APPENDIX PHI^ 
LOLOGIAE AC or¬ 
dine Liber 
* Qiiartus» 

Qj. CVRTIVS DE /IDVLATO- 
re,qufm Amtxilds uermem xtixit, Cynici de eodem oi 
^iniOySenec£pdrctnifn, Adulatores ejp^oly^ 
pos er ProtheoSiPfomolaces qui,a'% 
pfomocoUphi^aduerfM^ adu¬ 
latorum uenenumrci 
medium. 

Caput t 

DVLATOREM 

perpetuum efle malu, 
regum opes cittus c' 
uertens quam hoftes 
Qi Curtm in Alexan¬ 
dri hiftoria legimus, 
Sd Anaxilam uermem,uiuos homines 
corrodentem, Qno fadum icimus. 
Cynicum ex tripode locutum, meliu s 
eile adeoruos quem redigi, quam adu 
latoribus exponi. Dum illi morticina 
• L tantum 








PHII.OI.OGIAE 
tantum confedentiii' ^ hi autem,ui'uo§, 
bbnos^hiatit^eftfferdexcarniiicerrt» 
Senec^' parangrim dum laudarncis hic ; 
item adpoaimuSj qiiSdo adulatoribus 
non latus applicandum docet, qi*6d 
ar tinees fint captandum fuperiorei Et 
Banhj magni doxam,quando in iib- 

pdetarum leAionOylpte admo4uM'&; 

aod:e adulatores, polypos nominat, 
quod femetin omnem habitum, polyr 
pi pifeis inliat, uertere feiantaiientam . 
do,quidam Protheos appellitat quod 
fe in horas ad quaeiris obieda mutent, 
Plutarchus nuii2eilepernici@riiisau> 
tumatquaPidmolaces quod eft eos, 
qui panis buccellte gratia obuiaiili bl^ 
diuntur,autPromocolaphbs quipatw 
ratione fe plagis affici non ■ u er etuti^ 
]Nam feftinantius iuuentucem in pr^^ 
cipitium agunt quam uel alius cafus ^ 
quifpiam.Aduerfus tamen hancadula 
tionis ChymeramSeneca hoc eciygma 
remedio eile oiiendit, Nolle a quoiiis 
laudari» 

AV. ^ 



LfBER Q^VARTVS. 
AVREIS MALLEIS AVLICpt 
moUienios, Orpheafidibm crudelij^ima ani- 
maliaienijje/ed aulicos muneri- 
bu4 eblandiendos f dum 
lupis fint crudeliores 
fi multas pro 3 
leshabedL 
Oap. i t. , 

A Dulatdrtim aliquaiem ihedtio- 
nem fccimus,’unde m Crainicurfu 
adnotanda quroquc confentariea 
uidentiir, qu^ Polybius Rbmanat hi- 
jftorise fcripror de Aulp quibuidam pro 
ceribus, qiiihos quani proxime acce¬ 
dunt,quinto libro habet.Quando Or¬ 
phea Ihraciu,Lynces,Tygrides bC led 
nek.criidehTsima animalium, cytharas 
ioho placafle doceft.Etfaltem aureis 8^ 
argenteis malleis aulicos emolliendos 
feribit. Innuens pro Apollinis P.ythtj 
orac.ulQ,apud eos.muneribus no catii 
autfidib.ludendu. Qui autor taleslu¬ 
pis pares quocpafsimulatjphilofophu 
ad%Gesquadp a.riimaliu osSauolupos 
11 plures catulos habeant elle ferocio¬ 
res Jetibit, uelut etia aulicis inhaereatj, 
: V ' L 2 Cmuit^ 



PHI L 6 LO GI AE 
fi multae prolis fitit parenteSv Vndiquc 
enim quacfitixm eant^ut corradat dC ca¬ 
tulos ad honores per corrafa eleuent. 
Candidatos quoque regem acceden¬ 
tes raucoSjUt luporum eftj& quafi mu 
tos, fihos priores mderint, tacerefaci- 
ant, donec os munere illis (liblinias, 
charitatis officio excluib. 

A S S I D V E CONTEMPLA T I 0- 
nitYmif io qtiundo^ interponenda ne 
• Unguefc&tanimm. - ■ 

^ Caput IIL 

Afsianus Seythafeptfmo colle- 
cTtionum lihm frequenti contem 
, piationi ^ fiudio diui Ioharinis 
Apoftoii Sc euangelifheinterooneri- 
darh probat cxempm r equiem,lUuen€ 
ciiim quendam aB^^humero arcum ba- 
fiilanterh,euarigciiftam, qui perdicem i 
indelict^ uacuO tempore habebat, in- 
terrogalfe icribit, quid ipfe tantus‘ilir> 
adeo uulgarem auieulam blandiendo 
demulceret,cum gi-auioraexcquciida 
fcirchCai fandustfetuleritjcur tuartSf 
exhu^ 




LIBER QVARTVL 
ex humero pendentem non fempe^ 
tenfum circumfers^ad quae iuuenis re' 
fponderit. Ne iugicuruatioms ui,ner- 
ims moikfcat dC arcus iaxiorfiat. Vn- 
de faticiusredtequidem. Nam dCcgo 
ne amipus meus afsiduo labore eui- * 
refcajjfic aniculae cultu reqiiiem que- 
ro^PuIchrafunt bsec 6C commode ab 
euangeliita prolatajqupniam nec agri 
colaram queiiquam tam ftolidi inge- 
nf| arbitramurj ut non agello flio alter¬ 
na ukeannorum quoque requiem co 
cedat,quo fele remifsipne annua in fer 
tilior^em meflem recolligat. Apud Na- 
ionem Phedra adHippolitum pari te¬ 
nore cecinit: 

jff-ciK exarma tues tihi funt imitanda Diana 
Si nunquam cejfes tendere mollis erit 

«ENVH CONSILIA MAIORIS 
habenda prapotmtibus^ quam affenta- 
. torum meUeiiUitaiterba^Kerxii 
exemplo docetur, 

Cap. int, 

S Cribit Trogus Pompeius , quem 
luftinus in epithouren redegit tet' 
L f tio 



• PHILOLOGIAE 
t)6 Itbrt) hiftorfarum Xerxem regeni 
Pcriariim Graecis aliquando bdkini 
indecere uoluifle. Vbi gnatonice quL, 
dani ex aulicis 6 rex dixerit nuncium 
^ icuurn non expedabunt Gr^cijfedad 
prinauinaduentum terga dabunt AlL ‘ 
tisitemoreXjUerertdtjm eftne uacuas 
repertiirus fis urbes,‘fi ilim tuam refcL 
iiednthqftesjhabebat enim m expedi* 
tionem feptuaginta millia peditum ex 
regno,trigintaexterarum gentiunij 
ac centum milia naiiit^ ^TertiUs angii^ 
fta clafsib&smariafutura dixit terram* 
que pro caftris peditum nimis ardam. 
Ut non memorem-quod campos equi- 
tilusdefuturos quartus eblanditus eft, 
ccelo iagittis nori fufficiente, Per quae 
omnia fibi uifus eitieDeum ei[Ie,ac cf> 
tra confiIiu6(J^ laborern Gr^cos fupera 
turum. Accefierit autem rege eundum 
idemTrpgus fcriBit, E)a,magatiis ho* 
mo fincerus dC regi a cMlijs fine fiico, 
diuerfum a profatis qceinens, fenex dC. 
multaruf rerufeius qiii dixerit d rex ne 
m‘6 eft qui te non copibfo exereitUrad 
tnatUin opinetur^ Clafsium enim fe- 




.LIBER Q^V^RTVJ* 
des habes, equitum myrmecias pedi< 
tum^ examina, dC belH neruum. Id 
tamen effe tibi perfuafum uelim,en'am 
iiirn magnam clauo hoc eft tegiiiiinc 
6^ con0liouacuam non.efle flabilem, 
fed perire nifi regatur, Tata hominum 
diueriltas legibus ^ conOlijs aftringt 
nequit. Qti^ Damagetf rdinita rexob 
audiens cum Graicis inharenarn con- 
dercendtt,8(r uicflus harena cefsit, dumi 
pluris aulicorum blanditias quam fin® 
cerum fenis confllium habuit, 

PE VARIO SEPELIENDI 
ritu^Anaxagorar?- 
j^onfo. 

Crfp, V, 

A Nimaduertere licet ex quofun< 
dam hiflorrjs multiplices homi¬ 
num priflo (eculq a noftrp.ufli 
abhorrentes fuifle Xepeliendi ritus ♦ 
Qiiidam enim ut Alexander ab Ale-> 
xapdro teftatur, corpora fuorum exa¬ 
nimata domi aromatibus illita fum- 
mo Audio feruSbant, altj befltjs 5C 
L 4 uolu^ 


PHIl^Ot. Q Gt lAE 
uolucribus dilaceranda obtjciebant, 
contjciemes magis amicum quam fi 
uermibus efcam obtuliflent, Maffage* 
tas dtuusHieronymus contra Ipuinia- 
num fcribcns amicoruni corpora,fl ani 
mam efiiaflcnt diffecata in mcnia co- 
mediffe docet,haud aliter conijcientes 
quam fi tal^odo magnum amicitiae 
conceiebrSentfymbolum» Cui ritui 
Arthemifia fubfcripfit Cariae regina, 
coniugalis amoris exemplum intercu- 
dta celeberrimum,mQrt LIO enim mari¬ 
to corpus in cinerem redegit.quem po 
culis fuisimmilcuir^et bibit,fe nihil ma 
iuspracftare ualuifie rata, quam fi hoc 
modo defimdto fui corporis dediflet 
hofpicium. Diogenes nullam corpo¬ 
ris (ai curam habuit, parum enim refer 
re dixit an tumuIo|contegatur fcu cor¬ 
nis cfi:a iit euafurus. Haec Cicero libro ^ 
primo T ufcula.quaeftionumjubi quof 
dam etiam generofoi«m canum al¬ 
nos fiifficientes mortuis (arcpphagos, 
dixifie legimus. Circa haeCyrefponfum 
Anaxagorae quoque praetereundum 
minim'e cenfemus qui pmne (epultu- 
f*gc- 



liber q^vartvs. 

Ke genus nihili habuitJnterrogatus e- 
nim an fe mortuo corpus fuum in pa¬ 
triam deduci cuperet lepeliendum, re- 
fpondit a noftra religione alienus, fua ' 
nihil interefle ubi corporis farcinam 
deponaitjuando tantundem undique 
fit iifae ad inferos.Nos dicimus nihii ia 
tereile ubi quis corporis molem re¬ 
linquat fi cocli rpeclemus tramitem» 

SPECVLO Oyi FVERINT 
ujt er ob quiis caufas. ‘ 

Cap, VI» 

Q VintumHortenfium, M» Vaf¬ 
ra deagricultura tertio libro,ut 
^nfolentior in publicum iret ipe 
culo ufum feribitjUt qui tamcurioib 
ueftitu incedere confueuerit, ut ru¬ 
gas non ibrteied deindufiria locatas 
nodo artifice aftringerc curarit» Cali¬ 
gulam item (petuli adrniniculo uultiS 
fuum ad omnem terroris & formidinis 
habitum compofuifle Tranquillus do 
cet» Aft Seneca multo ufum (peculi 
decentiorem ofiendit. Etiam Socrati, 
L $ Lertio 




' PHILbtOGIAE' 

Lertio tefteap^batij.Qinppe ut homo 
fi' ih rpeculb fe contemplatus fuerit, ia 
fe recedat, ^cogitetforma quantum 
nidesj corpon tuo abeft, fed uirtute 
hane compenfabiSjformofiis es infa> 
rniara ergo uitare labor er{t,iiRienis es, 
Floreriiigitur iuUentutis diicendod^ 
fortia audendo complebis» Senedl:ute 
grauaris indecora idcirco carnis depoi^ 
nes mortis tibi cura erit. Demofthe- 
nem Graeca eloquentip principem fpe 
culo item ufum hiftori^ habent ut de¬ 
clamando ad decentiam os fingeret»,. 
SedFr?iiiianus Confiantinopolitanus 
trir iti Gr^cis literis exercit3Cus,P|atd^> 
nem quoque fpeculum iepius mfpexif 
fe fcribit, ut uidelicet ex eius intuitu 
quantum fua frequens peregrinatio, 
flrudfferuor,temporis acumen,pro 
ceffirs'fetatis de fu© nariirali fiatu fibi a-' 
demiflent,qub diligentius corpori 
, fuo fatigato in pofterum 
' • indulgeretf 

.POE> 



L I B E R C^V A R T V 
POETIS ET PHILOSOPHIS ' 
paupertatem non juijp probro ^ 

exemplUo^eniitur. 

Cap. VII. 

Q Vis maior apud Graecos cxtitit 
Homero,que inopem adeo fmT 
fe Bocatiusfcribit ut illi capto 
oculis uix fumptus fuperelTent quo 
duci puero expenderetf Huius tamen 
paupertas fummo^rnatu tandem ex- 
ceptaeft. Superato enim Dario poten 
tiisimo Feriarum rege ab Alexandro 
capfula aurea reperta eft artificio 5C 
fiimptuprecioiajadHomerifcripta in¬ 
ter regis thei^uros conferuata. Qciis i- 
tem inter Latinos, Vergilio lutifiguH 
gnatOjCedro dignior aut palma extitifi 
fe ferturC’Cui non amplius in bonis fii/r 
it Mantuae apud uici\m Anden quam 
patrius agellus non fine litigio pofieC 
iirs,qui nihilominus i Otflauiani C^ia 
ris tficiiniuerfum orbe dominatis fum 
ma gratia dC familiaritate uixiuNec^ id 
Sarfinati Plauto notam incufsitquod 
boworum fortunx uix alius pauperior 
extirit, D«m ut honefte famern 
- cibis 



PHILOLOGIAE 
cibis fcpelirct,ad molas manuarias prc 
do in die fatigatus laborauit nodes in 
comedqs fcribendis infomnes agens* 
Nam lauro uidorum dC triumphanti! 
(ymbolo honoratus eft*Neque Ennio 
laudis SuC honoris quicquani adempta 
tenui aqmpdum re uixerit ut 
in Au^ntinOjUnius ancillulae obfequio 
frueretur» Siquidem cum diem obijf- 
fet,corpus Scipiones, quibus in delf 
cijs fuerat, fuQ upluere iepuichro inte¬ 
gi* Npn alpernantes Brundufini ho¬ 
minis cineres,Corneltorum mifeeri ci 
ncribus ,ut ne commemorem Valeria 
Flaccum Patauinum, qui uili pr^dio 
diues,in quomufasTuas tradauit,& 
omnium iudicip admhandus habitus 
cft 3^ celebris,Et ddut poed*s npn uitu 
perio fuit paupertas, fk in philoipphis 
laudabilis extitit. Neminem enim Ale 
xandro Macedone chariorem fwlfe 
Piogeneac magis familiarem hiftoriac 
habent, Licet faltem coniarcinato ^ 
multis pa]liol 0 , Laertio tcftc, frigoris 
iniuriam depelleret QC peram pro fuo 
paiiario geffarctjradtcibas ^holdfeu* 
iis ai' 



LIBER Q.VAKT:V5, 
lisuiditans&^caua manu uicc poculi 
bibens^DoHo^ ueriadb' palo aliigato 
incumbes,cuius ingreilum sdtate uer- 
fusleptencrione ucrtebat, hyeme ucf^ 
fus meridiem j Democritus iiias opu¬ 
lentias ueiutbonp m&is onera abiecit, 
Pitaco Micylenseo Croefus aurea mu¬ 
nera obtulit, quf ftudioie repudiauit fe 
iatis opulentum inquiens^Hunctamc 
Mitelenaji ob excellentis ingenrj acu¬ 
men,in tanto habuere honore,ut prin¬ 
cipatu ilii donauerint quem illis,ilatu- 
tis quibiifdam 6(r ordinibus ampIiatS, 
reddidit, Phereciden Syrium exiguis 
bonis gaudentem quamuis ob incu» 
ria inopiam^morbo pediculari laefus 
animam efflallet. Hunc tamen Magne 
lij magnifice fepdientes multum ho¬ 
norarunt Quanti Mneiarchi aniiulox 
riim iculptoris filium^Ariftippo Cyri- 
nco tefte,Crotoniati fecerint uel id ar- 
gumentoeft quod hunc Pythagoram 
nominarunt, quod ueritatem pdinde 
ut Py thius loquerctur.Sic ergo palaUi 
fit poetas ^ philbfopbos, quia rerum 
inopes focrc, ridn uifigres nabchdo% 
qut» 



philologiae . I 

quia fic non ob ignamam fed mnoceai 
tiam fuam exdcere* 

PHILOSOPHOS J^ON ESSE A-, 

pathes pi^o Stdicorumfententia,fcd 
‘. affc^ui d’ perturbationes ejje '! 

' natunlesd ({uHatri 

■ ' deAriftippd. ■ 

■■ , Cap, Vili 

S T oicoriim magniloquentia pfnlb^ j 
fophos A padies hoe eitfiG irapais} I 
, biles elle confefia eit, ut feremtate 
uuitus in philofopho nuila ^gntudi' 
he,nullac|formidine obnubilatam ui- . 
dere pofsfmus. Cynicum Diogenem 
pro arcbetypo adducetes, qui glaciem 
niuemq 3 !iyeme.,.ardences harenas £e> 
ftatejaudispedibiisiocabundusSi^ rb 
dens calcalTe fertur,, 5C philoibphum 
PakmoHeiTi Academicum rabidifsi- 
morum iu fe canum, morfus nihilt,f% 
dentem.Nec non Anaxarchidem AB 
derirem. qui a Nicrocreote Cyri tymn- 
nodufliis eft in faxu cpcauu coniici, kf" 
tqis^ malleis cedi^ ybt philolbphus 
ptsnacorporis, negligeSjTudejtude d| 
xerit. 




"LIBER Q.V A RT VS* 
xcrit, Anaxarchidis uarculum Afiaxat 
chiim non terres^Adquse tyrannus illi 
Irngqam praecidi iiiiTerit, quaphilafo- 
pbus mordicus in faciem iuiloris cpn/' 
IpuerinHic certe Stoicoru aiferta ma¬ 
gis gloriofaquam uera duxerim, quS 
. etiam conltandfsinii uiri aduerfus ful¬ 
minantis forcunxiclus expallefcat, ad 
tonicrua fulgetra £< terre motos cocu- 
tiantur,& ad maris undabundi proGel- 
Iasmhorreanf. Citius diiii Auguftint 
ailertis ioheferim qui perturbationef 
iaphilofophis & alqs,naturales eile 
non uoluncarias fcribit, Id quod etiam 
uerum efle in Ariftippo Cyrenaico co 
pertiim habemus. Qui cum olim naui 
garetmareprocellofum dC uiol?tum, 
nauigium^ quo liehebacurj turbini¬ 
bus crebrioribus iaclaretiir, cepit colo 
ris 6C uukus turbatione moueri, ac pal 
lefce-e, ac ubi feruor ille maris defer.» 
buit.StT tranquillitas redtjt.:. Qf^idaai 
mollior philofophG affatus cjjquf eo¬ 
dem nauigio eratucdus, uelut illu^^ 
dens, quid hoc e|t inquit philolppliCj 
quod tu in lito naufragtj .p^ieido 
dmulfei 



PHILOLOGI 

timuiflfcxpallerccns, eum ego non ti¬ 
muerim, quem Ariftippus refponfio- 
ne cleganuTsima remuneratus eft, Di¬ 
cens non eandem caufameflefibi atcg 
illi quoniam is quidem non effet mui- 
iumToilidtus pro anima nequifsimi 
nebulonis Jpfum autem pro Ariftippi 
, probi philoibphianima timuiile» Ex 
quibus infertur diuum Auguftinum 
probe dixifle perturbationes eOe natu 
rales & non uoiuntarias* 

An;^hAljbvs sortem in- 

ejpua(icinahdi,J6miCi(sfepedesAptt- 
, letodiciyOrruricotiKiEafdmfer* 
uum quendam gt draconem 
morftbm necaffe^ cr ea¬ 
rum pedum attris ^ 
tum filices abs 
fmi. 

Cap. IX. 

^ I Aciiram in rc nulla deficientem 
ammalibus quoque uatietnan- 
di fortem dedifle nemo eft qui 
ambigat. Nam cius rei teftem nulla ex 
ceptione dignum habemus. AelranS 
primo 



LfBER QVARTKS. 
primo hiftoriarum, qui muros incotis 
ririnofedomus pracfagium oftenderc 
docet, quando inhabitatam rclinquSt 
altam quaerentes noTi ruino(am,Etfor 
micas ruturam famem, fi praeter folitS 
grana in fuas cauernulas colligant. 
Quandoquidem autede formicis brc 
uem attentauimus pragmatiam, noii 
abfurdum uideturoftendiflc quod Aa 
puleius eleganti uocabulo eas Sepe.» 
des a numero pedum nominat,ieni pe 
des enim funt, uelut alia animalia quae 
annulta dicit Albertus, QC nos infeda, 
Ariftoteles Epitheta eas praeia- 

tus Apuleius feptimo libro de Aureo 
afino ruricolas appellitat, quafi ruris 
cultrices, qui dC feruum quendam mof 
fibus interemptum docet,SicutTran^ 
quillus etiam Draconem. Tiberio fa- 
nitliarem,pari forte anima dediffe feru 
bit, Vbi notandum, haec non ueritatis 
limites tranrire,dum earum itinere fili¬ 
ces praeduri funt, attritos ex naturali¬ 
bus conftet,nullis^ animalibus maio¬ 
res ineffe tiires pro fua proportione 
compertumh3bemiis,& quae morfli 
M ©neta 



-PHIX O L O GI AE 

•ncra fc maiora portent. 

PRIM^lTVM NON SANGVINI 
debcrefedmeritiicfuirtutL 
Qp. X. 

O StenduntEltj pertinacis Roma 
norumimperatoris iierba,qu£e 
Polibiiis quarto lib. decimoter-. 
tio capite exHelinandi hiftorqs citat, 
primatum quippe inter ciues non fan- 
gLiini, fed meritis dC uirtuti conieren-’ 
d:Um,Elius enim Pertinax cum ex fena 
tore imperator eilet a fenatu creatus, 
obfecrante fenatu ut filium fuum Au- 
guftum Caefarem uocaret.Refpondit, 
fatis mihi eft quod ego pr^ter meritum 
rcgno.Primatus enim non fanguini de 
betur,fed uirtuti 5 & meritis,Inutiliter C' 
tiam nuih regnat qui rex nafeitur. Pro 
cuidubio dicebat ifii parentis exuunt 
officia, qui filios fiios importabili mQ-* 
le fuperieda extinguunt. Nam fuffo- 
care hoc eft non promouere,quoniam 
liirtutibus exercendi/unt prius ante¬ 
quam eligentur. 


EXEM- 


LIB-ER QlVAR TT S. 
exemplo OSTENDI?'rRi 
quod Boetius habet de Lucretij Romani fili», 
n on ejfe patmariu fi parentes ad puer(t~ 
rumfuorumconniueahtuitiai. 

Cap. XL. 


H Abet Boetius Seiierinus uir co 
fularis hiftoriam,deLucrett|R<) 
mani deperdito filio, memoratii 
non adeo indignam, potifsimutn, 
quando eundis qui filios fuos bonae 
frugis cupiiit fiituros,fp€GuIum eft cri- 
ftanoperlucidiiis.Hiftoria bacceft, Lit 
cretius uir Romanus filium habuit a 


primis annis ob patris induIgentianT 
Samiorum flores, quod dicitur ^ luxu¬ 
riando inebriando bC ludendo,colli- 
gentem. Hic ob capitale delidum car- 
ceri includi tur, ac diutius feruatur, do¬ 
nec patris fui omnium facultatum fub 
ftantia redimitur ac liberatur.qui liber 
malorum quae fecerat non igimembr^ 
ea continuat afllietus. Vnde patre am> 
piius nihil habente iterum incarcera- 
tur,S^ indicis fententia capitis damnas 
tur, ac educitur/ Interim tamcii 
patrem ad fe udeat fimulans qui4 

M a fibl 



PH fL (>L O «I AE 
fibi archarii irtMlaturum in aurem, ac 
fic in patri? facie ruens,iili nafum mor¬ 
dicus reiccat , dicens pater fi rude mea 
Kitatem acriter corrigendo admonuif- 
(esjiam adultionem non fufpendio de 
ftinatum exfors nafo cerneres» Inquit 
philoibphus dtf^auo Ethicorum, que- 
admodum parentes filtjs caufa ha&eah 
tur edendi .fic quocp caufa efle dehea^nt 
Bene dC honefte uiuendi,quibusphilo 
fophi didfis Solonem cretam adiecifle 
iiidetur, quando legibus canit Plutar- 
chb {cribente,ne hi pueri fuis parentu 
biis alendi necefiaria porrigerent,a quji 
bus nulla dodlrina inprimis annis cicu 
rati efient,a quibus item nulla admoni 
tionc perperam agendo moniti. 

STVDXppS H^BENDVS LIBRO* 

rum delerim gt librorum mukitudi- 
m non incumbendum. 

* - 

\ A Vltumintcreffe Seneca docet, 
I \/^ut ftudiofus librorum quos|ic^ 
gendum in manus fumit dele« 
d:um habeat, dC diligentem quidem^ 
Epiftola enim quadragcfimalexta fiq 
feribi^r 



J. I B E R. Q V A R T V S* 
fcribit* Non refert quam multos fcd 
quam bonos ftudiofus euoluat libros, 
Satius efle intelligens ex bonis hone- 
ftum pcrcepiirefrudum,quam ex ma 
lis inhoneftauoluptatem* Cuilibrom 
quocp exundans difplicet multitudo 11 
legatur , hanc enim, mente onerare 
noninftitucre,epiftola fecada fatetur 
Alexandrise decem librorum fuerunt 
milia,& Ptolemaeus Philadelphus qui 
Democritem fuae bibliothecae pr^-fecit 
uiginti milibus gloriatus eft, atque in 
breui ad quinquaginta fe peruentu- 
rudixit, quos omnes fi quis legere co- 
netur,citius helleboro purgandum du 
xerimquamin creditum euafura ac- 
diderim, 

PHILOSOPHOS AD REM PV- 
blicam gubernandum utUes, 

Cap, XI/I. 

qui hanc rem publicam elTemi 
^feram teftantur, qu^ philofophofS 
gubernaculo regatur, adducentes 
DionyfrjfiiiumjBrutCijCaisium, Grac 
cunijM.Antonium 5! ipfiim quoque 
Ciceronem , qui omnes philoloolu^ 
'■"M 5 it-Aie 



PH IB 6 L O Gl AE ' 

ftuducrint, nihil oramus tyrannide 
quandocp prcecipiendofeinentes. Hp- 
rima autem placita eximius illephilofp 
pkorum princeps diuinus Plato aper- 
tifsimis refellit exemplis quando rcft> 
bit nullam bene gubernari rempubli'. 
cam que philorpphis careat;Spcrate ni 
mirum adftipulahte, qui nifi' ciuitatiK 
piiiloipphi domineritur inquitjtjs qui¬ 
es aberit & folis lumen,quib us ut faci' 
lius^credatur ex Aeliani tertio hiftoria' 
rum libro exempla oftedemus fatislu- 
eida* Zeleucus enim Locrenfibus fum 
ma cum laude impefautt^Soion Athe- 
nienfibus, Bias^ Thale s Io ni^, G hi- 
lon Laccd«monils,Neque efi: qui lau¬ 
dem regimini Pitaci,qui Mkelenets 
profuit detrahat, aut Clepboli regime 
|n Rhodios uituperet Nemo item 
.naximandri imperium, Faceflant igi¬ 
tur qUi philoibphos regendum dam¬ 
nant quos tanta autoritas iahxiqut fal- 
Cem congreffu philofopborum 
principes fapere dican- 
turprouer- 


QVA- 



libes. CLV^RTVS* 

QKALITER DIOGENES iN 
fua extrema paupertate fe nturU ino¬ 
pia conjolatui fit. 

Cap: XII II. 

D iogenes Smopenfis delertus ab 
omnibus hominibus,folus relm 
quebatuCjneque propter egefta 
tem, quiTquam fui rationem habebat, 
partim ob licentiam linguae, 8 l fuae ui- 
tae moro0tatem,p3rtim etiam obfbr- 
ditiem qua in dies utebatur, trifticia 
confedus eft dcnuo, efuriens margi¬ 
nes uel librorum extremitates mandu 
carts,quae fuppetebant, dC nihil praete¬ 
rea ciborum.Mus accedens de caden¬ 
tibus papyri fruftulis etiam uefceba- 
tur, Vbi Diogenesdiligenter re per- 
fpeda, animo recepto ridibundus ait, 
Mtis hlcnihil indiget, AthenienfiS lau 
ficia.Et quid tu Diogenes aegre fers tc 
cum Athenienfibus non coenare C’ at^ 
fic oportuniim gaudium ipfefibi 
conciliauit. Haec pulchre, 
tradbt Aelianus ij. hi< 
.ftoriarum libro* 

M'4 de 



PHILOLOGIAE 
, OE RIPICVLIS ET 
abfurdibtudmoribm^ 

Cap. XV, 

QVis eft tam ftupidus qiii nott 
hos amores ob ftiikidara ri¬ 
dendos ob abfurditatem ui- 
tuperandos putete PrfmS Xerxis qui 
Plafani amore graiuter capiebatur* 
Deinde cuiufdam adolefccntis Athc- 
nienfiSjfummoloco nati,quiftatuam 
Bonae fortunae ad Prytaneum ftantem 
deperibat, Si^f^pein complexus cius 
feinfinuans ccftrocp percitus, propter 
cupiditatem, in ienatu ueniebat enixe 
rogans ut fibieam liceret emere. Ac 
cum nihil efficeret multis regtjs fortis 
8^ coraliis imagine coronata, oblato fa 
crificio, profufis innumeralibus lachry 
«lis mortem flbi ipfi confeiuit. 

CVlVSDAM SVRACVSANAB 
mulieris docetur exemplo mdU metu§ 
ratione ueritatem obticendam, 

Cap, XVI, 

O Mnibus Syracufanis expetenti^ 
busDionyfrj tyranni mortem ni 
mium crudelitate furentis. Mu¬ 
lier 



liber CLVARTVS» 
lier qusedam eiiifdcm regionis multij 
fenio grauata^ab incolis diflentiens cor 
dicims a dqs precabatur* Dionyrium 
fiTperftitem diudiiSjdt! incolumem per 
irianfu:rum*Vt autem multg regum au 
res funt mulieris nota ad regem defe¬ 
runtur, qui ualdc admiratus unde hae 
immeritam fibi donaret beneuolenti^ 
uocans eam ad fe ut huius caufamdif- 
quireret, quae tyranni,non uerita gra- 
uem iram,dixit 6 rex cum puella rue* 
fam paucorum annorum,^regem ha 
beremus ualde tauricum, pari confen- 
fu mortem optabamus eiufdem,fed eo 
interfecto,deterior fucceisit quem i- 
tem ferocientem aegre tulimus. Sci ter¬ 
tium nacti fumus peiorem mul¬ 
to» Timeo ergo,ne fi tu abefles, licet 
fumma in fubditos graflaris {euitia,fub 
fequensjte crudelitate uincat. Ex Hoc 
mulieris refponfa deprehenditur ma- 
luifle ueteris oftenfa ueritate mori, 
quam hac obnubilata men¬ 
daciter ui- 
tiere. 


M f AbH. 



PHILOL o AE 
AL E X A N D RI NE Q.V’ A M ,A SSER»? 
U de P, Vergilio lAarone* 

Caput XVlL 

S Cribit AlexanderNcqiiam m libro 
dercrtj naturis fatis abfurda deP., 
Vergilio Marone, fed auditu non 
admodum iniocunda. Quippe quod 
Neapolim aliquando magna fanguifii 
garu Gopia molcftara fit. Vbi poeta au 
ream fanguifugam in puteu quendam 
deiecerit, cuius forte omnes (anguifu- 
g2e uniuerfim euaniierint,q tamen poft 
longam annorum feriem puteo expur 
gata.&aurea fanguifuga exempta re^ 
creuerint Neapolim moleftantes, do¬ 
nec aurearrt fanguifugam puteo itera 
immerferint. Id^ fua qua floruerit ne 
. crpmantia contigiffe. Necnon q> pala¬ 
tium Romae aedificarit fupra modu c€' 
lebre in cuius pinnulis fingularumre' 
gionu circaiacentium icones ex ligno 
celauerit,tenentes fingulae in manibus 
Campanam, ea arie compofitam, ut fi 
una earum, Romanorqm maiefiati ob 
niti ftatuiflet,huius iconis campana fb 
naretjatque uertici huius palatij cata- 
phradlum 



LIBER Q.VARTVS. 5 

p^hraclum equo aneo mfidenteilte im 
pofuerit hafta in eam regionem uibran 
tcm,ut Romani facilius flbi abhac ca- 
uerent pparatascg inOdias declinarent. 
■Qusfitus deniq^ idem nates quadiu a 
dqs conferuandu illud nobile eflet pa¬ 
latia qui refponderitjftabicufcp du uir- 
go paritura eft filium,qd audientes Ro 
mani, crediderint ^ternitatis opus fiicii 
ium,fed hac node ruinam dederitqua 
uirgo Maria ialuatorem Chriftum le/ 
fumpeperit. 

^V/D COMPLVRES PHILOSOPHI 
dixerint in funebri pompa Alexan¬ 
dri Macedonis. 

Cap. XVUl 

S Cribit Alphonfiis HiTpalenfis in H' 
bro fuQ de prudetia mortuo ARxa* 
dro plures lugendum conuenific 
philofophos. Qiii cum uiderint aure- 
iim illi ad paratum farcophagum, dixe 
rit unus heri Alexander ex auro fibi fe 
citthefauruhodie theiaurus eft auro. 
AliuSjheri mudi ambitus AIexadro no 
• fuit fufficiens hodie moles terras odo 
peda Alexandr um integit, qua nolens 
nolens 



P HI L O L O G I AE 

uolcns contcntatLir* Tcrdiis,hcri 
perabat Alexander eundis,hodie non 
cft, edam de infima plebe tunicatus, 
mii huncueretur,8(r illi non imperet. 
Quartus,heri multos liberauit Alex5- 
der a morte, hodie non eft quifquam 
qui eum liberet,Quintus,heri ducebat 
Alexader fuij exercitu, hodie ducitur 
ide fepeliendu, Sextus, heri premebat 
tcrr§, nSc terra premit Alexader.Qui- 
bus philofophorum didis (apienter ad 
monemur ne ridenti fortunae nimium 
fidamus, dum res humanas in Alcxan 
dro fic labiles fuifle cernimus. 

GENTIVM ET POPVLO3 


rttj» diuerfos ejfe mores^ 


XIX. 

E t gentium quarundam ex Aelia^ 
ni quarto libro adpofuiiTc mores 
non diflbnum uidetur. Leucano* 


rum enim lex fic habct.Si fub occafum 
(olis uenerit peregrinus, uoIuenVquc 
fub tedum alicuius diuertere, dC is ho 
minem no fufccpcrit,muldetur,8^ poe 
nas luat in hofpitalitaus graueSjDarda 
nenfeslllyridester iblummodo per 

. n\r&' 



liber QlT^ARTVS. 
niucrfam uitam fe lauarc confueuc- 
rnt, poft partum, cum nuptias ineunt, 
dC cum morte obierunt, Indi ad ufurS, 
pecuniam non locant, neque accipiut. 
Sed neque fas efl: hominem Indum aut 
iniuriam inferre aut pati. Proinde ne^ 
fyngraphum nec^ depofitum faciunt^ 
Sardoi lex quoque fecit ut filij paren¬ 
tes iam lenio confedos fuftibus cede¬ 
rent dC interemptos (epelirent,abilir- 
dum arbitrantes efle, fi delirus fenex 
ulterius in uiuis ageret, eo ejuod fepif-. 
fime in fraudem peccatum^ impella¬ 
tur corpus fenedutc grandgua mace¬ 
ratum. Apud eQfdem eiufmodi lex 
erat,ut poenas focordias co- 

ftituerent. E qui ocio sb uiueret,eum 
rationem reddere oportebat, ^ unde 
uiucret oftendere. Afly rq uirgines lu^ 
as coniugio maturas in ciuitatem alf-^ 
quam couducuntjat^e uenuin pjrQ< 
ponunt,8C' quam ^(que emerit, 
(poniam abduGit. Biblij inuia, fi in 
quid inciderint,nihil toUunt qupd n5 
tepofuerun^Non cnimboe inuent%, 
fed furtum arbitrantur efl^t B^rbiccai 
omnes 



.P H I L O L O G l AU 
omnes feptuagefimum annum egre^ 
fos interficinntjUiros madando^muUe 
?es uero ftrangulando. Colchi mortu*; 
os Tuos in pellibus iepeliut 3 dC infutos 
exaf boribus fufpendunt. Lydis mons 
€rat,ut mulieres antequam cum marL 
tis concumberent, corpus proftitue-’: 
renGum autem femel laxatae ftiiffent, 
deinde omni tempore continentes eC- 
fent* Quae uero poftea cum alio re ha- 
bxiiflct cafine nenia etmifericordia pk 
ciebatur, ; 


D E PLATONI I PHI^ 
lofophimorti^ 

Cap. XX. 

P Lafoflem ob uerecSdiam exhalaC 
feanimam quidam minus nere ^ 
ridiculofe fCribimt, (bribunt enim 
Platoni littora maris obambulanti, pr 
fcatores aenigmatis uice quaeftiqner» 
propofuifle ut uiro cui nihil latercf, 
quam cUmmeliucrit in tantam dela< 
tus fit tierecundiam, ut marcefeens a:> 
nimam dederit. Qiiaeftio autem talis 
€rat.In denfis iyluis uenamur, bis quin 
que catclliSjquod capimus amittimusji 
quod 



LIBER CLVARTVS. 
quad non capimus feruamus, Vbi di' 
uiniis philofophus quajftionis thema 
piicationf, non pediculationi adaptans 
a (copo ucUit interpres ignarus ab erra 
rir.Polibius autem quod annis deccile 
ritocluaginta dC uno completis uerifsi 
me fcribit.Et Seneca huicfuccinic octa 
uo libro epiftolarum quinquagefima 
nona epiftola. Addit^ defuncl:o,Ma¬ 
gos qui tunc forte Athenis fucrantjim 
molafle j amphoris efle Tortis hurtc 
quam humanas ratos, quod confum- 
maffet perfedifsimum numerum quS 
nouem nouies mukiplicata com«. 
ponunnTuIIius eadem habcf 
de fenedutc capite 
fecundo. 


9Hh 



PHILOLO SI ^ 


PHILO LO GI;E 

LIBER CiVINTVS. 


MEL ANTII GRAECI DI- 
^um di GergUm^cr qu£ddm ex 
HerQiotp de uxoribus* 

Cdp* Ii 


VM inter Qrafcos/dif 

cordiam tos trahere 
uolens fmuofiim^ud- 

illos fcripfit, undffle 
lantius Gorgiae aemuluSjfic inquit: to¬ 
tam inquit Graedam inter fe diisiden- 
tem in concordiam trahere ftatuit, qui 
uxorem &: ancillulam tres iri ti¬ 


na domo hadenus concordare potuiti 
Ancillulae namque elegantia lupera- 
bat uxoris decorem, quod eam ualde 
moleftabat.Vnde Gorgiam iniurijsia 
ceicens, diisidio ftadebat, Sic ergo tu* 
tiisimum iiidetur in pediffequas uxo- 


fCi 


LIBER 

res (e{Pulchriores habeant,DAierony 
mus ftrribit grauiisitnum cfle fapietitt 
hoc dubium,quippe an bonam uel ma 
lam ducere liceat» Vel inde quod Hero 
dotus mulierem cum iiefte deponere 
iierecundiam feribit. 


EOS c^v O Q V E TIMERE, 
^uos multi timent DionyjiusSyra-^ 
cufcinm exemplo fuo o- 
flendih ' 


Cap. II. 

D ioriyfius Syracuianus fefe metus 
aculeo quoc]^ percuti oftenderc 
uoles^ alicui qui hunc omnibus 
formidini elle dicebat,fecp neminem tt 
mere dixit,nudtim in menfa fedenti eti 
fem fuper Caput de pilo pendere fc- 
citjUt fecuritatem aut felicitatem fuam 
per hoc manifeftare illi poflet» Dixit e- 
nim 5 amice non times hiinc fortuitum 
lapfumde piloCqui refpodit,timeO ma 
xime,Dionyfius contra, fic omni hora 
cniis hOc eft fortuitum periculum nun¬ 
quam liber^pertimefco» De eO ilmili- 
tcrhiftori^habeat,quod uf^ adeo tort 
foris nouaculam timuerit ut ardentis 
N carbo- 



PHILaLOG/AE 
carbonis medio barbam adiiftcrit,ton- 
fo ris fugiens rafLiram.De Alexandro fi 
mile Tuiliiis fecundo officiorum ha¬ 
bet. Iftur^ enim nunquam fuse uxoris 
CLibicujura incraiTe fcribit nifi ex fiiis 
fatellitem quendam prxambulantem 
haberet,qui ftridfo en(e muliebres per 
fcrutaiTet arculas.Cui tamen patum d. 
muid^ profuidNam ab ea propter pel.' 
hcatus furpicionemterfec^us eifj Maf- 
Oniila item timoroflis cuftodum ab' 
horruit diligentiam ac canum fretus,Ia 
tratu feciirus dormiiiit. 

’non vestiam oyiNATV fa- 

mdm^i^tlAuiemd^equeniamDerms 

fihenls prohdtur exmplo^ 

, Crfp, 111. 

T^EmoftheneSj antequaniffiaGun 
1^ J dtis innotuit uirtus 8d eloquetia, 
purpura ufus eft, & lautiore ue- 
ftitus nitore, fediffisutilgatim publf 
eatis,forum tunicatus accefsit,fic innu 
ens populares hos ialtem emere caufi- 
dicos & adudcaros qui phylateria dila 
cent,& ueftiumfpledorecoipicui fint, 
ideo dicens. Abeat nunc pompa, mihi 



LjTBEii drtmr^s. 

-em Cztius duco,ex mc non aliunde glo 
da nancifci, q fufFragic emendicatu ab 
extrinfecis dicipoteft. Virtutistitulo 
magis cIarcfcitquiT®,qu'am fplendidif 
fimo luxus nitore*HaecPolyb.iibrb o-> 
da uo cap.decimotcf tio» 

INGENVOS PFERPS VlRTyTIS 
caufaaiUboresaffuefadendosejfeJm- 
pemom odmiani docetUr excplo^ ^ ^ 
Cdp. II 

N On quenquam nifi diri laboris 
medio occalluerit uirtutem nan 
ciici imperatoris Odauiani do¬ 
cetur exemplo*Hic cnitn,autor eft Po 
lybius odauo libro a pidis bacillis, 
dicitur,filios fuos, etiam adoptiuos ad 
militares gradus inftrui curauit, uel uC 
fialtarentjUel curfu metam attingerent, 
feumifsilibustelis iacularent,aut na¬ 
tantes, enatare perdiiccrent, contis L 
tem dC pugnis caefim dC pundim in 
hoftes adultiores efFedi,omni telorum 
genere,ut irruerent* Filias autem lani- 
ficio addicauit ne turpi ocio marcefle- 
rent, aut fi egeftatis termino preme¬ 
rentur arte manuaria fe uirtuofe 
N ? educa- 



P H J L p L o e Us 
educarent, gyneconitis enim medio 
hxc heuit^altera pinxitacu, tertia polii 
ce fila traxit, aut lanam carminauit. Sci¬ 
ens prudetifsimus imperator uirtutes 
ocio minime acquirendas, Cicero Ly¬ 
curgi prsecepifie leges fecundo Tufeu 
lanarum quasfiionum icribit, luuentu- 
tem uirtutibus a crepundijsfermeeru 
diendam qu^ non fomno uei turpi o- 
cio fedlaborum frequentia,^fiu,algo¬ 
re,per faxa dC ignes nancircarttuf, Cicc 
ronis feriptis parum Seneese difienti- 
unt placita quando fecundo libro de 
prudentia Laced^montjs ufitatiTsim« 
fuifle perhibet ut ftibinde filios fuos ad 
hortarent nc ad ftagelloru uibices ani- 
miim Tubmittere uellent,fed perfeUe- 
ranter,ficarus obtulifleqhumeros uul 
taeribus non fiibtraherent, caufam fub 
ijcientes afsiduitatem quippe contern 
ptus periculorum,ad labores roIidifsL 
ma corporis membra parere,uelut hoc 
cernamus in nautis qui crebris naufra 
gtjs alacriores reddantur militibus, 
quidum periculum aliquotiens euafe 
runt fortiores efficiantur, feu agricolis 
^ quando 



LIBER Ql^INTrS. 
quando laborum afsidmtate, fercndu 
robuftiores lugum reddantur* 
CLVANDO VARIETAS ET F E R- 
culorum luxm primum ceperit de quorun » 
dampnncipimjTugditdte,Grquo- 
rundant deperditaguls 
luxurU. 

Cdp. V. 

A Siaticaujcf^oria, ut refertLiinus 
libro nono belli Macedonici, pe¬ 
regrinae luxuriae originem in ur¬ 
bem,S<^ pofl: modum in omnes exteras 
nationes deriuaiiit.Nam antea tam fre 
quens lauticiarum non fuit ftudiiim, 
fed hac uicT:oria nad:a epularum exoti¬ 
carum mille ceperunt eilegenera, ce¬ 
perunt item coqui uiliisimu prius maii 
cipium, in magna aeftimatione BC pre¬ 
tio haberi, qui uartjs cibis helluonum 
8(Cuapparum oculos pafcerentjfapori- 
bus palatum reficerent, & nares redo-: 
lentibus diftenderent odoribus. Vbi 
nonimmerito bonus ftomachus fibi a 
natura iniuriam illatam conqueri pof- 
Tequt qui oculis priuatus,palato, & na 
N 3 tibus 



PHILOLOGIAE 
ribuSj per quae ferculorum uarfetates 
mtuerijfapores guftare dC odores olfa> 
cere poflet, tantum afo tis obediens in^ 
gerendo quae uolunt, edam ad tantam 
fatiiritatem, ut quamuis crebris rucfu- 
bus fe ad plenum fascinatum oftentat, 
tamen non ceflat guloforum curiofi- 
tas plura ingerere, diuus Hieronymus 
in eos excandefcit epiftola nonagefi- 
inaquarta,infelices nominans qui ma¬ 
iorem famem habeant quam uentrem, 
prifco feculo frugalitas non tantum 
philolbphis, fed magnatibus quoque 
culta erfPolyb* tehe, Auguftus enim 
Caefar fi panem fecum habebat fecun- 
darium ,'pauc*ba pifciculos & ficus fe 
iaute arbitratus eftuixifle. Scipio Ae- 
inilianus inter eundum in publicum 
pane uefei folebat cibario, famem non 
aliter optimum efle obfbnium ratus, 
quam fidenti aqua potus nectareus, dC 
amoris tentigine illedo mellidrsima 
Venus ancilla,etiam informis, Ptolo- 
meus rex per ideferta militans Aegy¬ 
pti,pane fubcinerido in cafula oblato^^ 
nil illo paue iucuftdius unquam com- 
medifie 



LTBEIL CLVINTVS* 
medifle affirmamtj8c: ideo tempore 
fto macrobios id eft longxtios ^tas tu- 
litficut PImiiis id pulchre in Prologo 
decimiquartinaturalis hiftoriae uerbis 
iftis oftendit. Quando iioluptas uiue- 
f e ccepit uita ipfa def rj t. 

de iis q^i praeter deco- 
rum mdxhnos fed inanes fumptus ad 
o^entationmfdciunu 
Cap, Vh 

L Egimus Neronem Auguftu uc- 
ftem unam non bismduiile, pifca 
tumaureoretejpurpura & cocco 
funibus nexis ufum, & equo necdum 
folrjs argenteis roboratum,domum ite 
nonfolum auro perlitam habuilTe, fed 
gemmis ate^ unionum conchis tabula 
tam,Necnon populo ludis Circenfib, 
gemmas,margaritas 'aurum at^ argen 
tum fparfiffejGaium Caeiarem hiftorig 
habet barba quadoq^,fi inlpublicueudu 
fuerat,aurea ufum,6<^ louis fufeina feu 
Mercuri) caduceo,Varius Heliogaba¬ 
lus aurea matula adeorgis cxcremeta 
N ^5- excipien 



PHILOLOGIAE 
excipienda prsefto habuit, gemmas ab 
optimis fculptas artificib. in calceame- 
tis portauit,^ nunqu5 minoris coena- 
uitcentafeftertrjsjhoc eft trigintaar- 
genti libris atep fexcetpru fcaiirpra ca¬ 
pita multotiens ut ialtem cerebellis iii 
uerentadpoiuit,perfepe etiam tunica¬ 
tos luporum S)C murenarum ladibus 
pauiL Poft mortem MitridatisrPonti 
regis in fua regia inuentalegimus duo 
milia poculorum ex onochite lapide, 
equorum frena SiTphalleras no folum 
ex aurpjfed etiam gemmis» In armario 
I-uculi F^to funefii reperta funt quin¬ 
que milia ueftium fccenicarum, quod 
magna perditi© fuit» Sed Ptolpmei 
nec minor eft, quando mille conuiuas 
tptidem auteis poculis faginafle fer¬ 
tur, femper cum ferculis uaia immu- 
tansrSillaqupquefuperfluens adeo in 
apparandis ccenis fuit, ut uinum qua* 
4ragenarium pppulo exhibuerit, 6c in 
cpndimetis omnis generis § ac dapibus 
Ita redundauerit ut ppft feturatum po¬ 
pulum magnam reliquiarum uimdeij 

qiin flumen iufteritjquod perdere fuif» 
potius 



LIBER QV/NTVS. 
potius quam abundare. Aulus Vitei* 
lius epulas trifariam,interdum quadri¬ 
fariam partitus eftjinientacula, pradia, 
cten^s dC commeflationes, quibus om 
nibus ut fatis efle po0et,fepius euome 
bat,finguli3pparatuWon minus qua¬ 
dringentis hominum millibus confla¬ 
bant- In co 2 na illa famofifsima qua fra¬ 
ter ei exhibuit, appofita dicuntur duo 
milia felecfliisimorum pifcium, 8(^ ie- 
ptem auium. Allata etiam patina, im- 
menfae magnitudinis, referta fcauroru 
lecinoribus, phafianorum ac pauonu 
cerebellis linguis phoenicopterum dC 
murenaru lacflibus, quas 'a Carpathio 
mari & Freto Gaditano triremibus ad- 
uehendas curauerat. Cui fumptus ifti 
futiles placent perditionis barathrum 
iure dicetur SCipfa perditio. Agatho¬ 
clis citius frugalitati inherendum fua- 
ferim, qui fidilibus 8C famhs ufus eft 
culullis in fiiis conuiuijs. Et filij Vefpa 
flani cuius conuiuianon fuerunt pro- 
fufa nec fumptuoiajfedio- 
cunditatisple- 
na. 


N 


5 


DE 



•philologiae 
DE CICONIARVM PIETATE ■ 
in fuos parentes. : " 

Cap. VlL 

E Xtat lex pietatis magillraj qu^ e- 
dicitutlibertfuos parentes alant,: 
acinneceflartjs fiibleuenL Hanc 
Itaque legem quam plerique etiam 
mortales negligunt jfbla ciconia intec 
omnium animalium genera exprrmiL 
Reliqua tantifper amant, agnoicunt^ ■ 
parentes,dum egentillorum ad nutri'' 
cationem opera, Vna ciconia parentes 
feneda defedas \icifsim Di- 

uus Ambroflus in hexamero feribit,^ 
prijs pennis nudatos parentes fuis plu ^ 
misu€ftit,acuolatus impotentes, fua-/ 
rum alarum fulcro fubleuat ad uolan-: 
dum.Obhoc,autoreft Suidas,antiqui 
tus in regum Tummo (ceptro ciconiae, 
figura ponebatur ac inimo Hfppopo> 
tamus, utipfo geftamine reges admo^ 
nerentur, pietatemin primis colendS, 
dC i;:ioIentiam cobibendam, Eft enim 
Hippopotamus animal uiolentum 
crudele,atc^ adeo impium,ut patre in- 
terfedomatremineat.TeftiVcftPIutar 
" chus 



L IB E R a.V 2 N T V S. 
ehus in'commentario cui titulus Aitra 
animantia fintprudetiora, terrcftria ari 
aquatilia* 

NATVRAM HOMINI POCVLVM; 
dedijje quo utatur ,jitiens o%mdit Dio- 
genes cr paucula de eiufdem 
morte^ 

Capi VIII 

T~\Togenesqu£e extra naturam erat 
I J haud magni fecit Laertio tefte, 
fedpotifsimii hoc tempore qua 
do puefurh fiixta fontem exconcaua 
manu aquam bibere uidit, Confeftim 
h.icyphg que diutius in perula fua por 
tauerat cG obiurgatione fui^quia ta diu 
inutile pondus iecumportaflet pedib,. 
calcans,infregitjStultus inquiens ego 
(ciphG portans,quG natura reru opifex 
manu poculiloco tribuerit.De morte 
Diogenis aliaicribit a Laerttf didfis Sa 
tyrusThyllus peripateticus,qui omniG 
ferme philofophorum defcripfit uitas. 
Sic enim habet,CumDiogenes cG futs 
amicis Agonem Olympicum inuifere 
ftatuiffetfebri correptus eft in itinere. 
Vnde in crepidinem hoceftin proru¬ 
pti faxi altitudine fub arboris 'umhY%' 
fecefsit. 



P HI L O L O G I AE 
feceffit.Volentibus autem amicis cum 
iumeto uehi (eu rheda,dixit abite quc- 
fo fpedatumcp pergite, hsecnox aut 
meuidorempraeftabitjaut uidum.St 
uiccro ad Agonem tieniain, fi febris 
me uicefit,ad infernum. Ibi^ per no¬ 
dem elifo gutture non tam mori fe ait, 
quam fe febrem morte excludere, 

H. VARRONIS DE VXORVM 
jtrendiscontumelipfcitedidumi^l^uu- 
cukd^Sograte^ 


Cap, jx. 


VarroJn Satyra qu^ Mani' 
pea infcribitur uitium coniu> 
“^gis aut tollendum aut feren* 
dum efie docet. Nam fi maritus tollat, 
commodiorem inquit pra?fl:at,fi fert,fe 
ipfum meliorem reddit. Huc fimilia 
nodium Atticarum A, Gellius libro 
primo de Socrate icribit. Hic enim ab 
Alcibiade interrogatus qmodoXam 
tippenadmodumfenile & iurgioiam, 
quae diu noduq^ muliebribus in cum 
graflarct conuictjs in aedibus ferre p®( 
fetjcur eam non eliminaretCRcipondit 


quia 



LIBER Q^VINTVS* 
quiacias conirida lucrum ducOjquan 
do enim domi talem perpetior ferre aC- 
fueico et exerceor ut cseterorum horni 
num foris quocp perpeti ualeam petu¬ 
lantiam &C iniurias. 

SOMNIORVM ALiaVOT EX» 
mi^laqH£ Galeno aidiuinantU 
dicuntur. 

Cap. X. 

S Omnia addiuinantia Galenus ca 
uocat qu;£ rei fomniata? aliquod e- 
uentus iymbolum oftendunt»TaIc 
hoc fuit quando ibmniafte quendam 
icribit, crus alterum fibi lapideum far 
dum,qui expergefadus ea corporis 
parte paraiyfim inciditEt hoc quando 
Galenus bis per fomnium admonitus 
eftjcum diuturno dolore in ca parte iti' 
feftabaturjquafepto tranfuerfo iecur 
continuatur,ut arteriam quae inter pol 
licem indicem comparet aperiri cu¬ 
raret,qua aperta fanatus eft. Item hoc 
cum Caefar Auguftus decumberet in 
caftris,admonitus eft a Philippo iiio 
medico j qui per fomnium uideratillu 
in tabet' 



P H I L O L O G I AE 
iH tabemaculo ab hoftibus opprfmf, 
Vndje fe aHocontiilit, fequenti die M» 
Bruti milites ingrefsi taberncculum, 
ledicameius multis tmlneribus con¬ 
foderunt , exiftimantes illum repertii- 
ros ibidem^quae alea fefellit» 

MALE ^FjFEGTIS NON SeMPER 
pbamaca adhibenda,cm iUis quando(^ feri* 
ptis , fi accepta uideantur, mederi 
queamus id Blphonfi regis A~ r . 

" ragonum exemplo dos 

cetun - , 

- CapV -Kl. 

^ A Egrotabat rex Capuae, 6^ multi 
^/^multapro fuo quife^ ingenio aC 
iliidio obledamenta ac munera 
i^gre affedo regi cum excogitarent» 
Ego Alfonfus quoque ex Gaieta ac^ " 
ccrfitusftatim aduokui, deferens dCi' 
pfe mceum fomenta, & medelas meaSj 
hoc eftlibellos quos ipfiquam maxi¬ 
me gratos intelligebam,prae caeterista 
tiien Quintu m Curtiu bonis (ut aiat) 
aufpictjs regi obtuIuEx quo ille res ge 
ftas Alexandri adiiertifsimo uiro feri- 
ptas,e3 hilaritatejea auiditate ea deniq^ 

• foelicita- 



CLV/NTV5. 

felicitate cepit atidire, ut medici obfiiU 
peXcerent^Eodem ipfodie quodegere 
ceperamuSjSegra omni ualetudine Ic- 
, juatus ac pene conntmatus eua ferit» Ita 
que poft habitis omnibus recreamenA 
eis,quotidie ternas facereledioes per¬ 
teximus , breuicp librum abibluirnus, 
ex quo eo die frequenter in medicos 
rex iocatus Auicennam uelut parabo 
lanum parui facerejCurdnm laudibus 
accumulare cepit. 

lOCVS DE . COECO SACER- 


dotem illudente furem. 

Cap. :kil 


F V it Coloniat coecus quida auarus 
dC dolofus. Hic corrafS pccunio- 
lam inparochialieccleOa triginta 
argeti minas^eo tempore qu6 ccclefia 
ab hominib» uacua arbitraret fub fede 
quada infodit utpote qui nulla^priam 
domuhaberetjita Obi pcrfuafus, quod 
omni die haric fedem occupareuellet, 
ut certius hanc fiim ma cuftodiret. De * 


ceptus tamen opinione. Nam presby¬ 
ter quidam fodientem notauit, qui Ita 
tim coeco difcedente pecunia abftulir* 
Vb! 


P H I L O L O (3 I /4E 
Vbi altero die caecus praefatam redem 
occupat, thefaunoli locum difturbatS 
inuenit, SC argentum furto fublatum, 
dudori filcter inquit facerdotum com 
plures templum in dies obambulant 
tu/i quempiam eorum quando hic fe- 
deo fubridentem uideris meiIIico,ut 
huticalloquar,admone,dudlorparuity 
dC cuidam fubridenti caecum adduxit, 
qui fle exdrfus eft* Domine mi de ue' 
ftra honeftate ac uitae fincerioris reli¬ 
gione multa bona (sepius audiui, unde 
animo incidit, (ecreta mea prae exteris 
manifeftare nobis» Attendite ergo, fed 
curate prius ne quis Collbquentes nos 
audiat, habeo hicfab illa (ede triginta 
libras monetx infoffas quas nec homi> 
num quifquam nouit; dC alias item tri¬ 
ginta habeo quastnfofsis cras addere 
ftatubSed quia ienex dC capulo proxi¬ 
mus fum.Rogo utmemortiio illas ie- 
xaginta libras in ueftrum ufum recipia 
tis,atque pro falute animx mex,omnia 
qux decent faciatis, ad qux facerdos 
gratias agens ftudiofifsime fefadurS* 
fpe melioris furtipromifitjac cceco ab- 
fente 



L I B E R CbV IN T ^ S. 

{ente confeftirri ablatas trigfnra ttiinas 
iii locum repofuitjratus coecum alias 
trigirita etiam adpofiturum, quas om¬ 
nes fimul rapere poff^t,de cceci nihil 
cogitans illufiorte. Sed coecus in tem¬ 
plo aliam fedem de qua ad pecuniam,' 
ceu cuftos uiderepoterat j occupauit. 
Vnde uidens iacerdotem fatuum^ pe-- 
Clinias repofuiffeSd abeantemnotas, 
confeftimfuas libras deloco Captat, 8^ 
abit. Sacerdos autem fequenti die fum 
mamiri duplo fe rapturum opinatus, 
nihil inuenitjSic cOecils coruurn delu- 
fit hiantem, 

DE soMNirs EX 

bumrum mergunt reiuiu- 
ddntiali 
Cupufxm* 

A Dicripfimus quse fomnia Gale> 
noaddiuinantia dicantur* Nunc 
Auicenn^ adminiculo afingu- 
lis humorib.orientia oftendemus fom 
nia.Ecin primis iymmte' 2 E humorum 
inditia obrjcimus* Humorum enimae** 
qualirasjiocunda fomniat,perm lilcen- 
tia 8<:rpem inducentia optabilem, mc/ 
O lodias 



FHiLOLOaT/JE 
lodfas,conuiLiia,& dignitates,ex fpinV 
tiiu quippeferenitatc. Vbi lingulorg 
humorum redundantia in corpore de¬ 
linquit pledorico, fomnia aliter fe ofi e 
duntiopinatur enim quis (e moueri no 
polTe,autingeftabili onere grauari/cu 
linguae efle impeditae» Qtii nero fub- 
uolarcfe opinantur dC perniciter quo¬ 
cunque rapi 5 praetenuib u s h umorib us 
abundare creduntur. Sanguinis princi 
patum nimirum fomnia produnt ru- 
bentia,fanguinisprofluuium,commef 
fationes,amores,cantusS<^ faltationes. 
Aquarum uero 'ntuium, pluuiarum;, 
fluminum,mol!cndinorum,pifcium,8^ 
nauigij ingenerant idtola phlegmatis 
habere. Cumautem imagines conci¬ 
piuntur ignium , citrini quid coloris, 
rixarum, diglodiantium, incendium 
bilis pracualet rubea. Sed atram bi¬ 
lem terrifica (Omnia monftrant , nigre¬ 
dinem , cimiteria,malos fpiritus, mor¬ 
tuorum iniagineSjSClutfluofas res. Ea 
non principis m odo ftripta confirmat. 
Sed Aucrrois quoque colligit quarto 
capiteif. 

PA^ 



LiBER Q,V/NTy& 

PASTOPHORI ET PASTO- 
phoria quid apud autoresfjgnifit 
itnt, kc Venus curpako* 
phoros Graco epi¬ 
theto dica* 
r«r. 

Cup. Xl/IE 

L Apuleiuslibro undecimo Au^ 
rei aflni locum tenebricofum ha 
♦bct,quando inquit,Coetupa- 
ftophorum uelut in concionem uo- 
cato» Vbi uocabuli paftophorum, 
fignificatio, multis ignoratur. Hu¬ 
ius ergo declarationem authorum fu& 
fragio huc pono. Nam paftopho/^ 
ri facerdotes facrofandli Grseca ditio¬ 
ne nuncupantur, quafi thalamiferi 
qui iti fuppiicationibus ferebant. 

Et Paftophoria horUm faccrdotum 
domicilia, id eft facerdOtum de qui¬ 
bus mentionem fieri apud (criptores 
ecciefiafticos potifsimu habetur. Nani 
i.Ub.Machabcpra fcriptG Icgitur.Ec uf 
4crun{ (andificationem defetami 8C 
Q a akari 


P H I L O L O G l AE ’ 
altare prophanatiTm,&: partas exuftas, 
& paftophoria dirLita,E ufebiiis Linde¬ 
cimo hiftoriae eccleOaftiCae, Extrema 
tanti ambitus rpacia occupant pafto- 
phoria. Venus item Grteco epitheto 
pafto{5horos quaO thalamifera nomi¬ 
nata fertur. 

DE LVGVBRI CYANIPPI PHAR/t 
cKTbejJalijtlijc7pf^uxons Leuconcs, 
exParthenijNicenfisInfiorijs 
eucntu. 

Cdp. XV, 

] NTheiTalia Cyanippusfilius Phara 
cis Theiialijin amoreualde pulchra 
puell^ Leucones uenit,quam etiam 
a parentibusdmpetfatam in uxo-re du> 
xit.Erat autem plurima uenationi de^ 
ditus.Ita ut per die leones aptos in- 

lequereturjHO^iu autem fatigatus pe¬ 
nitus accederet puella^adeo ut aliqua- 
do necp fer mone eum ea habito, in pro 
fundum (omnum deferretur. Vndeilf 
Ia prg moeftitia & doloribus cbnfilitj in¬ 
ops fa da, diligentiam adhibebat qiib 
cognofceret, quid faceret tandem;Cya 
nippus, qui ita perpem^ deledaretut^ 
circa 



LIBER 

circa montes colierfatione,quare mox 
uCc^ in genua ueftib.fuffarcinata, clam 
miniftris omnibus lyluam ingreditur» 
Porro Cyanippi canes forteceruuinfe- 
quebatur, & quia ob longa iienatione 
ex manfuetis ferociores erant redditi, 
cum piieila olfeciSent, eam iniiaferut, 
nemine^ prohibete tptam dilaniarut». 
Atcp ita ob amorem iuuenis hicmortc 
fbrtita eftjCyanippus uerb fuperueni- 
ens,ac truncata deprehendens Leuco- 
nem,magno doiore repletus eft. Voca 
tis^ ad fe miniftris illam in extrueftum 
rogum imponit,8^ primum quidemca 
nes fimul ad rogum matftat, poft uero 
uehementer puellam lamentatus ieu 
pftim quoq^ interficit.Hpc Parthenius 
Nicenfispfefato libro cap»io. 
AV^CENNAM, - A LB ERTVM MA- 
gfi«m cr Thepphraftiim impudenter erraffe in dc" 
feriptione radick mandragora. Et qua arte iUa man 
dragora quam Agyrt£ er circumforanei in homine 
■ figuratam er uitro inclufam,ut plebific impo- 
nant,oftendantconjicidtur. •- 
^ \ Cap\- XVL ' * 

S Cribit Pliniuslibro 8 . cap» 22; tlbtt 
reperiri tam impudens mendacium 
O 5 uttefte 



P H I L <5 L 6 G r AE 
uttcftc carcat Vbt firmiter crcden* 
dum induxerim, Auicennam etiam 
fili mcndactj quod de Mandragora ha 
bet conteftantem fibi elegifie, quando 
Albertum citat cognomineMagnum, 
Gui quidam Theophraftum adtjciunr, 
fimul affirmantes Mandragoram radi¬ 
cem adeo hominis criniti reprefenrare 
imaginem j ut etiam fexus diferimen 
oftendat.Quamiiis DiofeorideSj Gale 
nus6< altj icribuntMandragoram ra- 
dices duas uel tres habere fibi inuicem 
implicitas,foris aut infuperficie nigras 
intus rapx inftaf ca n didas.N ull am h o- 
minis criniti facientes mentionem. A- 
uicenna fecundo cahoxapite labrol, 
Theophraftus libro fexto de plantis^ 
Diofcor.Iibro quarto capite feptuage^ 
fimoquarto. Ne autem in Galenum, 
Diofeoridem, Montegnanam dC alios 
huius farinx dodos haec praefatorum 
cudetur mendae^ faba, quia diurnus 
cuentus apud agyrtasradicem uitrea- 
tam hominis figuram reprefentantem 
pftcntaf,fciendum eft radicem eflfeacp 
S ia ulcm iconem ceUta m, ^ hinc itc': 



LZBEH Q^VINTV?» 
rum ad tempus certum tcrrpinfoflamjf 
ficutpih' i'deft radices tenues dC pilo-' 
tum inftar recrefcant , eft enim hacc ra- 
dix per iepiloia.Sedmandragoramfin 
gendi circuIatorum,aHum modum do 
cec Baptifta porta Neapolitanus iecun 
do libro magfe naturalis. Dicens Brio 
nise radicem habeto ingentem,acuta^ 
fcalpri acie fceminam aut uirum effin- 
gitOjadiedis genitalibus, cum abfblu- 
tamnoueris,inguina uel pilorum loca 
ftylo perforato, ibi milium uel aliud co 
dito quo radiculas protjciens, pilos imi 
£etur,breui^ effoffa {crobe,tam diu ibi 
finito,quam diu QC cortice quada fue¬ 
rit ind uta dC radiculas p roiecerit illas. 

EXEMPLIS OSTEND/TVR. 
quod tenend uoluptof uolubilU ^; 
{iatimcafurajlt. 

Ctp. X'vlU 

E Orum quibus homines plurimU 
feuent,& quae ab ijs perdite ama* 
tur, non eft diuturna poffefsio. 
Sed momentanea funt &C caduca, po- 
tifstmum fi fortunae uolubilis fubrj- 
ciuntur ludibrio. Quod uerum 
O 4. 




phzlolgciae 
cfle per exempla eorum oftendemus 
qui apud homines dij fuerunt & per to 
tam uitam omnif quae terrena felicitas; 
promittit confecutifunt, Exemplu eft 
luliusCaeiar quiper iyrtes StTmulta pe 
ricula reru regni faices afliequucus eft, 
&C nondum plenis uelis in imperio na> 
tiigauitjCoiLirationis tempeftate exor^ 
ta, tribus & luginti plagis confoftlis a- 
fiimam dedit.Gaius Galigula, in irien^ 
nium ufcp dC dccetn menfes regnans a 
fuis necatur*EtNero fextus imperator 
in triceiimo aetatis flore fe ipfiim fiio 
pugione confodit Galba fenex, impe- 
rq feptimo n^enfe in urbe ad lacu Cur" 
ttj traducitur per Gregarium milite 
caput,quod to ti orbi legem dederat,a- 
mittit, Ottho nonagefimoquintoim' 
perij dic mucronefe iugulat, Vitellius 
quo uix fumptuofior extiterat fumma 
cum ignominia ex aedibus tracftus, lu¬ 
to & ftercore coniperfus fpatta mento 
fuppofita,oe prae pudore faciem incli¬ 
naret minutatim excarnificatus eft/ 
Domicianus ex optimo patre peisi- 
mus filius, anno imperrj decirnoquia- 
totanto 



liber 'CVVTNTVS. 
to tanto infehcior quanto eius poten¬ 
tia maior extitit per iuos animam repo 
nit, Antonius Commodus omnibus 
incommodus , duodecimo regiminis 
fui ftrangulatur.Helius quod illibera-^ 
lis eflet QC fordtdus, iexto mefe poft- 
quara regnare coeperat, palam occidi¬ 
tur. Antonius Caracalla feptimo Impe 
rij fui anno, dum leuandae ueficse gra¬ 
tia de equo defcendiilet a Parthis op¬ 
primitur. Heliogabalus horno flagio- 
cirsimus quarto regni anno tumultu 
militum enecatur. Decius Impertj fe¬ 
cundo anno a Barbaris occiditur^ cada 
iiere eiusnufquam reperto. Valeria¬ 
nus qui cum Galieno regnauit,captus 
a Pacoro Parthorum rege, non ftatim 
occifuseft, fed ad diuturnam mortem 
referuatus Pacoro equum afcendenti, 
pedum fuit fcabellum uel fuppedane- 
um. Et Oc merito quis.cum Satyrico 
exclamare qoterit. 

Ai. generum Cereris fme cede er fmguine pauci 
Befcenduut reges^cr jfcca morte tyranni, 
Adpofuimus hsBC ut ^ifq^ meminerit 
breue SCintercifum efc omne quod ia 
O s hac 



PHI L O L O S I AE 
hacuita nos Elicit, & ut intelligatnus 
nullam uoluptatcm ellefinccrlQLiod 
etiam Homerus poeta clanfsimus do- 
cetv Qiiando i'n limine louis duo efle 
dolia icribit unum mellis alterum fellis 
plenum, dC fingulis animabus e coelo 
m corpora defcendendbus ex utracp 
dolio portionem dari. ' 

CVR BONIS SaEPENV' 

mero euenkhtphilofophorum opis . 

niocr quid/it Pythago- 
tiffpdingene^ 
fu. ^ 

' Qp. /XVIII. 

"TN Latonici quidam,in quorum elen- 
cho Plotinus habetur,cur boni fla^ 
gellentur caufam inquirentes ad 
Pythagorf palingenefiam recurrerunt 
^ qui ab aliquo daemone perfuafus (e ali¬ 
quando Euphorbiurn, aliquando pa- 
uonemfuifle putauerat. Exiftimauc' 
runt ergo animas pluries in corpori¬ 
bus fuifle,8<r ^ unius uitsc^meritiSjpr^: 
mia in alia uita recipere. Etfic fieri ut 
quae uni corpori iunda peccaucrint,in 
alterius coaiuntSioiic pUdantur attp 
ita- 



L/BER QV/NTVS. 
ita iiifte potuentproE uphorbrfcelcrc 
pati Pythagoras. Sed hanc Pah'ngene> 
tiam catholica ecclefiahon audit,habet 
enim eam, quam Chriftus his uerbis 
cxpreflit,oportet nos nafcidenuotqua 
admiratus Nicodemiis. Qiiomddo 
homo iterum nafci queat, quum 
nex.Eft autem palingeneOa regenera^ 
t{'o,aut reditio poft tempus,animafutn 
tn corpus pro opinione Pythagorae, 

CVK OVA IN VETERVM RE- 
ligione facra juerinK Qualis Colu- 
meU;^ ^ Aristotelis diffonaii-. 
tiainouorttmexclufiQ- 
ne. ^ qu£ bcnc ant- 
minm nutriant 

OUjX. 

Cap. xric 

I Deo rcrigionioiiacofeerata &finho 
norecundlis-olim gentibus fuiff e le* 
gimus,qu6d capiete omni mudo tot 
animaliunatiiras 6:^genera, nullufcre 
eftin § no ex ouo fpecies aliqua nafcat 
uolucrcspaisim otia gignunt Aqua/r 
Cilia in mari pene infinita : in terreftnb, 
iacert^ 



P H I L O t O (S ! AE 
lacertae,in ambiguis 8 >C quibus in terra, 
aequ,e quam in aqLia,uid:us eft Croco¬ 
dili. In bipedibus aues, in carentibus 
pedibus angues, In multipedibus At- 
telabijfic ergo in religione ad placanda 
exorandacp numina laus ouoru incrc- 
buit.Sed gu!^ proceribus nondum fa- 
tisGoftatquae oua mafculina fint dd.foe 
minina,hoc eft ause mares excludat SC 
qu^focmellas Columella libro 9.cap.T, 
Ea mares progignere docet qu^ oblon 
ga fint & acuta,& foeminas qu^ rotun¬ 
da funt uel inftar globuli Ipherica.No 
confiderans q? Pliilologiis e.Iib.dc ani¬ 
malium hiftoria dicit oblonga dC fafti' 
gio cacuminata fosmina edere dC rotun 
da in orbiculum obtula marem.Vbi ta 
men fi mihi optio eligendi ueriore opi 
nione adfcriberetur,CoIumelIae ut uil- 
latic^rei experto magis fubicriberem. 
, Nam fic meum non eft hanc tantorum 
uiror uni diffonantia ih lymmetria redi 
gere ac lites ad certa coponere. Quia 
aut in hac de ouis incidimus pragma- 
tiam non omittereIibuit,quxex galli¬ 
narum ouis corpori humano nutrien- 
^ dum 



LIBER QVINTVS* 
dS Ont habiIi'ora»Et dicimus inter mol- 
Iia/orbili3,8^ diirajCoduram Taitem di 
fcrimen facere.Nam quantumouo co 
clure accederit, tantu in nutriendo ui- 
rium iili accrefcit. Sorbile eftjquod co 
(fturaconcepto tanm calore, uixdenia 
ri ceperit dC Ifquiduadhuc eft,exiguas 
uel mediocres in nutriendo uires obd- 
neuTcnerum fiiie molle ampliore co- 
(dura deniatum maioris nutricatus cre 
ditur,8^ quod igne duratum ut maftE 
cationeindigeat, nutriendo praeualet, 
ii digedioni redle obediuerit» 
lOCVS PHILOXENI POETAE 


adconuiuiimuocati. Cdp. XX. 

P Hiloxeniis poeta quida cum eilet 
adconuiuium uocatus & per ho- 
fpitem ater adponeretur panis» Ca 
ue inquit hofpes ne multos ne tam ni¬ 
gros adponas panes.Nam faceres tene 
bras, quum nigredinis fitobfcurare,8d 
atras tenebras inducere,albi uerd illu- 
ftrarc & luce facere. Contigit ite ut ad 
idos panes nigriores cniirpia adportai- 
fetjCui dixit umbras fers non panes 
ob maximam nigredinem. 


FINIS LIBRI V. 






MARSILII 

FIC INI THE O LO^ 

GiAE PLATONICAE 

SCIENTISSIMI PHILOSOPHI, 
de Scudiofbru tuenda (anicate, adLau« 
rentium Mcdicen,liber,cum Georgg 
Pidortf Villingani Dodoris mc^^ 
dici Icholtjs diligenter . 
enartatu^ 


iSTIf ACCKDVmr KIFSDEISf 

I^Hm;€nearmotfeSinojtcitrd puluerm 
tMfiriptat eum rerum c^tur*^ 
fmrnm eopo/k 
ktdieei 

B A FLE AB, 

«BH frxtVM HEN&KPETRfc 

m 0. txix^ 





• O T ^ 1 ... 

t B G rE R R ! M Qv 

P R V' d; e n t r q_ v e ■ v e 

R Oi . ‘ D Od I N =0 H EIN RICH^’ P E- 
typographoBafilienfi^erittf" 
fima if4omiiio.^ patrono fiio omnibus 
m<?dis. ,QbCcvw3P,49., Georgius Picio- 
fiusy>lb'nganuSj^.u4,Archidticalem 
‘curiamEnrish^mtjfiiperio-' 

■ Ws AMti±'kv^ ‘ 

: ^‘ chi^iter.' ^ . 

a . .. .:S. -'D.■■.. : 

IVIA Hommpni. 

I terQrum ani|TiaUu'nt, 
T Fipprn, ^ gnqm^ijl^ 
I iiigptijcifsimis 

, I berrefici] $ dfCQratu,, 

&ipiurri rat^nis acumine prsedi^ 
tum ad cQnte^ld^iidupi & agem 
dimij^eplafniatimiueicoe^ da 
rum eft, (in^^grdrac uir^Non ab 
re dubitandum' cenfuerim quafe 
terXuo fini/euplafoationi bicacrfs 
- * X quicfcere 




EPISTOLA 
quiefccrc duxefit^qui neque fcdli< 
Ius agere conatur, neque officio^ 
fe contemplari ftudet, Dum utro** 
que negledlo,hominem exuereho 
minem pateat, & ilatuam fieHcon 
ftet, fruges confurhdrc natam ^ Id 
quod&philpfophus docet, quah 
do naturam rerum folertifsimam 
opificem,nec minutulam remfru* 
frra Sc no ad aliquas adiones cre^ 
aiTe teftatur* Circa qug, prudentifr 
fimeuir patrone 0ngularis,rmhi 
ulfrp atro^ esitanti incidit SC 
ihe hominem eifl[ea<5tionis Sc coti^ 
templatf onis fnifrumentum, a na^. 
tura omnium petfedafsima archfr' 
te^hrice creatum, quod itemab ho 
mine in rudem fratuam. degenerai*' 
rcfacilcpoffet, fi turpi otiptotpei^ 
jfet, Sc diutius in uaeua refidi^fet 
tonforis umbra» Sic ergo Marfihf 
Ficini philofophise Platonicae uirf 
omnibus 




DEDICATORIA. 
omnibus numeris abfolutifsimi^ 
cxdciibcratd De Studiofom tuen 
da ualetudine libellum , fcboli^s 
meisilluftrandumin manus pro< 
ptereafiimpfijUt per eum tibi, qui 
in huius philofophi uerba iurafti, 
rem gratam facerem,atque eo gra« 
tiorem,{i hos meos labores huic It 
bello additos, fub tuo aulpicio in 
publicum prodire curarem, acuet 
femel acceptorum a te bencficicM 
rum memor, gratum me oftende^ 
rem.Tibiigiturhos adferibo,dedi 
co, & tholis tuis ceu numinimeo^ 
fufp edo, Tantum fup ereft,ut eos, 
quales quales accipis, porredtisul 
nis in complexum auide accipias,. 
Vale patrone fingularis, nos inte< 
rim precabimur,ut diutius tugfun 
^ioni &^delTeS^ praeeffe queas. 
DataeEnfishemq, Anno incarnar 
« ^ tionis 



;,;BPis;:roi;A' 
tipni&ucrbi ferqui^pillefimo fexasj 
. gj^fimonanoj dic menOs . * 
Fcbiiia^fj uige& 

, mofeptitf ... 

- ■ '--j * 






MARS ILII FICI NI 

THEOLOGIAE PLATO- - 

NIGAE SClENTlSSiM! PHiLOSOs 

phl' ,de Studiofomm tuenda ranftate,ad 
Laurendum Medicen,liber, cum Gegf 
gij Pidorrj yillingani, Doctoris--. 
medici,fcholrjs dii/genter 
enarratus» 

' DE N O V Em s TV DIOSO R VM 

ducibm. -Cdp. l . .. 

E VICVNQVE 

,lluda,peruma,di.tim 
que, & longum ingre- 
duincur, quod quidem 
utx'tandem ai e.Kcel* 
fu m n o u e m M ii/a rum • 
te.niplumarsiduolabore perducit, no¬ 
llem omnino ittiieris huius ducibus iq- 
digereuidentur. Qiiorum primi qvit- fjicrcurtj 
dem tresin coelo: tresfeqiientes in ani_o^ctMai. 
rho: poftremLtres in terra nos ducunt.; 
PrincipiOjinccelo Mercurius, utmue- 
ftigando Mtifatum iter aggrediamtir* 

3 «ei 



a MARSILIVS DS 

ucl impellit, uel adhoreatur,Siqutdcm 
Mercurio tributum eft inueftigationis 
fhcehimu- omnis officium: Deinde PhcEbus ipfc 
BUia'yc-dC quaerentes animos, & res quccCtas 
neris, fpiendore uberrimo fic illuftrat, ut per- 
(picuequod quaerebatur a nobis inue- 
niatttr: Accedit gratiofirsima Venus 
Gratiarum mater,atque almis omnino, 
laetis^ radtjs fuiSjtem omnem adeo co- 
dit dC ornat,ut quicquid6d! inftigante 
Mercurio quaefitUm fuit, dC monflran- 
te Phoebo iam erat inuentum, mirifica 
/ quadam dC falutari iienuftate Veneris 
circumfufum, deledlet femper dC pro^ 
f rff itfces fit^Sequuntur tres itineris huius duces 
inanimo et in animo, uidelicet uoluritas ardens 6^ 
tresin ter- ftabilis t acumen ingentj: memoria tc* 
nax»Tres in terra poftremi runt,prudeti- 
tifsinaus pater femilias: probatifsimus 
praeceptor: BC medicus peritirsimus, 
Abfque his notiem ducibus nemo ad 
ipfumnouemmuiarumtemplumper- 
uenire uel potui^iel poterit unquam* 
Gaeteros quidem duces ab initio nobis 
prxeipue Deus omnipotens natura^ 
tribucrusyt, tres uerd p oftr emos noftra 



STVDIO^OiR; SANiTr s 
adilibct diligenti'a,Scd pr^cepta officii 
que quae ad patiremfamilias, SC qtiae ad 
prpeeptorem circa literarum ftudia per 
tment, antiqui pltires lapientes^ trada 
iierunt, praecipue Plato nofter, oC faepe 
alias,&inHbrisdeRepublic3,ac de Le 
gibus diligentifsimejDeinde Ariftote- 
!es in politiciSj Pliitarchus quoque 8i^ 
Quintilianus egregiCiSoIus autem Iite> 
rarum ftudiofis hadenus dejeft Medi¬ 
cus aliquiSj qui manum euntibus porri 
gatjfalutaribus^.confilijs, atque medi-^ 
cinis adiuuet eos, quos neque coelum,' 
neque animus,neque paterfamilias prae ^ 

ceptor'uedejR:ituit. Ego igitur forteni 
eorum laborioflfstmam miieratus, qui , - --7 
difficile Mineruafjminuentis neruos,!- 
ter agunt,Prinaus, tanquam medicus, ® 
debilibus & ualetudinarrjs ad(um ,fed * ' 
iitinam facultate tam integra quam pro 
pitia uoluntate* Surgiteiamadokfcen 
tesDeo c^cc alacres, furgiteiuuenes 
atque uiri,quos ardentius Minerux ftu 
dium nimium eneruat. Accedite liben¬ 
ter ad medicum,qui uobis ad inftituti 
iieftri perfediGnem,monftr3nte De® 

32 3 tqut 



4- marszlivsde 
atqucfauente confilia remedia^ falu- 
taria largitur* 

s c H o L I A. 

Quicunq^ iteriUud aj^erum drduumq;.) . Hoc iter 
VYodim fophilid,cuius Suidds meminit,Uerculm cd 
cdffe docet,qukndo hunctidolefcenttmc(dbucA0ui-\ 
dijfeitineri(,iitqueiiddubit(t(fefcribitiUtrumcapereti 
TtUdJS UiM c^uippe uoluptatiSy dterum uirtutis, ubi inter 
fiereuks quoque uiderit nuironds^/wam ad 

uidit > itineris occupantem initmn,quam confe- 

ilim Malitiam ejp intellexerit, exadijpime Ornatam, 
jluentsm delitijs, er poji fe omnium uolup fatum tra-^ 
hentem examen,poUi€itantemq;,fifimm afeenderet is 
t€r,fedaturdra,Qmniafua qm uideretiEt alteram fian 
tem ad dexteram in capite alter m itineris, incultam, 
toruetuentem,caUojis manibus,^ lacera uefte,quant 
Virtutem arbitratus fit, qu£ nihil promijerit uolupta 
tis^aut quietis,fed improbos labores,anxietates, angu 
fuds,terrainariq^capejfendas,*Tamenfj itineris fui 
uerticem attigerit,Ueumfteri,eTisterna beatitudme 
fruituYum. Qui aufcultarit Hercules et iterfalebrofm 
arduum afeenderit,delicio fu relidia. 

Quod quidem uix tandem.') Per longum tempo- 
Ueftodus-^^adexcelfum uirtutis phanumperuenien-' 
leuirtutis ^^^Jp^^fiodwsquoque hisuerbis elegantifitHett-^ 


iemtutis 


0ndit: 

Omnino ultim facile eSt eontingere cmk 






STFDtOSOR, SANIT. }' 

'EituUddidbreuihO‘uicindinfedentor(itUTt 
Contri,mrtut€mfudoribmutidiqi'Diui ' / 

Prafcpf€re,c^bngUidihanc,per^cirdt4d,cdUUf 

Afper er eji,primm,fed ubi alta cacumina uidior 
Co n tigerisjam jit facilis,licet ardua dudum . 

Ab his Propertius quarto libro parti|Enpf0perff?« 
dedinat dicens: dehacuia, 

Itldgnum iter afeendo,fed dat mihi gloria uires, > 
iioniuuatexfacilils^accronaiugo, ti: 

Ad excelfum iiouem Mufarum templum.)Nou0 MufecuiUt 
t^ufaslouisctlAnemofme$filias,utUefiodopkce^^§'ll'<^* 
Heliconis ahifimi Boetice montis Uertice templun^" 
buiffe non temere uel citra rationem pQet£ ha^enui 
fun:fabulati ,ponfiimMn quanda nemini addodrk i^ufedoa 
n£, cui pr£fjdentMuf£,apicem pateat aditus , nifi a- irinarum 
fcenfum nitenti per af iduum laborem er multa diferi pr^Jides, ^ 
mina rerum,afpcUsmouem comitantibus. Clio (iquL 
dem harum prima cogitationem pfcendi figurat,natn . ^ 
CtcoSjAchiua uoce famam fignificat,lsuUus enimfei- ^ 
€ntiamiqu£rit mfifam£ fu£ confideret dignitatemtSe J 
eunda Euterpe,dele£lationeminnuens,qu6d primum Euterpe, 
.fitfeiennam qu£rere,fecundum deleiiari, quod quafi 
tum ejl:TertiaMelpomene,meditationem faciens per Melpome- 
manere^ primumpd ueUe, fecudum defiderare quod n0 
uelisjertium initare meditando ad id quod defiderasr.i 
Quarta Thalia ,iieit capacitas, ut capias cui injlas: Thalia. 
Quinta Tolymnia, multam memoriam faciens eoruni Volymnia. 
qu£ c£peris ; Sexta Erato^qu£ inueniensfimiie inter- Triato. 

a $ preta- 



« M A R S J LIV S D E 

preUtur^dumpoilfcientim er memomm iujium eji 
ut fmile diquii de noiiro imenimus: Septima Ter- 
Terpjicho-pftchqxeydeledationem in^ruSkionis addeus t Oilaui 
re. VraniaJjoc eji cpeleiiis,quorikm poft dijudicationem 
yranid. coeleBa eligimm : Et ttona CaUiope , qu£ eB: optimae 
ySiope. uocis ratio, fiquidem confentaneumducimwsidrc^te. 
profert quod eledum duxeris. ^ ^ 

Aj^idup Ubore perducit.) Et iter iRud labore afi 
dup calcandum philpfophus uerbis nonnihil uektis 
Scientiae ar o^^^dit^quando fcientioearhoremradicesamarasya^ 
iores radi - dulcifimm^perfici inS^r habere dixit^cum 
^^g^^^^^^dulcedmi^nuclemfubftmltmtiamarui. 

mrcurio tributum e^inueili.') Inue^igationh 
prouinciahine Mercurip,pknet£ alato,contributa . 
Mercurius ^tdetur, quoniam celer eho" agilis ^ ut quiignauia ■ 
mr deorit autfocerdianihilperficiaQeorumnmciusexiilens, 

■ circulum fuum die feptimo perficiens y quem Juppiter 

Mercurii du&decimA^aturnus uigintiquatuor amis perficiat, 
confkUat constellatione enati, Venere cr dratifi con 

'SloHotefi fpdie^tibust omnis generis dodrinaram capaces effi- 
Jlciuntur. . 

Venus gratiarum mater .) 0uicquid Mercurius 
. do{h’inaruminu€fiigatidederit,etrEhcebusradiisfa^ 
yenuS int ^ nientibus iUuminati obiecerit i hoc Veneris influen^ 
^fluentiaue- tia,GratijsfiliabusfuU bene confentientibus,fic uenit 
fiujtat. {tat or pulchrum reddit, ut gratum efficiatur cunilis 
er dele&et.Mifienim hdc,quod Venus lepore, er uet 
horum lenomo^omtir^tsratUomnUelegantU 
_ * - 



STVDI05OR. SANIT. r 
puftdes gratum reddant , ingratu cunMabehitur. 

Tantam enim uim Gratias pagani habebant , ut quic- Gratkrm 
quid eundis acceptum, gratum, uoluptatis^ plenum uis. 
erat, hoc Gratijs bene uolentibm aujpicatum dixe- 
rint.Vnde ?kto Xenocratem,qui perpetuo ferij,ac fe xenoerd^ 
ueri uuUus erat,admonuit ut Gratqsfacrificaret, qua tesfeuerut^ i I 
rum beneficio frontem hilarius exporrigeret, A. GeU nomines i 
Uus homines d Gratijs alienos hi^ida aure, ac plane fita 

mUtuseruditionis,acmdicij,quibonafiudia,utLU‘^cs. ^ 

cretius inquit, ^ " 

Intelieda prius qumfint contempta relinquunt 
Voluntas ardens crJiabHis.) Voluntas ardens 
fiabilis,id efl animus dadiilisafcenfum anhelans, qui 
mJiferuidusad/it,e^ fauentecbelo prodeat,nec gradu / 
uelminutulm afccndes,id quodSiafoad Atticum fes 
cundohisuerhvsodendit 

Omnia deficmnt,animus tamen omnia uincU Mimtts om 
ille etiam uires corpus habere facit muincit 

Et Flaccus inartes * 

T« nihil inuita dices faciesueMinerua, 

Acumeningenij.) Acumen ingenij, per aeris p9^ 
tifimumiquem incolimus, puritatem aut temperiem^ 
feu per cibum,quo uefcmur,ad mentis acumen babU 
tem, hac ejlfubtilioris chili potentem, Tametji quo^ 
in elementis fymbolum quandoq^ cmpareat,dum bi- 
liofi agiliores o'felicioris ad inteUigenduplerunqs »» 
geaijhabeantur. 

^nnomtenoft) lUktenacemorpromptameffe 

4 4 . e^pern 



% mars.iltvs de 

Quihm percipiendi er retineniimemorim , rerum peri. 

, moria te itiores jj}ruunt,(juibus d primis duahus cerebri operi 
tiax. tionibu4,hocejid fenfu cbmmuniejT ratiocinatione^ 
Vfrrrw uiu per cerebri caumn,itia,quam uermem uocant/icpat» 
cerebri. U eft^mitnmcq^^ueicaliginis,uel turbulentia,impjedi^ 

■ mento ariiata,ut jjjriritus animales tenuiores orpurio 
In puppi rf s per eam in puppim uf(j^,ubi memorandi reita ofjji 
Hhmorandi dna habetur,iranfmearecjueant, Cyrum regem Pfr- 
cfjicina. f^rum beneficio patentis ui£,fingulis fui populofi e- 
xercitus militibus nomina dedifje Guido Bituricenfts 
fcribit. Et Plinius Carntadempion difiimili beneficio. 
Qui utemo j^ijp }f}f,j](,ri<e,ut libros omnes quos in 

riafloruei.^^^^^^ leifitauerat, confeftim rnemori- 

i^r recitando ad minimam iotam reddiderit. Conird, / 
<^uibmangvMa})£cuiafeuAr6iafiicnt,uaporeuelcd 
Qui labilis impedita, quod hij parum aut nihil percipiant, 

- meinorice. ^perceptorum retineant.Sic Claufio Sabina con 
tigijfi hi^ori(endrrant.Tam enim impeditaefuijje me 
mons hunc literis mandatum inuenio, ut ne Viyfiis, 
nec AchtUis,nec Priaminomen,quosut fe ipfum notie 
'' rat^perfiepe nominare potuerit. - ■ :. 

faterfami $ /. Prudentifiimus paterfmiUds .) Is paterfamitidS 
Itds qui dicitur quiin familia primus e{i , er in ledibus domi- 
niwm habet. Sed is prudennfiimus cenfetur,qui qu<ei 
parentibus accepitpnaiora efficit ex auget. ‘ - 

■probatifiii- Probatifiimuspr^ceptor.) Plutarcho inlihrode 
ntusprtece liberis educandis hic probatifiimiisefi:,quifimul cf M 
ptor qui. eere qt facere docet , ad diui Gregorij ferme parcene^ 

f~ : ' r fm. 



STVDIOSOR. SAN[T. . €> 

pm, ((ujcc^I, Mt non doce aut uitaac re ipfa doce^ne ^ . 

una quidem trahas,altera uerb manu retrahas, Qum 
tiliartus iiium probatipimum arbitratur,quifuorunt 

- difcipulorum prouentum proprium (elimat, quem U 
horis ftudiam non fatigat, qui interroganti difcipulo 
jton’edioferejfondet,bonoslaudare nQncejjfat,me¬ 
dio; leuiier increpat, duros d fiudendi propofito 
nimia aujleritate non detcrretXiccrofcripfit nemine 

. prjeceptorib. redderepojj}tequiualens;,fed de tjiis.no P ^ ' - 

eji locutus quibus morum ahcQt prohitas,quiperipd' * 1 - 

teneo ritu hinc inde,coetu puerorum deferto , uagan- ^ 

tur.qui conniuta in inultam' ufq- no^em,obfc(xna cati 
'pUatues-^, protrahunt. Nam.hos Khodoginus zopho: Zophoro- 
rddorptdcs nominat non praeceptores , neque de iRis dorpides. 
qui inter pueros docendi laborem fequeflrant^e^ uin 
cendi cupiditate tn aka confenefeunt ,feu^mhem fuZ 
operam fagntandiarnimpeniunt,auipcferarimde 
pderio per mon es ^^‘ ieUia uenantuY, ut quandoque 
non fui tantam fiht immemores, fed puerorum, quocf^, 
uelut Uthargo capti,obliuifcantur, tales enim pr<efa~ 

■ tusauibr ephhimodipdosappellitat, aXcUiusC orne EpithiitO* 
lib Frontoni primas in pr£ceptofvs muners adferit dipni 

pf t,ut^uem nunquam accefprit,dicens,quin do£lior 

■ abeo recefferit ,pr£cep^prem probatifimm bottlS 
' epmoribus deberehtil:pri£ impendio docent, qum- 

- do Alexandru LeonJdis fui pr£Leptoris m a 

cis inflexum mitatum,,habent, er Flatonis familiares 
VUtonis gibbum ,dlfapHld'>q;Anflotelis,fui pr£ce-^^^^^^ 
ptons baibuchem. a $ lAedicus' 



» MARSIHV5 

miieiuj^mtij^irnut,) Hunc peritipmm Hei, 
fBcdicmmuty qui accedente fortuna nihil fine ratione , nibijl^ 
quis. Jine conjilio circa fuos patientes agit^ Homerustalem 
cieteris anteferendum arbitratur lUiados a Ubro^ CeU 
fus eadem per eadem traHat, er hunc peritij^imim af 
ferit,qui uitam uon cedem molitur. Sed Diogenes huic 
herbam cocedit, qui eos curandos fufcipit,de quorim 
falute aeteri dejferarunt,Tyrius autem Placonictts 
hunc pollice commendat utroque,quicr per philbjb' 

^ ^ phi£ praecepta,cupiditates animi, quas Stoici animi 

Mmt pd~ pathemata dicunt,feliciter curat,cr corporis male ha 
bentUulcera,herbulis quibufdamratione ohferuata 
toUit. 

SahUribusq^ eonflifs.y Uoc arduum iter afeende 
feaffedlans,medicoinprmisfecommitTat animum jt 
ielitercuranti,confilijsideiiphibfophi£ pr<eceptis, 
quoxmPkccmin hae uerbaadMcecenatemmcmU 
siit: 

Sunt uerba&^ uoees quibus hunc tetiire dphrm 
Pofis,cr magnam morbi deponere parte^ 

1^qui corpusficinuidiusrati9nemoderetur,nef!f-_ 
fminmedio itineris fuceumbat 
r . Surgiteiamadolejeentes. ) Perh(eeuerbdcuiufi 

<i^ioUrcen^ uUtgtatisfittdiofos inteUigittuU. MdefcenM 

qu£ ealet er humida e{t,in annum ferme trigefmtM 
lituentus. perduratyluuentus calida gt jiccain quadragefimm, 
yirilitasquamfenium frigidumGxhumidtmhoG 
i9cqmteUigit,inukm<^uit£coronidm, 

. CU?A« 


'STVDIOSOR? SANIT^ »* • 

QVAM DILIGENS HABENDA SiT 
cur4 cerebrifCordis^fiomachifC^Jpirh 
tus. C(<p» II. 

P Rineipib, quantamIcurforescm- 
rum, athlastse brachiorum, muOci 
uocis curam habere folent, tantam 
faltem literarum ftudiofps, cerebri 8 C 
cordis j iecinpris^ dt ftomachi oportet 
habere rationemUmd uero tanto maio.* 
rem,quanto 8 C membra haec prgftantio 
ra quam illa funt, 8 C htj frequent(us,at^ 
que ad potiorajhis membris,quam iUi il 
Jis utuntur.Praeterea,folcrs quilibet arti 
fex inftruriienta flia diligentifsime CU' 
rat,peniculos pid:or,malleosincudcs^ 
faber orarius,miles equos & arma ,ue-. 
natpr canes & aues, cithararn citharoe¬ 
dus , 81:fiia quiique fimiliter, Soli uero 
Muferum l&ccrdotes,ibii (iimmi boni 
ueritatis^ uenatores,tamnegligenteg 
(proh netas } tam^ infortunati funt, ut 
mftrumentum illud,quo mundutti uni 
uerfum metiri quodammodo 8^ capere 
poffunf,negligere penitus uidentur Jn- 
ftrumentum eiufmodi fpiritus ipfe eft, spirim 
qui apud medicos «apqr quidam fan-^»i4 
guinis 



ii , M 4 R s IL/IFS D E 

gi^ints purus,rubtiliSjCaliduSjet lucidus 

delinit.ur. Atque ab ipfo cordis calore, 
cx rubtiliori fanguine procreatus uolat 
ad cerebrum, ibi^ animus ipfo adfea- 
fus tara interiores quam exteriores ex* 
ercendosaffiduetjtitur., Quamobrern 
(anguis fpmtuiCemit,fyintiis fenfibus, 
yndefdm ienfusdenic^ rationi 3 Sanguis aut aiiic 
guls. ttrte naturali qug in iecinore ftoraacho 
que uigetjefHciu T enuilfima fanguinis 
pars fluit ih cordis fbnt€m,ubi uitalis ui 
yirtut «it^^ getuirtuSjindecrcatirpirituSjCerebrijeC 
Usincorde. j. (j-g d(xerim) Palladis arces afcendut, 

Vimnftu animalis, id eftrentiendimo^ 

choa^ nmum ferme contenaplauo eit, quale 
Spiritus an ipfms obrequiura: talis aute-tn 

tnalisince. (enfus,qualis 5 ^Ipiritusirpirte uerbta 
ribro. Iis, qualis dC (angiiis.Et tres illas iiires 
quas diximus, naturalis fcilicet,uitalis, 
animalis,tales ,iitfuht,a quibus, per 
quas, dC in quib.fpiritus ipfi concipiunt 
$ur,na(cun£ur 8^ fouentur» 

SCH o DIA. 

Pr£fiantiordciumillafunt.) Cerebrimolm& 
fenfumbpiiiinioferemis pr£jldntkm,kntmPidt^^ 
, ; - ^ " tiiei 



STVDIOSOR; ^ «V .. 

nicicrediderunt,utnoiiueritifmt cercbrm 

icninu principale habitaculum nommare,o‘ propieffhncip^ 
me)noriani,fapienti£ fedem. Ex quo tandem contigit habitae^ 
Palladem fupienti££r armormi deam, fuwna ratio¬ 
ne ex louis cerebro d^eterihm enatam dixijje. Et cor 
imediamcorporii occupans,cdorUquattdam [caturi- 
gmbi, qu£ ad uaria munera per omnium membrorU^^’^l^ ^2 
Candes, j^irim,qdi operationis funt inftrumentm, 
diffundat, iecur Platonici amorkfedem aut concupu 
f^ntia domicilium arbitrabantur,dt^ hincTitium a- j 

pud inferos,qui concupifcentk peccauetrat, 4 dhuc ie~ cupiscentis 
corepuniri affrmant^ id quod Poeta fexto Aeneidos 
quoque ofiendit. Sed caufa eB quod iecoris rationem 
Marfilius ftudiojis maxime inculcat, quod Gdenus i^coris bad 
hoc principale memhrtm nominat,fontem crfcaturi 
ginem naturalis potentis, Plato concodiioms cibaris 
artificem, er quod Hippocrates cim tota mgdicorim 
fchola potifimum acceptum refert hepati fiuita no- 
bis contingat optabilis o^falutaris, ut quod membr 16^ ' 

fit fanguinem,ex quo homo uiuit,generans, o^ uena- 
rUm principium. ' 

^ Atque ad potiora ) Trium prsfatorum princi^ 
pdium membrorum iuuainenti fadta efi mentio, fed 
Stomachi,quem putrem familias ueloptimumhumam 
corporis oeconomum reiie poti Galenum dixeris^quo Galade^ 
que rationem habendam Rudiofis prscipit, potifi- til.pam<^ 
mkm,quando eodem quarto de utilit. partitociauo cd cap, % 
pit€refer€nte,fmmchm omnainfemtutes natura^ 

Uscon*: 


14 MARS/ilVS DE 

ui Seruifcerum^cuenmmtqmrtodeacciLcrmorba 

(ccrm. fcpuapitc. 

Apud medicos.) Galenum quippe libro tertio uif 
tutem naturalium^cap.decimo quarto. 

Sanguis jpirituiferuit.) Habet enim fejpiritm ai 
fanguinemyUtfcintiUaaiignem. 

Talisjpirm qualis fanguis.) Hinc medici quibui 
uefcare cibis ad fenfmcr mentis aciem interejfeplu* 
rimumconieiiant, 

LITERATOS PITvitae et ATRA8 
" bili obnoxios ejpi 

Cap. UL 

^ 10nfblum uetb membra 

rcs^Sdfpmtus homines literarS 
cupidi curare diligentiffime 
Ph^oMtd ’ Iterum etiam pituitam fenip^r 8^ 
. atram bilem non aliter quam nautgam 
gi^dl Scyllam atque Charibdim cautifli- 
^ - * meeuitareiubentunQuantum enimre 
— liquo corpore ociofifurtt,tantum cere¬ 

bro ac mente negociofi, Inde pituitam, 
quod Gr^ci phlegma, hinc atrabilem, 
quatn tjdcm melancholiam uocantj gi¬ 
gnere compelluntur .-Illa quidem thge- 
wumfepe obmn^t^^Cuiocabh^cue 




^Vtit^s6tc, SAmt $ , 

rbjfi mmium abundaiicric, flagraacrit- 
ue,affidiiacura, crebris^ deliramentis 
uexat, animum iudidiim^ perturbafj^ 
ut non immerito dici poflit literatos fo' 
re precipue ianoSjnifi pituita moiefta cf 
CettdC lactiflimos fapientiffimos^ om- " 
mum^nifi bilis atrae uitio iielmcerorefse 
pe uel interdum defipere cogerentiur. ' 
SCHOLIiU 

Non aliter quam iiduig.) Qj^iiScytU 0 ‘Chdr& 
iis fmt^uhermfcribUBrafmut,qum quod hoc loc 0 
declaratione indigeant. 

Reliquo corpore ocioji.) Licet partihufcorportf 
ignobilioribus ftudioji quiefeant , cerebro tamen & 
mente contemplando negociantur. Hinc PhilofophiiS 
eo longius a Mercurio, literarum principe,nos dcuU fieircUrioi 
recenfet,quo propius louem gubernationis orimpe^ longimild 
rif dominum accejjhimus. Idquodalqs uerbispr£s uejit^ 
fens autor in quadam epiBoU ad Hermolaum Barba-^ 

rameffert,quddo inquit,Kegotiofauitalitermmo^ 
cium aufert uacua mentis opus. 

Jtla quidem ingenium,) Si pituita quam Graeci PituitaPisd 

phlegma uocant , per nimiam mentis contemplatio', miumo^ 
nem excreuerit obtundit,fufocat,e^uniuerfocorpo» tundit, ^ 
i^igrauedineminducit,debito enim modofiuenstfan- 
$t(isfit,corpusnutriens.VndeAuicenna docet,fiphle Phlegma^ ♦ 

mcopio^iismtmU^mnmfejfi^^ ms fu^ 




.MARSILirS DE 

tim.homo (thfcjuecibo uitm degat^ quit ftnguisfitii 
minute co£ius, er in alimentum corpori fuccedat. 
pieUnche- ' Htecuerofi nimium ahundauerit) Melambolu, 
lUauid. ^W'^>AMicfnn«te/?e,co^j>4f/oflKm e^t mutatio e^<e/^^ 

“ mdtioniimUcurfu naturali ad corruptionem er lim 
rem feduitio ; fjpiritum animalem fylueflran faciens^ 
ji in fltidiofo.nimium, abundauent : aj?idua cura - tres 
brisqydeUramentkue-xat^ animum iudiciumq- perttir: 
banSjSicut Galenm id graphice libro tertio, jexto ca^ 
pite „ de locis affviris, ojiendit. Hic non mo- 
Pr£B:(intes qu£ Ariiioteles dicir, Quippe quofcunque 

uirimelan- ^ttduisfacultate prtejlantes melancholicos cjfe , ne 
ch&lki mclancholia,hoc ejl.naturalt, loquitur, 

fJielancho • ^duB:acaufa,quse fine aliorum humorumad- 

ha phyftcd dominatur. Ckrnaturalis cius Jit potentk, 

: i ’em Niarfilius in libVd decimoteriio de immortalita* 

‘ ’ te dhimorum,capite fecundojijputat id enim ab em 

' ' tdiafamarbitratur euenire,quoniam humoris meUn* 

M daticho - chdliei natura, terrie fequamr qua litatem, qu£ nutu 
ha terr£ ' qmfniate,utc£teraelementa,fe diffundat,fedar^iui 

^ 'pituita mak^ Imitatur Fuccam,quiprt 

ttto epi^olarum ad deccenatem fapiencem uiiomk 

norem iduediWJiberum.iiiuitem, honoratum,ptik, 

€brum,QrB^egumRegem,fii[lipituis 

ta non jit mole- ' 



StVDIOSORj: SANlf. 

CiVOT SINT CAVSAR QVIBVS 
liter Ati melancholici fmt uel^anL 
Cap. IIIL 

V T autem literati finf melancho- 

licitres potiflimum caufarum - 

cies faciunCjprirha coeleftistfecun- 
da,i^urali's:T^rda,efthiimana,Coele^ 
ftiSj^uoniam Mercurius,qiit, ut docfiri- 
nasmueftigemus,tnuitat, dC Saturnus, 
qui efficit, ut in dbdrinis inueftigandis 
perfeueremusnnuentas^reruemusfrt 
gidi quodammodo ficci^ ab aftrono> 
mis eue dicuntur, uel, fi fo*rte Mercuri> 
us non frigidus,fit tamen fppc folis pro S'*^"”** cr 
pinquitateficcifsimus,qualis eft natura 
apud medicos melancholica, eandem^ 
naturam Mercurius ipfe dC Saturnus li 
.terarumftudioGs j eorujTi'ue fedlatori^ 
busimpertiunt ab initio, ac feruant au- 
gent^quotidie.Naturalisautemcauia' - 

cffe uidetur,quod ad fcientias pra£fer> 
tim difficiles conrcquendas,neceiTeeft, 
animum ab externis ad interna tanqua’"^”^*^'^' 
a circumferentia quada ad centrum ie- 
fc recipere, at£| dum (peculatur inipfo 
b ' (Utica 



if MARJILIV5 DE 

(ut Ita dixcrim)homims eentro ftabilif- 
fime permanere. Ad centrum uerb a cfr 
cumfer etia fe colligere, figi ^ i n centro, 
maximeipfius terrae eftproprium, cui 
propnm. atra bilis perfimilis efi. Igitura- 

tra bilis animum, ut fe 8C colligat in u- 
num,6^fiftat in uno contempiet^^,af 
fidueprouocat. Atque ipfa mtin^en- 
trofimilis,ad cefttrura rerum firigula- 
rum,cogit inueftigandum, eiiehit^ ad 
altifsima quaeque comprehendenda,, 
Sdtumi al- ^wandoquidem cum Saturno Uiaxitne 
tiSimusbU cpngruit altifsimo Planetarum * Ceia> 
netarum. quoque ipfa uicifsini afsidia 

quadam coiie(ftione,8ir quafi cbmprcfi 
fione,H3turam atrae bili per fimilemcdn 
Caufdhu’ trahit* Humana uero ea ex nobis caiufa 
munj. cfi.Quoniamfrequcnsagitatiomefitis 
cerebrum uehementer exficcat, igitur 
humore magna ex partb confumptO 
^<^“P<^cdoris naturalis pabulum eft) ca 
raUs pdbu^ quoque plurimum folet extingui, 
'^^de natura cerebrificca frigida^ eua 
Qualitas dit, quk quidem terrefiris & melancho 
qu<emelan^^ qualitas nOmirtatiir, Pr^tereaob 
" eholica. frcqii^tiisimum inquifitionis motum, 
' - ipirims 



STVDZOSbR. SANIT. ti» | 

fpifitus quoque tiioti, continue refol- 
imntur. Refoluto^ autem fpiritus ex 
fubtiliore fanguine inftaUrari neceffari- 
tirrt eft»Quapropter fiibdlibus clariori- 
biiscp fanguinis partibus fepe cbnfutft 
ptis,reliquus fangiiis neceflario decifus 
redditur & ficcus dC ater. Accedit ad 
haec quod hatura in contemplatio ne,ce 
febro prorfus cordique intenta, ftoma- 
chum hepar^ deftituit.Quare alimen¬ 
tis praefertimucl uberioribus uel durio 
ribus male concodis, fanguis inde frigt 
dLiscrafltism8u niger efficit. Deniuni 
nimio membrorum odo neque fuper- 
flua excernuntur,neque glutinoOjtena 
ces fufcique uapores exhalantH^c om 
nia melancholicum ipiritum,moeftum- 
que & pauidum animum efficere folct. 
Siquidem interiores tenebrae multo 
magis quam exteriores occupant ani- 
mum atque terrent,Maxim e uer6,lite- 
tatorum omnium, hi atra bilepremun- 
tur,qui fedulo philofophix ftudio dedi 
ti mentem a corpore corporeisque feno unsholui. 
C3nt,incorporeisqiieconiungunt,tum, 
quiadfficiliuss^modum opus maiori 
b 2 quo^ 



lo MARSILIVS DE 

qiroq^ indiget mentis intentione, ttmij 
quia quatenus mentem incorporeae ue 
ritati coniungunt,eatenus a corpore dif 
iungcre compelluntur.Hinccdrpus eo 
f um nonnunquam quafi femianimuni 
redditur atque melancholicum» Quod 
pktoie in quidem Plato nofter in Timaeo fignifi- 
tenft conte cat,dicens,animum diuina %piisime dC 
j^ktione. 8C intonfifsime contemplantem alimeii 
tis eiufmodi adeo adolefcere ^ potem 
temque cuadere,ut corpus fuiini fupr^ 
quam natura corporis patiatur exiipe- 
retipiiim^ uehementioribus agitatio' 
nibus fuis aliquando uel effugiat quo¬ 
dammodo,uel nonnunquam qnafi dip 
ibluereuideatur» 

SCHOLTAo 

Velfifirte Mercurius,) MercuriuminqucitituH^ 
iusutnfque,propterVeneriscongrejfumj<equ<ik*n» 
aftrorumperitimrriintSedMiirfiUusexlouisuicini 
tdte in pa^iua qualitate jiccij^imum fieri docet, qui* 
lem atram quoq^ bilem ejje praedicanti 

Impertiunt ab initio.) Saturnum cr Mercurium 
Uter arum fludiofis in prima conceptionis horajtnelan 
choUam infundere notam eB , perniciem quidem fi d* 
diiBafiferit,^fapientim,fi phyjici uturdis. Biw 

GTdci 



STVDIOSOR. SANIT. 

Graci elegantij?imo prouerbio Saturnum&Mercu. Somnium 
rium iunStos hoc eft dominium crfapientiam^magna 
crpraclara expedire poffe fatentur, , magna pof 

Ah externis ad interna.) Per h£c non omnia in, • 
genia effe accommodata difciplinis Marfilius oSf«» 

^it^Sed tantum ea qu£ animum ab externis ad inter¬ 
na tanqua a circuferentia ad centrum applicdtQjiiod 
Gr£ci eleganti prouerbio uerumejp indicant, Dicen , 
tes non e qnouis ligno Mercurium fieri poffe. Carnea 
iemlaboriofumfapientiamilitem^animum fic ab ex* 
ternis ad interna coegijfe aiunt, ut animo tantum uitq 
frui diceretur,corpore exilio gaudens. Et Plato philo Crfmwies 
fophis rejpukicascommift regendas. AH complures 
diuerfwm occinunt,dicentesrejfublicas infelices iphi 
lofophis gubernatas , utrmque Catonem obijcientes 
'BrutumfCafium,Gracchum.M. Antonium €!7 Cicero ^^huspubli 
nemjdeo [altem quod internis Magis ftuduerint qukm inutiles^ 

externis. 

Igituratrabilis.) Eadem Marfilius tradiat libro 
iecitnqtertio , de immortalitate animorum jcapite fe¬ 
cundo, 

frequens agitatio mentis.) Vine Senecam mentis 
agitationi relaxationem interponendam pr£cepifje 
legitniisjuel ideo , quod ocio, animi quandoqueuigo^ 
rem'excitari conHet, cr omnem triHitiam qu£ conti¬ 
nuatione pertinacis fiudij inducitur,feriarumhilarita 
tem difeuti palam fit Ubro primo declarationum ad 
$louatum^ 

$ Calor 


h 



ll MARStLIVs DU 

Calor quoque Q^emaimodt^ calori 

calor humi fi humor nimium exundat,fuscatur,ftc item,fi 'h^nfi^ 
io exunda- ris pabulo careat,extinguitur,yelut id pulchre quar- 
te [u^oca^ta primi Auicennatraiiat, 

tur. Natura cerebrifrigUarc.) Penitus a fua natura 
li craji dejiciens, quum frigidum er humidm ejfeder 
beat. 

Moenum pauidumq^ animum ef^c.) NamMelan 
choliam ingenerant, ab omni fequeibratam aliorum , 
humorum admixtione. Cuius genuinum eil pa^io» 
re er tenebras interiores,qu£ exterioribus rhaguter^^ 
rentinqcere. 

Mentem 4 corpore.) Sicut de Carneade phihfa* 
pholegitm. 

CVR melancholici INGENIOs 
jifnt,^quihorumjinteiufmo- 
di aut fecus. 

Cap. V. 

I T Adienus quam ob caufamMu{a> 
Jrum facerdotes melancholia uel 
fint ab mitiOj uel ftqdio fiant,f atip 
nibiTs primo ccEleftibus,rccun4p natu¬ 
ralibus , tertio humanis pftendiife fatis 
fit, Qiiod quidem confirmat in libto 
Problemata Ariftptplis. Omnesenim 
Inquit,uiros in qiiauis facultate pr^fta- 
tc« 



STrDZOSOR. SANIT, *5 
tcs melancholicos extitiflc, Quainrc 
I^Iatoniciim ilhid quodin libro defcien Vr^ceUm^ 
tia (cribituryCori&mauitjingemoros, ui 
delicet plurimum concitatos furiofos-^^f^”^”^’’ 
que elTe rolerc,Democritus quocp nui- 
fos,inquit, ufros ingenio magnos,prac^ 
ter illos qui in furore quodam perciti 
funt, clTe unqua polle. Quod quidem 
Plato nofterin Phcedro probare uidc- ^^®”*^ 
tur,dfcens poeticas fores rruftraabfquel^*'®**^^*^ 
furore pulfari. Etfidiuinum furorem 
hic forte intelliguiult,tamen ne<^ furor 
eiufmodi apudPhyficos,alijs unquam 
ullis praeterquam melancholicis incita¬ 
tur. Deinceps ucrd afsigiandae a nobis 
rationes funt, quare Democritus SS 
Plato Ariftotelesaflcrant melancho¬ 
licos nonnullos interdum adeo ingc/ 
nio eundos excellere, ut non humamV 
(ed diukii potius uideanturiAfleuerani 
id Democritus,Piato, 8<: Ariftoteles, 
abique dubio, rationem uerd tantae ret 
haudiatis explicare uidentur. Auden¬ 
dum t 3 men(monftrantc Deo)cauias in 
dagare:Melancholia,ideftatrabiIis,eft Attd lilh 
duplex, Altera quidem natqralis ime- 
b 4 dicis 



%4. marsilivsdb 
MeUnck dicis appellatur. Alterauero aduftionc 
qu£ natu= contingit» Naturalis illa nihil eft aliud 
rulu. quam denfipr quxdam ficcior'que pars 
Qu£adu jfanguinis* Adufta uerdinfpeciesq^a- 
<»*‘^' tuor diftribuitur» Aut enim naturalis 
melancholiae, aut fanguinis puripris, 
aut bilis,autfalfae pituitae cpmbuftipnc 
concipitur.Quaecunqueaduftionena' 
fcitur,iudicip dC fapientiae nocetjnempc 
dum humor illi accenditur atque ardet,' 
concitatos furentes’que facere folet, 
quam Qi^ci maniam nuncupantnos 
uero furorem, At quando iam extingui 
tur fubtiliripribus elarioribusm parti¬ 
bus refolutis, fplaque reflante fuligine 
tctrajftudiofos reddit & ftupidp$. Que 
habitum melancholiam prpprie & a* 
mentiam ueeordiam^ appellanu Sola 
Igitur arra bilis illa, quam dicimus natu 
ralemad indicium 6pientiam% uobis 
conducit» Neque tamen femperj fartefl 
fpla fit,atra nimium tlenfaque moleob- 
Cduda fpiritus,terret animum,obtundit 

vermalid- fi uerd pituitae fimplicimifcea 

ni cami- tur,quu frigidus obfliterit circum pr*‘ 
nk- cordia fanguis, crafla quadam frigiaita^ 

tefe- 



STVDIOSOR.' SAN/T.' »f 

ttCcgmciem adducit, atque torporem, 
atque ut denfifsimse cuiufque materiae 

natura eft,quarido eiufmodi melancho 
lia frigcfcit,ad fummum frigiditatis in¬ 
tenditur* Quo in ftatu nihil fperatur, ti¬ 
mentur omniajtedet coeli cpnuexa tuc 
ruSi bilis atra uelfimplex, uel mixta pu 
trefcitjquartanam gignit febrem^Irenis/ 
tumores SC multa generis eiuidem,Vbi 
nimis exuberat,fiue fola fit,fiue cohiun 
dia pituita,fpiritus cralsiores facit, ate^ 
frigidiores continuo, afficit animum te 
dio,mentis aciem hebetat, nec falit arca 
dico eircum praecordia (anguis* Opor- S*”**^**^^ 
tet autem atram bilem neque tam pau¬ 
cam e(Ie,ut (anguis bilis, $C (piritus qua 
fifreno careant,unde inflabile ingeniu, 
labilem^ memoriam effe contingat, nc 
que tam multam iit nimio pondere prae 
grauati domitare atque egere calcari' 
bus utdeamur* Proinde neceflSriu efl, 
omnino eam efle, quoad eius natur» 
patitur, fubtilifsimam, Si enim tenuata 
pro natura fua maxime fuerit^ poterit 
forGtan ablque noxa etiam efle multa, 
atque etiam tanta at «qiiare bilem (al- 
b s tem 



Ve MARSZLIVS DE 

tcm pondere uideafur. Abundet igitut 
mknch. atra bilis,fed tenuirsima,nQncareatbu- 
non fit abf tnorefubtilioris pituitae circumfufojne 
que ^ituiU arefeat prorfus durifsima^ euadat Nq 
tamen mirceatiir omnino pituitae, prae- 
fertim frigidiori uel multae, ne frigeicat.. 
Sed bili fangLiiniqiie adeo mifceatur,ut 
corpus unum conficiatur cum tribus, 
dupla (anguinis,ad reliqua duo prppof 
tione cpmpofitum. Vbi odo fanguinis 
partes,duae bilis, dC duae (teiu atr^ bilis, 
proprbrripnes exiftant * Accendatur ali¬ 
quantulum a npbis,accenfaqu e fulgeat 
non uratur, ne, quemadmodum fclet 
materia durior,dumferuct nimium uc- 
hementius urat concitet, dum ucra 
refrigcfbit fimiliter frigefcatad fummS. 
^oncuperd Bilis enim atra ferri inilar quando mul'; 
tio, tum ad frigus intenditur, friget ad rum> 
mum, quando contra ad calidumi ualde 
declinatjcaletad fummum. Neque mi- 
rum uideri debet atram bilem accendi 
pbfic facile,atque acccnfam uchemen- 
tius Urere, Siquidem uidemus calcem 
illi finiilem aqua perfufam feruere fta 
tfm atque exitrere* Tantam ad utrun^ 



STVDIOSOlC SAHIT^ iV 
qae extremum melancholia uim-ha- 
bet, unitate quadam flabilis fixae'que 
natufae»Quae quidem extremitas cxte> 
ris humoribusuon contingit. Summe c4 
quidem calens flimmam proflat auda- loraudacm 
ciam, imo ferocitati, extreme Ucro figat tiw® 

gens timorem ignauiam^ extremam, rem* 
Medtjs uerd inter frigus calorem^ grji 
dibus infedja uarte uariqs producit af- 
fedlus, non aliter quam merum prgei' 
pue potens bibentibus ad ebrietatem 
ueleam paulo liberius affedus uarios 
inferre folet.Igituroportuae tempera* 
ta fit atra bilis oportetQuae cum ita mo 
derata efl, ut diximus dC bilirangutntc» 
permixta, quia natura ficca eff, dC co 
ditione quantum ipflus natura patitur 
tenuiisima, facile ab illis accenditur, 
quia folida cft atque tenacifsima, accen 
fa femcl diutirsimeflagrat, qiiia tenacifl 
fim^ ficcitatis unflate pptentifsima eft, 
uchetficnttusincalcfcit. Quemadmo- ' 
dum lignum in paleis fi utraque accen- 
dantur,magis diutius^ calent & lucet. 

Atqui a diuturno uehementicp calore 
fulgor ingens motusque uehemens SC' 

diucurnus 



af; MARSI LI V S DE 

diuturnus proficifcuntur.Huc tendit ib 
lud Heracliti lux ficca, anima fapientiC. 
fima» 

s c H o L I A. 

InquttulsfucuUateprajlM.) Pfr quamuk facuU 
tdtem,philofophiam ejjentklm politicam a&ium 
feu moralem^ poefim er mechanicas artes quarum fe- 
ptem noUfuntiUt lanificium eji.armaturatnauigatio] 
agricultura,theorica,pafioralis er madicina,inteU 
iigit- ^ y. 

Concitatos furiofosq;,) furore diuino^uelui Pk- 
to id quoque inVbedro graphice docet, quando in 
htec uerba inquit, Nullus unquam licet diligentifik 
mus,^ omnibus artibus eruditus, exceUuit ingenio, 
nifi huiefitruentior accejjerit animi concitatio,quam 
jentimusq^ndo efiDeusin nobis,agitantecalefci* 
mus iUp,impetus iUe faers femina mentis habet,- 

ilajturalis 4 medicis.) ^uhippofiafiua calore te- 
perato generata. 

Akeraajdujlione conting .) Si calor ab cequalitate 
digrecUtur,clare oftenduntur htc apudMicennans 
prima primi cap.fecund. 

Quam Gf£ci maniam.y Mania fitroris J^ecies 
tfhjonguiontempore durans cum triJiitU & rabie fi 
ne febre induUa. > 

^ Q^emhabitum.) Dehoe habitu Galenus ieto- 
tertio librO)fe?Uo cap.abmdefcribit. 

frigi- 



STVDI OSOR; S ANZT,’ 
trigidus ohjiiterit circum,') Carmen hoc Vei^gilk 
Hum ejl , in quo fanguinem frigidum dicit qui cMidm 
complexione eft crhmidus ^fmiU facii tertio Ae-> 
neidoSf 

Gelidusi^coU formidine fanguU. 

Tedet coeli conuexa tueri.) Verba Maroms funt». 
Nfc falit Arcadico cirem praecordia .) cr iUa, 

poetica funt 

Vnde inflabile ingenim labilem^ mimo.') Si htt 
mor melancholicus cerebrum anterius er poflerm 
infeiatffirkus confundens claros,ct" radifs folaribui 
operando f miles, imaginatio memoria Uduntur, 

uelut Galenus id clare libro quarto interiorum fecun 
do capite per hominem quendam oflendit, qui uafa ui 
trea er puerum defeneffrain terram proliciebat, im* 
memor uafa infringi cr cafu puerum obkdh 
- Et concitet.) In furorem aut maniam. 

Calcem lUifmiUm.) In qualitatibus, ficutexDio 
fcoridis id quoque libris eoUigitur quinto equidem 
fextd. 

, Summe calens fummam auiat.) Quicorporvs p 9 
tos compadiores er multum unitoshabent,interm 
calent er audacia feroeitate^ gaudent.l^am catorem 
interiorem uirUitatis motorem rerum periti narrant 
Ex qua re cr canes admodum audaces ^3" feroces a« 
iunt» quod cor habeat exile er adeo comparum qudi 

calor ffirituum organum exhalarcnonqueat 
Merm affedluf Uariof-) Tropterea ebrietatem 
deam 





. M ARSXLI KS DE 
fappdro fingunt indutam , quatuor animaliim 
/aciebus acu pi^o,Leonis quippe quod ebrius feroci- 
tet cr in quemuis cornupetat.Lupi quod poti uoraces 
fint et luporum injiar uUulatus edant Simia dcmqua 
que uifa imitari conantur,CT porci. Nam temulentos 
poti^imum affatos fieri confit, ter concefta quater 
eiiomentes.^ 

lUui Heracliti.^ De eo Diogenes Laertius in ex- 
mplkphilofophorm libro noiio. 


QVO PACTO ATRA BI LIS 
ingeniofos efficiat 
Cap. VI. 

Q Vseret forte quifpiam quale Ot 
corpus iiiud humoris euifmodi 
«xtribiis illis humoribus ea qua 
diximus proportione conflatumV Tale 
eft ferme colore,quale aurum efie uide 
miis, fed aliquantum uergit ad purpu¬ 
ram,quando tam naturali calore qua 
viel corporis uel animi motum accendi- 
tur^fermfe non aliter quam ignitum rii- 
bes aurum, purpureo mixtutii calet 5C 
lucet, atque iielutiris trahit uarios fla" 
grantecorde colores. Qugret aliquisi- 
tcrum quo nampado humor dufmo- 
di conducat ingemo» Nempe fpiritus 
^ ' exhoG 



STVPIOSOR. ^ANIT. 
ei hdc humore creati,prirno:^hia^ 
fubtiles funt, noil aliter quam aqua illa 
quam &: uite feu uitis aquam nominat, 
8 <: 3 rderttem,quoties ex crafsiori mero, 
quadam deftillatione,ad ignem, ut fieri 
folet,exprimitur. Spiritusenim fub an- 
guftioribus atrse bilis ciufinodi <^om- 
prefsis meatibus, uehementioreob unI 
tatem calore, maxime tenuantur, p^r^ 
adiores meatus exprefsi, rubtiliores 
riimpunt,deinde Calidiores fimilitcr,at 
que eadent ratione lucidiores, tettid, 
motu agiles adiionC uehementiftimf, 
quarto, folido ftabilique humore iiigi- 
ter emanantes,3dioni diutifsimeferui- 
lirit. Tali autem animus nofter ohCe^ 
quio fretus indagat uehemcnter perfc-» 
ueratjinueftigarido diiitius,f3ciie, qu^ 
cuncp inuefiigaUerit inuenit, clare per- 
fpkitjfyncere dijudicat ac diii retinet iii 
dicata. Adde quod quemadmodum ia 
fiiptrioribus fignificauimus animus irt 
ftrumcnto fiuc incitamento eiufmodf, 
c[uod centro mundi qubdamrhodo co 
gruit,atque (Ut ira dixerim) in fuum ce- 
trum aainmm colligit, fgmper rerum 
omnium 




I» MARSIUrS DE 

omnium 6C centra petit dC penetralfi 
penetrat* Congruit infuper cum Mer¬ 
curio atqiie Saturno quorum alter om¬ 
nium planetarum alnTsimus,inueftiga- 
tem euehit ad altiisfma. Hinc philofo- 
phi Angulares euadunt, ptafertim cum 
animus ficab externis motibus atque 
corpore proprio fe iiocatus j dC quam 
proximis diuinis, dC diuinorum inftru' 
mentiim efficiatur,Vndediuinis influ- 
xibiis oraculis^ ex alto repletus, noua 
^licedam inuOtata^ femper excogitat, 
6c futura praedicit* Quod non folum 
Democritus atque Plato affirmant,fed 
etiam Ariftoteles in Problematum li- 
fcro 6<! Aiiicerina in libro diuinorum 5C 
in libro de anima confitentur* Quor- 
fum haec deatfaebilishumOre tam mu! 
taC ut meminerimus quantum atra bi- 
liSjimd candida bili^ eiufmodi quaeren- 
'da 8<^ nutrienda eft tariquam optima, 
;tantura illam quae contra fe habet,iit di¬ 
ximus, tanqiiam pefsimam efle uitam 
dam* Adeo enim dira res eft ut a malo 
dxmon c cius impetus infligari Strapio 
dixerit dC Auicena iapiens no negarit. 

SCHO- 



STVDIOSO]^ SANIT. ?J. 

S C H O LI A. 

Atque uelut iris,) Qniddm rerum ndiurdUum flu irk ex fxU 
diofi aerem uniformem perfere ejje dicunt , inde que bus calores 
tres oriri colores^Quidam fefe ituari autem unde qud- habeat, 
tuor emergant qui ab elementis trahantur j ut ex igiii 
rubens (it in futnmo , ex terra uiridis in imo,ex aere k 
dem, & ex aqua coerulem. Hincq^ Homerum irideni ^ 

vcoxvMfvuciJvc/lxf^idef multinominis aquam dixijfe 
referunti \ aqua* 

Quamuit£feruitisaquam,) Aquam uittejimpii- * 
ceminteUigit excrafiorimero idekfece deiliUatami. 

ob unitatem calare.) Nam uirtutem unitam for^^ 
tioremiiefne docet feipfadiff erfa, 

Qtfodcentro mundi.) Centrum mundi Aputeiui ^ . 
in cofmogrdphia cardinem mundt hoc e(i centrum ter 
Udmh' ■ ““'"i* 

mfroilnutimUm.) uirotrigeJjmo,Vrolite* 
'mateprimoi 

' imb dandida bilis.) Id ed optabilis er bona. Nani 
Pythagoras ea quai candida fuerant fea alba ad boni 
naturam,qu£nigra. Uelatraad. mali natUt-am pertine \ 
redixiti I 

TantumiIlamqU(Scontra.) Solamadufianiueiiti 
HatUralem* ^ 

SerapiodixeritcrAuicen.) Serapio tradam 
primo cap,ti.zrAuicenna prima ter^- 
tqtrad,^* 


4 Qsm> 



ii M A R S I LI V S D B 

. QVIMCLVE 'PRAACIPVB STVDIO- 
forumbo^ies pituita jcctrahilpSiCoitm, 
fmctdiZTtnatutinmfomnui» 

Cap. VII. 

V Tautem redeamus illuc unde lam 
longius digrefst.fumus longifsu 
ma uia efl: quae ad ueritatem fapi- 
cntiamque perducit, graiiibus terrte^ 
marisq? plena laboribus^Quicunque i' 
gicur iioc iter aggrediuntur,ut Poeta 
quiTpiam diceiet^Ssepc terra mari^ pe¬ 
riclitantur, Siue enim mare nauigeiit, 
cOntinub inter flucluS j id ellhumores 
duos, pituitam rdlicec & noxiam illam 
melancholiam,quafi inter Scyllatn Cha 
r ibdim^ ladant ur.Siu e terra ( ut ita di¬ 
xerim) iter agant tria-monftra protinus 
fefe illis obijciunt,primum terrena Ve^ 
nus,{ecundum Bacchus Geres, Ter¬ 

tium nodtirna Hecate frequenter op> 
e)u'diiliu Ergo Apollo abaethere&Nc^ 

«SW» ptunus ab squore, a: ^ terra Hef cules 
fur, uocandi ,iitmonltr3 eiuimodi Fal 

ladi inimica faculis Apollo transfigar, 
Neptunus tridente domet, clauaHer¬ 
cules contudat SHaceret, Primiim qui 
detn 



STVDIOJO^i SANIT. jf 
dmmonftmeft Venereus coitus, prse-Venw ii 
fertitn fi uel paulum mres excefferitj fu v* 
bito namque exhaurit Cpiritus ^ prsefer- ^modent^ 
tim fubtilioresjcerebrurni^ debilitat j Ia ’ 

befaclat ftomachum, atque praecordia^ 
quo malo nihil ingenio aduerfis efle 
poteft. Cur nam Hippocrates coi > 
tum comitiali morbo fimilem indica^ 
iiitc^nifi quia mentem qup facra eft prsevi MensficU 
cellitjtantum^ obeft ut Auicenna in ii* 
bro de animalibus dixerit.Si quid iper^ 
matis fupra quam natura tolleret coitu 
profluat,obeffe magis, quam fi quadra¬ 
gies tantundem fanguinis emanarit, ut 
tton iniuria prifcijMufas atque Minerv 
uam uirgines efle uoluerinti Huc Pia' . ^ 
tonicum illud ipecfiat eutii Venus Mur- 
fis minitareturmifi facra Venerea cole- 
rent, (e contra illas fuum filium armatitf 
ram.Refponderunt Mu^Marti j 6 Ve^ 
nus talia minitare. Tuus enim inter nos 
Cupido non uoIatBeniquenatura nui 
Ium fenfum longius quam tadum 
. intclligerttia fcgregauit. Secunda mon 
ftrumeiluinicibi^fadetas. Quippefi 
uinum nimium uel nimis calidum ufe- 
€ * hemens^ 


M AR SZLIVS D E 
hcmens^ fuerit, caput tpfum humori- 
^ ^ ^ biis pefsimis fumiscp implebit. Mitto 

Eftrirf^ i» quodinfanos ebrietas facitCibus uerd 
fmos facit nimius primum quidem ad ftomachu, 

, inipfb coquendo omnem natura: uim 
diofyrm, utcapiti fimulfpecula 

^ * tioni^ intendere neqiieantDeirtdein- 

epte codus multis ^craisis uaporibus 
humbribus&,3denl mentis obtundit» 
Quinetiamii iatisCOquatur, tamen, ut 
Galenus ait, animus adipe, & rangiiine 
fiiffocatus j coeleiife aliquid peruidere'- 
vMUun- poteft.Tertiumdenic^monfiirutn 
ic oierau multam nodem, pratfertim poft 
^iiofoYK coertam frequentius uigilareA^ndeeda 
monftrm^ poft ortum fblis dormirecogarilQiio- 
riiam uerd in hoc errant falluntur^ ftu.- 
diofl permulti, idcirco quantum inge' 
nio nOceatlatius explicabo atque ratio 
nes feptem praecipuas afferam^Primam 
abipfb ccclo. Secundam ab elementis* 
Tertia ab humoribus* Qiiartam ab or 
Tres Plane ^inc rerum* Quinta a natura ftomacht 
t<e contm- Sextam a ipiritibuS* Septima a phanta- . 
f^ktionifd- ila dedudaS* Principio tres Planetae 
uenu quemadmodum in iliperioribusMice- 
.. - ^' V bamuSy 



STVDI0 50'R. SANIT. ir 
hairius, contemplationi bC eloquentiae 
maximb fauent Sol, Venus, Si^Mercuj 
rius.Hi iierd paribus ferm'e palsibiis co 
currentes, aduentantenodie nos fugi- 
imt,die uero tiel propinquante,uel lam 
furgente reilirgunt, nosque reuifunt* 

Poft uero Solis ortum in plagam coeli 
duodecimam ,qux carceri teriebrisquc 
ab aftronomis aisignatur repente 'fettiputhd 
dantur. Ergo non quiuelnodliequan^ bilejiuien* 
do nos fugiunt, uel die poft Solis ort2j , 

quando carceris tenebrarum^ intrat, 
fed qui uel propemodum petentibus 
■ortuin,uel iam furgen^bus ad contcm» 
piandum, fcribendumque ipfi quoque 
conllirgant, tj foli acutiTsime fpeculan- 
tur. Si: eloquentifsime inuenta fua feri- 
bunt atque comppnent.Ratio fecunda 
fcilieet ab elementrs eft talis,oriente fb^ 
ie molietur aer,tenuature]^ &C cIaret,oc- 
cidente uero contra.; Sanguis autem 8 C 
fpiritiis,motum qualitatem*^,adeo cir- 
cumfufi, naturaquefimilis fequi neccf' 
fario compellatur. Tertia ratio quae ab 

liumoribusdeducitur,eft €iurmodi. In Aurora mu 
aurora moueturfanguiSjSx: regnat,mo- fis amica. 

c 5 tuque 




8» MARSILIV5 DE 

tuquc tcauatur, calefdc&: claret, rpirii 
tus iicro ranguinem Tequi imitarique 
folcnt.Verum accedente node,uel mc^ 
iancholiaillacrarsior & frigidior atque 
pituita dominantur qusefpiritus iadfpe 
culandum tneptifsimos proculduibio 
reddunt. Quarta ratio qu^ trahitur ab 
ordine rerum,hec erit:Dies uigili5,nox 
fomno tributa eft* Quoniam quum fol 
iqel ad ha^mirphteriG noftriim accedit, 
tiel fupef ipfum incedit ,radijs fuis mea 
tus corporis aperit, atq^ a centro ad cir^ 
cumferentiam humores fpiritust^ dila- 
j tat,qiiod quidem ad uigiliam ac^ionb’* 
que excitat SC conducit* Contra uero 
quando recedit omnia coardiantur , ^d 
naturali quodam ordine inuitat adfbm 
Hum,maxime poft tertiam aut quartam 
nddi:ispartem* QinTquis igitur mane 
quidem dormitat, quando Sol mun¬ 
dus® excitat, ad multam uero nodem 
iiigilat,quando natura dormire iam QCi 
laboribus quiefeereiubet, hic abfquc 
dubio quum ordinum ucrfi tum fibit' 
pO repugnat,tum contrarijs"J 
busperturb3tur,atqu€diE.^^ifUr.&anc 

dum 



STVDIOSOR. SANIT. 
dum ab uniuerfo moueturad extima, 
ipfe fefe mouet ad intima^atque contra, 
dum ab umiierfo ad intima trahitur, i- 
pfe fe interim retrahit ad externa* Ergo 
peruerfo ordine moribus^ contrartjs, 
tum corpus totum, tum fpiritus, in ge^ 
niiim^ prorfus labefadatur.Quinto Ip 
coa natura ftomachi in hunc modum 
argumentamur* Stomachus diuturna 
diurni aeris aciione apertis potis admo 
dum dilatatur, euoiantibus^ipmtibus 
tandem ualde debilitatur Jgitur fubcuu 
te nodenouam fpirituum copiam exy 
git quafoueatur* Qiiapropter quicun- 
qiieeotempore coritemplationes lon¬ 
gas , Si^ difficiles inchoat ipfos ad caput 
fpiritus retrahere nititur* Hi uerd diftra- 
neque ftomacho fatis neque capiti 
faciunt.Maxim'e uero nocet fi poft coe* 
nam lucubrantes ,.diu eiufmodi ftudijs 
attentius incumbamus* Pluribus enim 
tunc ad coquendum cibum fpiritibiis 
multo^ calore ftomachus indigctJHf c 
uerd duo lucubratione ftudioc^ tali di- 
uertuntur ad caput* Quo fit ut neque 
mebtonet^ ftomacho fuppetant* Ad' 
c 4 de 


49 MARSILZV5 DE 

dc quod caput ob eiurmodimotucraf- 
fioribus cibi repletur uaporibus, atque 
eibus mftomacho a calore &:rpiritLim 
deftttu^us, crudefdtetputret*unde rur 
fus caput oppler atque I^dit, Denique 
matutinis horis quando fiirgedum eft, 
ut excrementis omnibus fomno reten¬ 
tis,fingula membra purgentur, tunc id 
quod pefsimum eftjqui notflie lucubra- 
do cocodionem penitus interruperat, 
idem dormiendo mane, excrementorij 
reti ^^pwbionem diutius impedire com pel j 
nere ngeet, |itiif*Q^od quidem tam ingenio quam i 

' corpori medici omnes obeflequamplLi 
rimum arbitrantur. Merito ergo qui no 
de contra naturam pro die atque con/ 
uerfojdieriirfus pro node utuntur,tan 
quam noduae,qucE etiam in hoc uel in- 
uiti noduas imitantur, ut quemadmo¬ 
dum illis fub fplis lumine caligant ocu¬ 
li, ita 8< in tjs mentis acies fubueritatis 
fplendpre caliget. Sexto loco a ipiriti- 
bus idem ita prpbatur ♦ Spiritus fatiga- 
tionediurna preiertim fubtiliisimi qui¬ 
que denique refoIuuntur.Node igitur 
pauci crafci^ fuperfunt, literar um ftu- 



STVDI0 50R. SANIT, 4$ 
dijs meptifsimiVut Honaliter mancis ho 
rum fretum alis ingeniu uplare polsiti 
quam ueipertiliones atque bubones* 
Contra uerb poft fomnu mane fpiritib* 
recreatis, membriscpadeo cor robora-' 
tis ut minimo fpirituum adminiculo e- 
geant, multi fiibdles^ fpiritus adfunt, 
qui cerebro feruiant,atque expeditius 
obiequi poiTunt, in membris fouendis 
regendiscp parum admodum occupa¬ 
ti* Poftremp feptima ratio fica phanta- 
fi% natura deducitur,pbantafia fiue ima 
ginatio, feu quouis alio nomine nuncu 
panda indetur,muItis,longis,contrarrjs 
in uigilando imaginibus, cogitationi- 
bus,curiscp dirlrahitur atque turbatur. 
Qux quidem diftradio perturbatiocp 
fequenti contemplationi tranquillam 
fereiiamq^ mentem penitus poftulantf, 
nimium contraria eft*Sola uerb hodlur 
na quiete, agitatio illa fedatur tadem it 
que pacatur. Igituf accedente quidem 
node femper turbata mente,rccedente 
uerb,iit pliirimum mente tranqiiilla,ad 
ftiidia nos conferimus. Quicimquc uc 
xh inente nimi^agic3t3,rcs ipfas iudi' 
c s care 



4» M ARS ILI VS DE 

care conantur,ij non aliter quam illi qirf 
irerdgmem patiuntur omnia uerti pu- 
riiitonii di tant (ut Plato inquit) quum ipfi uertan 
dum* tur.Quamobrem fciteAriftoles in occo 
Antelucm nomicis iubet ante lucem {lirgere, affe • 
furiendum nt^id ad corporis ianitatemde^ adphi 
'lorophiae ftudia prodefle quam pluri¬ 
mum* Scdhoc ita accipiendum eft ,-ut 
cita d)C modica coena matutinam crudi> 

' tatem diligentifsimedeuitemus* Deni 
Canon < que iacer ille uates Dauid omnipoten¬ 
tis tuba Dei, nunquam dicit uefpere, 
ied mane (emper a tep diluculo, in D eS 
fuum canendum (e cithara pfalmisque 
furgere* Surgerequidem mente ea ho< 
ra omnino debemus, mox etiam corpo 
te,fl modo Commodo id fieri pofsit* 
SCHOLIA 

si ifd paulum exce^rU.y Sicenim.cerehrum ra¬ 
tionis conckuf pr<e omibus exjiccat Hippocrai^ 
fcribitinlibrodf morbis qui intmus oriuntur* 

Cur Hippocrates.) in libro dc aere ^aqua,hMf 
itemfententiamMacrobiusUbrq tertio Satumalipru 
Cerebrum aUegato^auo capite* 

j^aeruntnte» Aientem qu<e[aera eSt.) Propter cerebrum ^quod 

brum* rftpruientite finsjicutapudHtppoaatemlcgimt^s 

inlibro 



STVDI050R SAmt 
mlihro de facro morbo. 

Virgines ejfe uoluerunt.) Q^oi eB 4 coitu imm» 
aes&purds. 

aamranuUumfenfwmlongim.) Propterea Mrf- 
crobius ex tudum fenfm/t id uoluptatem uergat^foe 
i$imm fecundo SatumaLdixit. 

Infmos ebrietas facit.) Kede igitur Augudinm 
ebrietatem jidgitiorum matrem appellat, culparum Bhrietoi 
materiam^radicem criminum,originem uitiorum,tur qi^H, 
hationem capitis,fubuerjtonem fenfum,tempefi4tem 
lingu£,procellas corporis,dmifionem temporis,infa» 
niam uoluntariam,ignominiofum Unguorem,turpittt 
dinemmorum,dcdecusuit£,hott€B:atis infamiam, & 
anim<e corruptelam. 

Omnem naturteuim.) Votifimum uero calorm c4or con^ 
naturalem qui uef^e conco^ionis fmgulare inBru- codionisin 
mentum ed,. ftrumentu. 

Adipe crfanguinefuffbcatus.) AdhocHierony- 
-tnididumPlenusuenter non gignit fenfm tenuem, 

Jn aurora mouetur fanguis.) Potifimum pof me 
diam nodem hora prima^ecunda er tertia. 

Accedente node melancholia er pituita.) Poji me 

ridiem hora pnma,fecunda cr tertia melancholia,^’ 
hinc a tertia ad nonam ufque pituita. 

piesuigili£,noxfomnotributa.)mitafenttmip 
pocrates fecundo pronod. cap, undecimo, quando in- 

quitfodnusnatmlisnoneffugiatnodem wnon im« ^omnm 
iediatdiem^ ■ . . turdis* 



44- yUAKSlhJVS DE 
Sibiipfj repugnat.) HincErafnus muJisAurorH 
facramdixU. 

Mmacbws Muko calore Stomachus ad co<juend.) Stomach* 

organum iiii^^diante calore organum digeStionk Galeno ha? 
digeSt. beturlibrp quarto,de utilit. partic. capite oSlauo, er 
tninijler uifcerum er uenarm libro quarto, de acch 
dend^morbo cap. 0 . 

Q^AB ^IT HORA INCHOANDIS 
{tudijsoportunior,quisue conti¬ 
nuandi modus. 

Cap. yill, 

E X rjs quae fu fuperioribus diTputa^ 
ta funt, ferme iam fatis conftat op¬ 
portune noflra nos fludia exordiri 
uel ftatim oriente fole, uel hora una ial- 
tenijUel duabus ad ftimmum antefolis 
cxortum*Sed antequam e ledio farg^s, 
per frica parum per fuauiter^ pairnis 
corpus totum primo, deinde caput un^ 
guibus, fed id paulo jeuius; Hac in re 
Hippocrc ^^ppocrates admoneat,Nam fridione, 
inquit, fi uehemens fit durari corpus 
leuis molliri, fi multa minui,ii modica 
impleri. Quum e ledo furrexeris noli 
jfubita: ledioni meditatiornque incum- 
. ^ bcre. 



STVDIOSOR. SRNlt, 4? ' 

berc* Sedfaltemhorx dimidium cuili- Modia flug 
betexpiirgatioiii conceditOjmoxmedi dcndi, 
tationi accingef^ diligenter, quam ad 
horam circiter unam pro uiribus proro 
gabis* Deinde remittes parum per in- 
tentidnem mentis, atque interim ebur¬ 
neo petfline diligenter dC moderare pe¬ 
des caput, a fronte ceriiicem lierfus 
quadragiespedinedudo. Tum cerui- 
cem panno afperioriperfrica. Demum 
reuerfus ad meditandum duas inruper 
horas,aut faltem horam unam ftudio 
dedicato. Produci uerb nonnunquam 
ftudia poffunt ,fed aliquanta inter dum 
intermifsionc fada, ad horam uicj^me 
ridianam. Qiiinetiam interdum, quam 
uis rarb,niri cibum interim cogamur af 
fumere, poft meridiem circiter horas 
duas. Sol enim circa ortum potens efl;, Solqudnifi 
potens 8^ in medio coelo.In plaga quo- potens» ' 
que illa coeli quae medium proxime fe- 
quitur,quam nonam aftrortomi uocaq, 
arapicntiacdomum*Solmaxim'e gau^ 
det.Qudniam iierb Poetg omnes Phoe PhoeBusmii 
bum Mufaru fcientiarum^ ducem eCfarm dux^ 
fe «olunt, mentdfi quid §Uius ex cogi. 

tandum 



iW marsilivs de 
tandum efthis horis pptiTsiniumcogf; 
tecur* Si miifse quaerendae horis tjfdemj 
Phoebo duce qiierantul:» Reliqui enim 
horae, ueteribus, alienis^legendis po¬ 
tius quamnouis proprqs^ excogitan¬ 
dis accommodatae uidetuur». Semper 
autem meminiflfe debemus qualibet 
hora femel faltem,paulifper remitten¬ 
dam effe mentis intentionem.Qiium e- 
tiim ob intentionem huiufmodi (piri- 
^ Itus refoluanturj merito finunquamcef 
Carms pm lentus eris» Dum laboras 

^ animo interim corpore quiefee, Mala 
efi: defatigatio corporis,peior animi,u- 
triufque fimul pefsimajopporitis. tjo** 
minem motibus fimul diftrahes uitam* 
que difperdens.Denique haud ulterius 
meditaiiorecedat quam uoluptas, p(^ 

' tiusirera citrae 

'-i-- ■' : ^ SCHOt^Ai - 

Ndmjri^tioni induit ) pe jriilioHe in hteUeriiA 
princeps tertia primi tra^. teri, fcnbityjriitio 
extsnait^mdUisldxat,mUam(icyefeete facit 0 'terna 
• perata inp-ofjkt. 

Cuilibet expurgationi) Expurgationi 

{A^tm4iUeficis4iQcio^UfiXimrtamHcore0orUtttar 

teri4 



4 % 


stvdiosor* SANIT. 
teridpituitofkuclfdiuofi^ 

Veaineebumeo) Pelvine ex ehore 
quit quid vhxhus elephanti pr^jidet qui feientidrm 
uerm antiaesbabetur-Sed ex uero eborefaaumpra: C 
cipit.quod i uirtuteJpeciuoca peainando caput robol 
rdtfUeruin ebur Plinius libro oa<tUo indicat terti» 
capite. 

farno aperior ) excitandum wemoriatn» 
SiRunquamcejpstendereJentmeris ) C^odc4 
retaberuarequie durabile non e^- 

V i TANDAE P IT VIT AI 
pr<ecepta* 

. Cdp: IX, r ^ 

O Pcrcpr^Cium fore uidetur, ; 

noxia Iiterads efle diximus rep^ 
terebreuiter, atque remedia un- 

guiis adhibere. Ergo ne pituita nimis _^ ^ 

augeatur,exercitatione quotidieftoma ^«of^*** 
cho ferme uacuo his utendum, nun-*^^^^!; 
quam tamen laboriof^ ne acuti fpiritus 
diflbluantur. Excrementa diligentilsf*:; : -1 
me ab omnibus membris experganda. ^ 
Sordes a corporis torius cute, capitis 
prtcdpue, tum lotione, tum frictione, 
penitus abftergendae. Vitanda alim€ta 
frigida 



4S marsilivs de 

QwWte-frigida nimiam,atque nifiobftitcritg^ 
tis uiunda- tra bilis, etia humida, 8<:omnino qu^ 

- pingu{a,uimlentamfcofa,und3,gliiti. 
nora^iine,uelquxfadi'e putrefcerefo , 
leantSi ftomachus,uel natura uelseta- 
tc fit frigidus,aut dimittendus omnino 
aiitrertle minuendus aquae potus. Mo¬ 
deratus dbus fit oportet, fed potio mo 
deratior.Habitatio alta a graiii nubilo^ 
aere remotifsima, tum ignis tum calidi 
odoris iifu hiimiditas expellenda, pro¬ 
hibendum frigus a capite, maxime uc- 
rb ceruice, atque pedibus, multum e- 
nim obeft ingenio. Prodefi: moderatus 
QuiemtuiMs aromatum infrigididribUs epulis, 
mataftudio mfcis;mufcatae prpfertim dC cinnamo nri 
fscomm. gsf croci,zingiberis,quoque conditi ma 
. ne, fromaeho Uacud, quod fenfibus 
tiamSt^ memoria ma3tim'eprodefl:* 

S c H p L I A. 

"Exmitatme quotidie utendum) Antoninumini 
'^fj^flff^j^fjpeirdtorem Gakttus libro fexto deregimJmitdtUex^ 
frcifio jicufum fcrihitiUt breuij^imU diebusfoteoccU 
— dente paledrm ingredereturJiongi^imis autem, ho¬ 

ra nona uel decima,fanitatem cpnflderansjnambula^ 

retf l^Qfin no^o tuenda fanitatis libro ad gener&^ 

" ' ' [uM 



STVDIOSOfi. SANIT 49 
fm comitem ah Helfefiain de exercitio fic fcripfu 
mui: 

Augens innatum recreat quod certe calorem 
Btgratamnoiirisuiribus addit opem. 

Ante cibos igitur moderatisgrej^ibus uti 
C6niienit,dmenfd,fediuudtipfa quies. 

Ambula pdit ccenamfoleingrediente leonem 
BtigeVulcatim capra intente polo. 

Ne acutifjpiritm.') id eit fubtiliores, 

ObBiterit atra bilis,) quisfHgida ^jiccaeBhU 
metationis indigd, 

Potio moderatior,) Nam facilius efi repleri potU 
quam cibo fecundo Aphorf,Hippoc,it, 

QVA RATIONE VITAN- 
da Jit atra biUs, 

Cap, X. 

P Elsimamuerodlani qiiamm fup^^ ktrMU 
rioribus deteftabamur atram hi^^ quiegeneri 
lem, haec augent» Craflum tmhUtura* 
dum^ uinuni, praecipue nigrum, cibi 
durijiiccijfalfi, aues, acuti, ueteres, ufti, 
afsijfrutijCames bouis 8d leporis,caieus 
uetus, falfanienta, legumina, praecipue 
faba, lenticula, rhelangia, eruta, Brafsf^ 
ca lynapiSjradicylajallium, cepa, porru, 
d mora, 



,9 'MARSzLIVSDE 
mora, cariotae: dC qiiaecunque calefed> 
unt uel frigefaciimt, fimuiat® deficcat,' 
6>C omn^a nigra» Ira, timor, mifericordia, 
dolor,ocium, folitudo, 5C quaecunqiie 
uifum eft olfadum, auditum^ offeri^ 
dunt, omnium lisrQrnaxime tenebra. 
Praeterea exiccatio corporis nimiajSue 
longis nata jLiigiIijs,riue multa mentis 
agitatione uel cura, (eu frequenti cpi- 
tUjUfii^ rerum calidarum multum atcp. 
ficcarum , fcu moderata quadam deie- 
dione atque purgatione, uel exercita^ 
lionelaboridfajUei incdia,riti,calore, 
IIel ficciore uento, uel frigore, Quum 
uerb bilis atra femper ficcifsima fit,frigi 
da qiioque, licet non aeque, huic certe 
refluendum eft, rebus quidem mo¬ 
dice calidis 3 humidis uerd quam maxi¬ 
me, cibis elixis, afsidue qui coquantur 
^ facile dC fubtilem gignat fanguinem 
, abfqueclarirsimum^Sedinterimutfto- 
Q^£jludio inachi^ pituitae habeatur ratio, pcrin- 
fisuulid. jjg ut bilis atr^,epulaecinamomo utera 
co dC fandalis condiantur. Conferuntfe 
mina peponis ,^tqiie cucumeris atque 
pinei nuclei ablutif Coniienivmt carnes 

suiucn 



" STVDIdSOR.’ SANIT. 
suitim €C pulldrittn gallihaceorum.qiia 
dHipedumue Iad:eiiti'um,oua forbilia 

maxime j 8^ ex membris animaltum cc" 

rebeliutnjdLtlcia mala, pira^perfica ^ pe¬ 
pones, pruna damaicena atque fimiiia^ 
cucurbita rite coc^3,herbae humin^^no 
uiTcofe. Cerafe3irerd,hciis,iiuas mini- Cer^fi ef 
ine laudo.Naufeam nero atque facieta 
. tem ualdedetePcor. Nihil autem aduer ^ • 

fushane^eitem ualentius eft quamle- 
iiemnum,clarum,fualie,ad fpiritus prae ’ 

caeteris perfpicuos generandos aptifsi- 
mum. Nam ut Platoni ^ Ariftoteli.pla 
eethumor,hoc uino non aliter molitttir 
atqu^ dulcefsfc 8)C claret quam uellupi- 
ni aqua perfufi, uel ferrum fiam mis ac- 
cerifum. Verum quantum eius ufusipi 
ritibus SC ingenio prodeft, tantum no> 
cet abiirus; Pr^terea infundere aurum Aurm& 
uel argentum maxime ignitiim,eorum argentum 
quefoiia in poculis uel in ipfoiure pro< mlsHt,. 
defle confentaneiim cft^atc^ aureo uel 
argenteo uafculo bibere, cibos^ iufne- 
re.Irem perutile eft fi fepe ftomacho ua 
cuO liquiritia fuccus degliitiatur; Sue- SuccutHi 
eus quoque punici pomi dulcis, atque 
d 2 duieig 



dulcis araneei. Conducunttion medio¬ 
criter ftiaues odores, temperati maxi¬ 
me , at fi regnat frigus ad calidum dedi 
nantes,fin dominetur calor, uergentes 
ad frigidum. Temperandi igitur (unt ex 
rofis,uiolis,myrto,caphora,fandalis,a* 
qua ro{acea,'qu^ frigida funt.Rurfus ex 
cinnamomo, citro, aranceOj gariophy^ 
Iis,menhta,melifla,croco,ligno aloe am 
bra,murco,qu35 calida,Verni flores pro 
funt in primis 8^ folia citri,fiue arancei 
odora^ poma,{ed maxime uinum* O- 
dores eiufmodi prout cuique premit> 
bC naribus hauriendifunt^ pedori aC 
que ftomacho admouendi.Odores ue^ 
rd calidos multum^ ficcosfi (oli fue¬ 
rint 8<r continui non probamus*Tenen^ 
dus ore hyacinthus qui animum uehe- 
menter exhilarat, Hierobotana quo¬ 
que id efi: fclarea iylueftris tum cibo, 
tum odore confert» Buglofla njtCus, 
borago, meliffa, horum^ trium aiqua» 
Rurfus laducae, endiuiayuua pafliila, 
lac amygdalinum,menfp familiariisim^ 
cfle deberet»Fugiendus aer aut feruens 
aut glacialis nimium aut nubibus» Sed 



STVDZOSOR.' SANIT fs 

aer temperatus ferenusm liberrime ad- 
mittendus Mercurius,Pythagoras, Pia 
to iubentdiilbnatem, animum uel moc ^ - 

rentem, cythara cantu^ tam conflanti 
quam continno componere fimulatqp 
erigere. Dauid autem poeta facer pfal- 
tenopfalmismSauIemab infania libe- . , 
labat. Ego etiam ,Ti modo infima licet 
componere fummis,,quantum aduer.-^^^”jJ[J^** 
fus atrae bilis amaritudinem dulcedo 
iyr^ cantus^ ualeat,domi frequenter 
experior. Eaudamus frequentem aipe- 
dtum aquae nitidae,tiicidis,irubeiue colo 
ris,hortorum nemorum^ ufum, deam.* 
bulatione fecus flumina, per^| amoena 
prata fiiauem equitationem quoque, 
gefl 3 tionem,n 3 uigationOTque lenem 
uaide probamus.Seduarietatem inpn% 
niisfaeilesque occupationes, diiierfe^ 
negocia non molefta^ afsiduam hornis 
num gratioibrumconfuetudinem* 

SCHOLIA, 

reneniuiorehiatintm.} QUi^^ouiatlseji.triflU 
tiem edukm.vdutfmmgduSjBeaUmj faphi- ^onkUs eft 

V 4 5 


Hiero- 



^4 MARSILIV^ DE- 

- " 'Hierohothunm qunquc-) De hierohothdno fu^ 

^ Vlifimfcribit, NuUa herbu Kotnan£ nobilitatis plm 
hub6tqu4EierobothanUiquamperijieriqtimuUitt9^ 
cant,nosyerben.acam?liniuslib::.f,cap. 9 . 
dwf^fcr. Animumftioerentemcithara-) UinecliniaVytha-- 
AchiUescU ^orius^cmiinteUigeret fetedio rqolc^ari tempqriSt 
tharaujlf chordis cythaT£ aptatis pulfarc cepit. Bt AchiUesar* 
duavtok^aqpnegockf cantando tteier umr es ^e^cts» 
lenire confueuit. 

DauidpQetaSaul ) quod^.Kegum legitur, 
pquitatip Equitation.ge^at.nduigat) Equitationem tem- 


gratai tionempeY>leilos penjtks Aefclepiades £grotis coM-' 
‘ mQdo epHoluit.cr nauigatiotiempthiJjcis. 


P E € V R /i T 1 O N g 
ilomachi. 


caf; XL 


S Equitur Ut curam’'ftoniachf quam 
diligenter habeamus , ne naufeam 
cruditatem^ adducat utiquatii 
fietaSjCapiit^ offendat» Bis cibus fu- 
mendus modicus^leuis, cinna¬ 
momo, mace, nuce muicata moderata 
ppnditus. Semper tamen fkcus cibus 
pondere alimeta mollita, potum% exu 

pereta 



sTrrirpsoR. sanit, /r 
peret, ni fi forte atrae bilis ficcitatcm ad- 
inodum uercamur.Famem (fi commo^ rx&edrt; 
defieri potefl^eibuSjCtim potus exfpe-^ « 

-^et» Auiditas utriufquefuperfit menf^', 
faftidium&lacuritas procul abfint» Ab 
ftinendam ab qsqu^ obnimiam humi- 
ditatem uel uirulentam 6£^ undauijUi- c 
fcoiam^quemaceriam Itpmachum rela>- 
xando debiJitanCjUel etiamfrigidaauC 
^alfdifsima fontyaiit propter duritiam 
■^gr e coquuntur; Ecquae talia funtyUt 
4111 poft meniam palato raporeni red- 
‘ dant moleEiorem, fiue i nfientjfiue ca^ 
put multis uapqribusimpleantjab om¬ 
nibus inprtmis quaefacile uel extra alf 
u Um uel in aluoi putrefcant* D tilces fa- j^titcgsfd? 
^ pbres, autacres ,fifoli Ont, nullo padlo pores noa 
probamus ,fed:dukes acri quodam uel 
acuto, uel Itcco: uol umus tempctaru 
; Maftix SC metha fkca, faluia recens, u- 
uae pafluI^,cydonia,poma coda, condi 
tafaccaro, cichoraea,rof3,corallus,lotus 
capparis & aceto conditus flomacho a-- 
miciisima funt» Mala prsetcrea punica 
0pore inter addum,dulcemquc media, 
iC omnino quaecunque moderate acida 
d 4 funt 




fcr MARSZLIVS DE 

Tunt aliquantulum auftcra, quae mc< 
dici' ftyptfca uocant, fiue quae aliquantu 
Ium acuta fint uel falfa, uel aromatica* 
Uirohald- Mirobalani autem omnia fuperant. Vi- 
^■pnum quoque rubeum potius quam al¬ 
bum, ftporc quafi paululum fubama- 
ro,ac: nifi caliditas uel deftillatioaliter 
poftulauerit,optimum erit,merum pa« 
iatimbibitum* Omnino autem liqui¬ 
diores epulae, prius fumend? quam du 
rioreStSuinpto u?r6 cibo conu^nit co¬ 
riandrum, ppmtim^ cydQnium f 
tum laccharo^imala punica,& pira auftc 
ra,meipila quoqup S<: perfica ficca, ate^ 
{imilia*Mandere iierb opprtetautequa 
deglutiantur fingula exaAifsime* ro • 
uendus ftpmachus^Uppprtet, extdnfe- 
cus,maftiche,roia,%fpta, cprallq. Ga- 
ueridum ne poft cjbum duabus aut pro 
ximis tribus horis uel cpgitationi diffici 
Ii uel legioni fedulo incumbamus^* Ne- 
cellariae fprfitan erunt horae uacationis 
quatupr j f| cibus pptusue uberiorFue- 
riqaut cibus durior. Malum eft cibo po 
^ tuueuentrem extendere,pelsimutnfto 
macho fi e extento difficilia cogitare * 



SrVDIOSOR.' SANIT.’ 9r 
Aut Igitur nutrimentumfumcIcuifsiV 
^um,aiLit fumptOjUaca donec quafi co- 
coxeris* Neque dormiendum poft ci¬ 
bum meridie,nifi maxima cogatnecefsi 
tas, atque id qufdem non prius quam 
horas duas uigilauerimus» No^e tamc 
fumpta coena hdra(ut pidetur)una uigt 
lisefatefi:* Coitus ftomachuspeftilens Coitwimia 
prasi^rtim fiueliaturb iiatim uel eiuri- luiftoma: 
ente concumbas. Pcio mceret ftomar 
chiis, exercitatione gaudet, ntfi dum ci 
bofit plenus. Sumpto cibo ftatim mo¬ 
dice deambulandum 5 mox uero feden- 
■dum, -r^ - 

SCHOLI4. 

Famem (fi commoie^abm) Nam ultra dehitUnt 
"horam toUerare famem fiomachum Udit Amemate 
fte tertia primicap.7.dod.z, : 

■Sitimpotuf expetet.) Siiimpotut ^Jifieri pofefi 
commode,expe£let. Nam^uinimimfitimtoUerdnt 
bibendi auiditatem fibi concili<mt,vnde Galenm libro 
interiorum in^uity Q^i fitito‘non bibit fuppUfium 
fert fine adimento, ' 

mices favores fi.i oaofapores tangit 
candofuprareicrafiimiudicarehabent. 

Inter acidm dulcem^.) MufieinteUigit. 
biirohknmtm.) ^XQbaknos ommwfne 

- i f in fuH 



MARSILIFS DE 
infukfmplicibutiefcribit. 

- iPauUtimbibitm.) id e^mo^eratL . „ 
Conuenit coriandrum.) Coniandrm unmfuni^ 
cte,Cydonim coniitm faccaro.mala punica piraaii 
^era^nejpila , er perfica fitcca omnia cor Pcomacki fic 
corrupantiUtnecqukquam uaporumad caput afceit 
^erequeat. 

I^ecejfari<e forfitdn er^^^ iAk enim fkbindp 
pirfi^edigefiioabfdiuituK , ' 

Bequedormiendummeridie.) Auicen fecuni.pri 
mi doS.i.cap. 7 .qumqueobferuAtii^necefiitate urgen 
-ie/oninum pomeridianum comedit: Vf qui domiri 
a^ueueritMon iUico fuper cibtm dormiat, non capU 
4e-depreJJb non tempore prolixo , cui expergefactio 
fuccedat nonfiupenda nec repentina , fed lenkiad^ci- 
unt tamen medici, ut dormiens locum conuenientem 
Sfigatinoncalidu/m aut uaporofum, fed temperatum, 
j[td parum ad frigidm declinantem, corpore projteijt 
porisqualltatete^ocrdifcalceatis pedibus, 
vPE nS QVAE IGVENT R^BMa 


brapracipua quires ffiiritus* 

; ■ Cdp. xu ,' "" 

Q Edfam praeftarc uidetur ut nonniil^ 
:'f|tagx mcd(cprum officina in mediS 
pf oducanausjquse ftpmachi 5 cordis 
cerebri, (pmtum ingenq, uires, iiel rcr> 
uent integras ud rcHituant, ac fi nel pi- 
tuita 



STVDZOSOR.' SANIT.' n 
tuita uel atra bitis, excrefcat, uelimmi- 
neat & naufea longe propellant; 
nes fine controiieriia medici confenre' 
rwnt,nihil elTe faliitariiis theriaca,fouea Thendc4^ 
dis confirmandis^ tame fingidis meni 
bris QC uiribn^tarnen rpiritns ^tqiie in¬ 
genio* Hliios igitiir inprimis utemiir 
drachma dimidia aut laltem' drachmx 
tertia parte, bis qualibet hebdomada, 

■ hieme autumno, fed ^ftato 'atqu^ ue 
re femel, uel ibla,uel fi placet frigidis 
humidism temporib* cum pauculo me¬ 
ro clarojiuauijteporib* uero calidis, fic- 
cis^ prsfertim fi natura uel aetas fitcali 
dior,cum aqu^ roface^ duabus uncijs 
Uut tribus, ftomacho fcilicct u 3 cuo,fcx 
aut feptem horis 3ntecibum,fityrmca 
defit, dabimus mitridaticum*Scd ubi 
f iacam mitridatumue fumimus, eo die 
ab omni re calida penitus abftinendum. 

Ac fi ^ftas aer uer fuerit frigidis eft uten 
diim.Sectindo uerdioco eademin cau- Alo^ 
ia probatiir ab omnibusalde rite deda, 

' atque lota* Sume mirobalanorum che- 
bularumdrachmasduas jtof^um pur/' 
puteatur^ /andali rubei, emblicorum 
- duRi 




«50 , MARSItIVs DE 

cinnamomi, croci, corticis pomi, cirri, 
bcem,melifl[ae,id eft citrarse,fingulorum 
drachmam una, alo.es eleclaeritae^ abla 
drachmas duodecim, dC ex tjs confice 
pillulas optimo mero, quibus hebdo¬ 
mada qualibet femel utaris diluciilo,eo 
fcilicet pondere quod natui^e tuae con 
iieniat, aeftate quidem cum aqua tofa¬ 
cea , alias uero cum uino» Quibus aute 
diebus nequetheriacam neque pillulas 
Moy/fSom afiumes , utere Confedione eiuimodi, 
defcrij^tio. mane ^ ueiperb, duabus aut tribus an 
te cibum horis.Sume cinnamomiele- 
cflifc drachmas quatuor, chebularum 
mirabolanorum duas S(r totidem embli 
: carum, croci 5 rofarum purpurearum 
j drachma dimidiam, iandalirubei drach 
mas duas,Gorallorum^fimilium drach 
tnam unam.iaccari albifsimi quantum 
fatis eft, perfunde iaccarum aqua rofa- 
cea atq^fucco citri uel limonum aequa 
iibiis uidelicet portionibus.Goque lua 
uitcr,deinde adde tertiam partem dracfa 
mae muici atque ambrg tantundem.De 
mum confice bolos folidos quos mor* 
(Wo« uulgd nominant auro^ inuolue. 



S'fVDlO'JOR SANIT 
Tfiahxcipfleo ufu quo praefcripfimus 
experti fumus,t heriacam et aloen ita(ut 
diximus) temperatam confediohem^ 
illam fingulis conferre membris S^uiri 
bus & rpiritibusraeuere fenfus,atque in 
genium memoriam confirmarej pituita 
quoque dC bilem atque atram bilem il¬ 
lis pillulis facile uel educi uelemenda- 
rfPraeterea cuilibet tetati dC naturas,tria 
qua: diximus familiarifsima iudicantur. 

SCHOLIA. 

Nihil falubrim tbyrkca ) Ex libro IficVetrus i>. 
Ebano hunc calidos infrigidare docet,frigidos calefrti 
cere,frccos hwmc£iare,z:rhwmidosfrccare^frd thyrw 
cam magnam Andromachi bene fermentatam intelii* 
git , non recentem qu£ autore Galeno naturam oppij 
refert $ libro de ingen.fanit.cap, n. dicitur autem re¬ 
cens donec annum attigerit trigefrmm eodem autore 
in lib.de thyriacd capite primo. 

Dabimus methridatcum .) Hoc eSt antHotm 
quempotentifrimusYex Ponti Methridatesomnibu/s 
uenenis c&rtifrimecdntraritmM inuenit^ZT muUotfr 
ens bonum in fe probauiU Nam perfepe oitentandi 
gjratia uenena haufit er femper iU£fuji remanfrt. Dem 
mo autem d. Romanis uicius in intima fui regni fecefr 
(itfYbi,quk umna tinafim mkitfe ipjm gUiiot 




HARSILIVS DE 
perfodit.Confedionm Aeginctct habet lib. 7. & muU 
ta de haere A.GeUimnod. PMicarum Ub.17.cap.17 - 
Al^c rite lota.) Quid aloe cr omnia q^uiehicpdi 
nmtttlr Mefuc plane infuU deferibit Jlmplicibus, 

DE MEDICINIS 

contra pituitatfii ■ 

Cap. XllU ' 

piUuUex C ^ ^ducffus* exundantem’pftUitatna^ 
iera ^ pugnandum fuerit pillulas au 
rora ex Hierapicra Galeni uelquas 
Metuesalephanginas nominat j dabi¬ 
mus quinque quociens oportuerit, tiel 
etiam in robuftiore natura pilltilas ex 
hiera atcptrochifdsagarieipafiportio- 
necompoOtas femperuero cum meile 
roiaceo liquido, atqueoximeIie,aqii4;" 
^ue maram' id eO: foniculL Qiii certe iy 
rupus in pituita digerenda etiam ante 
pillulas at^ poft eas maxime prodelK 
Si una cum pituita caeteri quoque hu'' 
jmo res turbent, pilliilis ex Rheubarba¬ 
ro mefues, iiei piliulis qiise fine quibus 
a pofterioribus nuncupantur oportune 
purgabimus* Omnem uero uehemem 
«em repentinam^ deiedionem pur^a 
donemc^ 



STVDIOSORi ifANlT.’ fi, 

fionem^ penitus deteftamur.Natn fto 
machiim cor^ debilitat, (piritus mul' 
tos exhauritjConfundit humores, rpiri' 
tus fumis humorum fulcis obtenebrat, 

S C H O L I A. 

Omnemuehementemfepentin.) Sunth£ccontra 
eircumfontneos medicose^ agyrtAs , cfui purgandum 
fuadent ad animi ddiquiUm, parui facientes medicU 
m effedlum fi nofi fedium myriades numeraucrint^no 
confiderantes medicorum alpham deiedionesdixifp: Uippocf'^ 
non fecutidummuUitudinem ajiimandas. Sed fi talia 
dHjmittur qualia oporteat conferre cr bene toUera*^ 
rilibro primo aphorifinAs, 
klephanginasmefueri Qnas Mefuehahet in fu& 
mtidotario yalephangina,hoc eil aromatica dika, 
quod multa aromatica iegrediantur. 

Hiera pigra Galeni.) Hieram pigram id e^ facra 
amaram fortifiimam Galeni inteUigit in JHicolai anti 
dotario deferiptam. 

Trocifei agarici ) Txocifem rotunda compo' 
fitio cum quadam deprefiione ad fitmilitudinem erafii 
lupini. 

PiUuk fine quibus.) Hxmirahiliter caput apM 
tabilecrmelancholiamundificant. Dei 
feriptionem Mcolam ponit er Git* 
bertusanglicusincapde 
^cQtmki 




^4 MARS It IVS D E 

DE destillatione 

Cdj^. XIIIL ' 

S I caput propter pituitam deilillatioi 
nibus fluduat, quandoq^ hora fotn 
ni aliquot ex pilluHs quas modo de 
fcripfimiis dabimus. Iiibebimusprste- 
tziii horaS^altjs thiisfkpe mandere; 
Nani mirifice deftillatidnibus fenfi- 
biis omnibus,memori 2 e'que fiiccurrif. 
Rurfus murcata nux 6t tyriaca ore re¬ 
tenta probatur; Maiorana quoque qua 
amaracum nominant,ue! eius aqua ad- ‘ 
mota naribus uel infuRPoft cibum ue , 
ro alimentorum futhds coriandro cy- | 
doneis^ coercebimus* | 

sc HOLI a; 

'Aimotandf&usuel infuft ) 'loco cdpui pur^Jj^ 
‘^edrgarifmatacrmdjitcatomf^pecdputpurgiano^^ 
timamm,fed hoc loco caput purgium m liquida , 
dquamaiorarncypernaresattrada caput 

purgium dicitur» | 



SANIT, Si 
de DOtbRl CAPITIS, 

^ -a{n- XV, 

^ I caput fepedoieatiiumore grana/ 
C tum frigido jpra^er illa quas narraui 
»3 rauSj cdnfedipficm illam qua diam 
bf a noniirtSt itfel diacori, uel pliriiarcho 
ticon,teriere Ore iubebimus, Quinetia 
rnaftioem %pd maridere. Prgterea linire 
frontem tempOr^ cSruicemjiiiaiOranas, 
fcnicUH; rutas folifilina cum oleo rofa/ 
Ceo tunfis. Similiter aloe acetovoleo a/ 
^ua^ rolaceispefftcSe diluta* 
^CkOXIA^ 

.. dunthram^omn^) Con^Hionem itarti- 
hr<e inteWgii defcripHoiii ^efiies. Etenim qum uel 
Auicenaa uel Serapib ponurit^iri Ufu non habetur, 

^d kktori.) TliltcdrUm ratibne compojiiidnis 
ffAmptb^certbruM&AmdsconfdHati 
^'VelptirHarcboticonif^ Mdcint&pretatur priiici 
piumimuandimmi&^priiii^onfon^^ 
4^tfiwfSde^^l6fkmati^ iuelie i^nzibere ueldi 
-“'•m galanga pro conformatione cordis etm 
' aqua bugloffg^rb cerebrifuppe» 

- tqscumapozimateex 
. Be^dnicui 

DB 


i 







I# MARSIMV5 DB; 

DE CYRA VI S VS^ 

C4p* XVI, 

\ JBi oculi ca!igan4nequc rubcutjta 
Y neque aKud prscbent ulluni 
caloris indiciqtn tunc fank colly., 
rium ex aquajfccniculijmaioransejche^ 
lioniae, ruta?, adhibico,crocq dC smimo^ 
nio confert. Sedgqua eiurmodi prius 
denliori panno efte:^primenda. Nihrt 
tamen admoneas oculis nifi antea pilki 
lis lucis &pc pufgAut^iSf At G caligAn^ 
tes oculi rubeant fubifo ,pillulis 
mo terrae compofitispurga.Mox colly¬ 
rium ex aquarofacca fiC iaccharo pro- 
iieft* Nonnuquam uerb Mbumiriepui, 
tUtia, ladi^ adieeSis quaiii primiim o< 
pitulatur, (Dmriindautcm quon'^'anus 
ufusmaratriuiiumieriiat acuit» Se¬ 
men quidem dus#equenter ore tecierc 
oportet,folia uerA^romedere» Trihperf 
minor a Mefuc defefipta opttmaeft»^ 
ptimum quotidieuacuo ftomachq mi- 
robalanum chebulumecnditumfumc 
re atque cum eo nqnmhilpaniscxiaC.. 
caro maratro^ in pultterem dudo co- 
pqfiri*Qpod infuper ingenio mirum im 
modum 



STVDIOSOR.' SANITJ 
modiftn ac producendas uitae ptodcft. 

Eufragfg quinctiaufus oculis eft fingu 
tarcpr^idiiijmomni uel dolore capitii 
uel caligine oculorum diuertendi funt 
ictrd uapbres, frididnibus, ciicurbitir^ 
lis^» At fi calor in caiifa fitlanguisquc 
abundet hyrudines tcniid&humeris 
adbibimus, 

scaortii^ 

Collyrium,) CoiyriumoctddrUmedidtuie^ 1 . 

i^onmnqmmtutia,) tutiaprtepurata. 

Vfusmaratri.) Jdeflfaenici^iquodMardtrmM-l 
^um eil 4 tharccfcendo , quk ad condienda plurima^ 
cum inaruerit commendatij^imum fit, SiiUicandro iin 
SyriaciscredimaCfO’Plinio odauo Uhro ,hancher- . _ 
VamittprimkferpentesttobiUtauerefiicco quidem^- 
culos caligantes ea roborantes. Quos humana denm ‘f***^^^* /«■- 
fecuxa e^foierda fceniculum coUyrijs addens. Et is 
buftc jin^ fecundis menfis quoque comas eius o* fc^ 
i^a30asVerg,MarceUusquamdoiiefcribit. 

Trifieramnor ) InMefuesdniidotariobacdelerf* 
pti teperimr, D^emirobidaniicbebulk Mefucinfuk 
fimplidbus. 

Cucurbitulis^.) idedfcarificatiofie, 

^rudmes. idcUfangmfugas, 

it * ^ ■ 0§ 




6t JMARSIXIVS DE 
DE G y S T y I N S T AV- 
rando. 

Cap. 

S Tomachus fepcIiterarurrt ftudioGi 
gufium fere omnem amittat.St id pi 
tuitae Ultio mcidit quod acidus oreia- 
por, uel faluia miilta glutinpfiiorin' 
dicat, poftquam aluum fubduxeris me 
dicinis quas fupra harrauimiis, aroma¬ 
tico tofaceo utere, faccaro rofaceo mi- 
jcto meile quoque rofaceo cum cinna¬ 
momo,iblo etiam, uel gingiberc condi 
to,uel menthae (yrupo.Sedinprimis thy 
riaca*Sin autem bilis forte copia contin 
git, quod quidem bs amarulentum o- 
ftenderefolet, fimiliter poft purgatib- 
nem ex aloe, Ccut diximus, prxparata 
uel Reubarbaro adfume, ticl triaianda^ 
Ium,uel oxifaccaruni faccaro, ^<:btd al¬ 
bo,^ uino acrioris mali punici compO- 
Ctam,uel perGca,piraue condita fiuefy 
rupo confeda, ficut Mefues docet, ud 
noftram eiufmodi confedionem gu- 
ftuffaluberrimam» SumcfacCarirofa- 
jcei uncias qiiatubr,diacitonit^ tantun 
dem, 




^TVDIOJOR. SAHIT.’ €0 
dem, mirobalanorum chebulomm fc- 
mimciam^ emblicarum tantundcm, 
fandait rubci,coralii rubri,utrorumque 
«qualiter drachmam dimidiam j funde 
infuper iuleb ex fuccocitri, uel limonis 
undas tres aut duas» Qupdfiftoma- 
chus debilis eft & frigidus, adijee duas 
cinnami drachmas.His ante cibum dua 
bus horis utendum, Naufeamiemper 
ab utroque humore natam tollit diaci- 
tonites, dC ufus caparis cum aceto.Item Duciioni' 
potus modicus ieiuno ftomachp albitennatifei 
aceti roiacei, fi duplo faccari pondere toUit, 
mifceatur.Rurftismcnthp lyrupus 3t<^ 
ably nthq. Item mentha cum aceto con- 
dita uel acido mali puniet fucco diluta, 
atquctigata. 

scholia: 

puafcinmidmbm,} 0n^um Cmmomm 
g^oJSius dicitur. 

Cap^ 

V ErQmmiffa hacc taniquam Icuiora 
faciamus atquead id quodpericu 
Iqfifeimum eft reuertamur,fcilicc£ 
c 5 ad atram 




«-« MARSILIVS ©E 

ad atram bilem, quae quotiens abundat 
furit,cum corpus totum, tum uel ma 
xime fpiritum quafi quoddam inftru' 
ittijnentummffenjij, ipfum^ ingenium QC 
frmentu jucfief um lapefadat* Primum in ea eu- 
rada praeceptum fit,ut docuit Galenus, 
jie repente illam educare cotendamus, 
ne forte parte cius liquidiore fubtiliorc 
que rubdu(fl:3,refiduum denfius admo- 
du ficeius^ refideat, fed paulatim mob 
liatur, digeraturcp pariter atque educa- 
tur.Sccundum ut interim tam cibis hu- 
midioribus^, quam lauacris dulcibus 
6C modiciSjUnguentisqac fimilibus ca¬ 
put SkT corpus totum adfummum pro 
^^«irihus humedl:etur,ea tamen cautione 
ne uel dcftillatio irritetur, uel deftitua- 
tur ftomachu^, QC iecur,ucl meatus cor 
poris obftruantur. Terrianvuerb, & id 
quidem maximb neceflarium ut cpnri- 
nue cor foucatur, roboreturque rebus 
congruis,pa|*|:im Intus acceptis, partim 
extra pedori, naribusuc adhibitus. A- 

(picianturquoc^^audiantiiryodoren 

V twr dC cp^itcntur afsidue Qbledcnt.;C5 
rlf Wf^longiiis 

SCHOj^ 




r gfVDfOS o R; S AHtf* 

' SCHO.LIA, 

-UsYefolutionis cjje docet fecundo pronoRicoxap. 4 ^» 
Qumlaudcmdulcibut^) Lauacrufexa^uajine^ 
emttimnera exi^iente^talk enim, jt debito modo ut4~ 
turcorpmhume^at, 

PE S YR ypis. 

XIX. 

M vita quidem a multis aducrfus 
humorem compofita funt. Ego 
autem in praefentia tua quaedam 
■remediorum genera e plufimis effera, 
elediisima omnium atque tutifsima* 
Accepta primum a priicis, deinde a re- 
centioribus cofirmata, interdum etiam 
. a nobis ad ufum noftrum accommoda- 
taw Inprimo eft iyrupi optimi compoii* 
tiodn fecundo pillulae probatiisime» In 
*erti0-eleduariaialuberrima.Hts tribus 
oportune adhibitis, melancholicus hu* 
mor molIiturSu' digeritur atque folui- 
fUf ipiritus acuuntur 8C illuftrantur, fo- 
uetur ingenium confirmatur memoria* 

. Syrupe efthuiuimpdijfumeboraginis, 

' € 4 bugloff 



15 E I 

b UgloflCflorum ^ Utrlufquc , ca j 

pillpmm VcnenSjEndiiiis?, Violarum, \ 
cirrcutap,polippdi[j,ren^,epifhim{fmgu j 
lorum quantum manu capitur, pruna ' 
dqmalcena pumcrQ uiginti, odora po¬ 
ma numero decem, paflularum unciaui 
unam,Iiqumti 2 e unciam dimidiam,cin- 
namptnijfandali rubri,cqrticu citri, fin- 
gulprirm drachmas tres,croci drachma 
dimidiam* Coquantur in aqua omnia 
praeter epithimum aromata doncC 

pars tertia confumatur. Decodlip ex- 
prefla pbft cum {accaro iterum, dC epi- 
thimo moderate coqua tur*Pof|:remG in 
fundantur aromata icilkct cinnamo^ 
mum atque crocustHuius (yrupi auro¬ 
ra calefadi unciae tms bibantur,fimulcp ^ 
imciat dua^ auttrfs aquae bugloflSe, 3t<|t 
lina eum t)s ex fequentibus pillulisacci 
pi debent (altem du^', aut plures pro ut 

cuique conuenit,eo fcilicet padoUtab 

uus quotidie paulum moucaturi or: - 
: SCHOhlA. • 

^itUlfophit FM"*” utriufqm mcUjf^ ) D«o funtex 

‘ luwh timjjerbanorum fmtentU mtlifophiii id htelijfi^e^ 

■ nera^numuerm>4ltertm4Mt€mmbaci3^d^ 

■ ~ ■ tti 



STVDIOSOR/ ^ANIT 
pitft^t^enkrautnomimnt» 

DE PILLVLIS. - . ' 

Cdp, X X. 

P lUuIaruin ucrb quantum adpropo 
fitumipedatjdupfufltgcnera, aliae 
delicatis congruunt robuftioribus 
aIiae*Primae aureae fiuc magicae flomina 
ttpofflintjpar tim magorum tmitationb, * 
partim noftra inuentionc', (lib iplb io- 
uis V eneris^ fluxu compolitae, quaeri 
tuitam,bileni,atraml5ilem educunt abf 
que moleftia,fingula mcmbra’Corrobo 
rant, fpiritus acuunt & illuminant* Ita 
cos dilatant ne conftridi moeditiara pa 
riant,(ed ditatione gaudeant Ita rurfus 
, ftabiliunt, ne extenOone nimia cuanc- 
fcant Suineigttur grana auri duode^ 
cim maxime foliorum cius (1 pura I^t 
thuris,myrrhse,croci,ligni alocsi cinna- 
mpmijCprticis citri,racliflf, fertei audi, 
CQCcinaei, menthae, becn albi» Been* ru¬ 
bei, fingulorum drachmam dimidiam^ 
rofarum purpurearumjlandalif ubrijco 
falli tubcij mhobalanof um triumifcili- 

” C S CCt 





’ MARSrtIVS E> E 
'cct cmblicorum, cfaebulorum, mdoriTi 
fingulomtn drachmam iinam, aloes ru 
tx ablutae cantundem quantum cundlo 
rum pondus * Confice pillulas mero 
quam elc«^ifsimo* Sequunturpillulae 
sdfoluendam mclanchoHam, aliquan¬ 
to ualidiores, ucruntamen minime liio 
iehtse. Sume paeoniae,mirrhae, fticha- 
dosarabici,meliffae, thuris, croci, miro- 
balanorum, trium icilicet emblicaruffl, 
chebiilarum,indarum,roiarum fingulo 
rum drachmam unam, trochircorum 
agarici pohpodtj 7 eptthimi,fenc,lapidis 
Iazwli loti, rite praeparati, lapidis Ai- 
meni aftedi fimiliter drachmas tres fin- 
! gulbrum, aloes lotae uncias duas uino 
perfedo pillulas confla. Si cum mclan-- 
cholia manifefta caliditas dominctur, 
quas tn hac compofitionefrigida ad ter¬ 
tiam mruper ponderis fui part? augen¬ 
da erunt. Has pillulas ut literarum ftu- 
diofis conucnit Grgeotum, Latinor um 
Arabumep imitatione compofui, nolui 
C<trftM^cj Uerb fortiora rriiicerc j quale ueratrarii 
fttebatur quo Camesdes Phanaticus utebatur^ 
per(Ui9,^iti$ enim litetatis tantum uel pauldfif 
i. mioribus 



sTVDiosoiC sAmr. ^ 
inioiribus confulo,quibus ttthil peftilcii 
tiiis eft,quam uiolentia*ldeo prsetermi-. 
fi pillulas io.das,lapidis^ l 3 zuli,uel Ar- 
meninotas* EcquamcompofitiGnctn 
ler alogodion appellant. Si denique de^ 
€et fimplidorem compoOaonem infer^ 
re,qua ego familiaris utor. Sume aloes 
loue undam unam,miroba}anorum em 
blicariim atque chebularum utriufquc 
pariter drachmas duas, mailidsdrach* 
mas duas,duas quoque roiarum praefer 
tim purpurearum, confice pillulas ui- 
no*Proinde pillulis aut ijs aut illis fcili- 
cet quas probauimus,ncmo unquam 
fpli§uti debet,nefort'e nimium exicce*., 
tur*Qubd quidem in melancholia pef- 
fimum eftjimd uel una cum fyrimo qu5 
fecuti partim Mefuem, partim Gentile 
Fulginantcm ,fupra defcripfimus,ucl 
cum uini odori, leuis^ uncia una,flue 
' tribus, ut cuique conuenit,cum aqua 
mellis 8C paiTularum , atque liquiritiae* 
Aut ficubi caliditas dommatur,cUmiii 
' Icb uiolacco aquaque uidliacea^Omni- 
cp autem confulo literatisquicuriquc 
^ atram bilem fqnt pronioies j ut 

spurga- 



-7<? >-?lARSlLjvS PE 
purgatione bis quolibctanno* Vcrb fci 
licet ^ aiitumno utantur, diebus quin- 
dccimeontinuis, ucl uiginti pillulis fci- 
licet cum fyrupp atque fimilibus.Qui- 
cunqueuerd paulo minus huic morbo 
obnoxtj (unt,»t habeb unt fl pillulas pri 
mas aut ultimas toto anno fumant, fe- 
mei hebdomada qualibet aeftate qui¬ 
dem cum iuleb ut diximus,alias u^rd 
cumuinp. 

5CHOLIA. 

ittpUerJiu- Sub ipfolouk Veneris^.) Qui influxmjiuiiolis 
diofis ftuet 0 l^icat$imuieBtQretti(cudndo nonejfremtatfum 
‘ op0-dtionemt 

SurmcU mri grana duodecim.) aurunta proprietate fu4 
robur, oecuUamaxime confortat cor, 
tsmetmU Btlapidisarmeni.) RabiMoyfestapidemArme-- 
pis my. re» nam d paucis uifumdocetyRtViSruuimUbrofepti^ 
peribilis.moipt£hite(lur*hunclapid^ftUempingenMspaiie 
ti^utilmfcribU, 

Cameadk otraei^sphanatiem) HieQmea^Cyrenm 
crAntipa» cimattukffitAn^pdtrm ueneno hauBo d^nBm 
mors. ^ ^incitatus<Bepmod0i^^. 
^eddetaextiu^ti^^ 

, rww. ' 

Verefcilicet p' autumno.) Ad hane AuicennA 
f*irt4prmi,^uimoeapiUP<mueim, 

^uit. 


ST^^DIO-A^OR* SAK^T. ‘^7 
^^ementerfcigii^ i <twni «44? i^r 

mmSyUerfciUcet^crauhvtnUm^ne^^ 

Udo humoresmbilit4ttnimiumfiMy^ 

^jrigido reidahtur immobiles* ,. ,y. 

D fi' M E b l ‘c IPI 

C;:"a ^ quicU. . ■ ' 

Crfp; xxi: ' ■ • ‘ ■ • 

M Eminiflc ucro oport^f te maxi 
rniim^th exfcGatfom poficulura 
; immmet^ipUrgaretafinea^^^^ 
tas cogit opcrept^cium efte pilliilas mi* 
"ter mittere atqiieinipfo iympbticl fimi 
■Ii quadam cieeodioite fadai in aqug bii 
gloilk j qiiandoptirgandumeft,inter¬ 
dum infindere diafene uei (^acadibli- 
eonis, ueltrifcrseperficae unciam unant 
■eut (altensdimidiami: Qubd fi cprpiis 
‘tobufiius fit uel aftritJitor 8f diiiripfa!- 
uws, addere eledluarij drkh^ 

inam unam dutfduas;Vtilis^qubqtie hte 
eftconfedacaSiajufilion^ftft^ f^ec 
oinmmcIaiicholf^fpcciefcPnuenR^^ 
ledilli maxim Vqujc aduttionect^tur» 
^mautcbim^laaclioli^naldfalisfitco. 

ucniunc 



99 /rMARSIttrS DE 
ucttfiint quidem, uerum praedpue fiiti 
fympo addatur polipodtj portio dtipla 
uel trtpla, llmiIiteirliqumtiar,croci^ QC 
paffularUiTi^6^ mcdicittx addiantur mel¬ 
lis roiacei liqui unci^ du g»Quo ties u e/ 
ro iyrupus tumendus %,m fuperiori- 
bus diximus* Sed medicina cumipfo 
ter uiginti diebus furUenda erit, Veruni 
fi melancholicus nullus humor appa- 
teatitauttt m uerd complexio melancho 
lica icijket ftigida ruemhrorum quan¬ 
tas atquefiGca^memeto diicerealuuni, 
uel mittcrefanguincm mimme expedt- 
jrc, fed reliqua duntaxat facere, qu^ ud 
^ixinaus uel dicemus ^praefertim quae- 
cunque adcprpus pettiaent mediocri- 
fer catefaciendum atque magnopere 
feumedandum ’, lpificus^ quoad fieri 
pQteftiiiUifiinandQSj foueri^qp mcnip 
bra, ; Vbi uerp ipfc atr^bilis humor ex* 
undat npn madefacimUs tantum con- 
pus atque huirtorem, fed etiam folui' 
mus aluu^ cautfeihe.quadiximU& 
foy. Ife^unquam uerp uchementer, Siquk 
tid rtww pJ^tPiInTimaco nos mouet diutur 

nuui mprbuni qualis eft melancholf- 



ST^VIO SOKI K SANITC 
CHS lion efle nimis ualentilsus medica¬ 
mentis aeque moleftis pharmacis trrit 

tan<fem*. • ■■ ;;:r.;;L " ;• . 

frifaitperficie:jM^g^^ 

i^mmfuoantidotariohsibet^ ' ^ . 

' Cdnfe^acipd) liiArSmtA^Uh^&urcui^<^P^ddtt» 
iUsGrtednen habuerunitopimonemUt Sytiiphoriip^ 
no piacet. Nrfw hiec<e^uatmrmoUienii mmbdbei^ 

«jkerk &iscoYum ca^iade qua Gdcn: 7.finipliciuv$ 
iitp. n calida & Jicca mulienbm dftdt mnfcs &M^ 
gneauocatur. , ^ 

VtiUoramanna) DemeUeaereoatuumkmterfoluumdmel 
uetehie feribit, quod Arabum medici afactisMe^ap^ aerem* 
ruml^eris,accepta fim^udine mannam dicunt.Non 
4e manna uel Diofeoridk uelvlin^y quam thurkpoHi 
nmeJJeconBatualdeconUringentem. 

^. kimit uakntibut medica.) nimisfortibm, 
ricnimuelocem impetum abhotfef, ^ 

DB SAKGvfWlS MtSw* 

jiondi '■■■ ' ■ ' g 

Cap, 

S VtitJ^onfluUi in (anguinis milsoitie 
auMdaciores quos medici lapientes 

admodum dctcftatUTtNimfanguss 
' * - - ‘ cftatrs 






fa* MARSillVs DE 
1: bilis tcmjjctamentum, fpifitui 

fomcsttitajthefaurus. Solum uero ubi 

. abundantiam fanguinis indicat,uelpro 

£iifiorrifus,ai)[dada'que SC confitenda 
mult^uel Cplpr rubens,ucnarum^ tu- 
irTof,Mittere faftguincmlitera 
c 1 .V „4p res poftulat debemus; e uena lieni^ 
-'kfiniftri brachijjlaM incifione* 

quatuor uncias man^jUcipere totidem. 
Peindepaucos poft dies, iaItentfcptc 
ad ftimmum q«atuordecim,tum fri&d 
ne quadam aijjcriorc, tum admotis hir« 
L. . ■ I f dmibus quas ianguifugas uocant mari 
- 'ftfcas irritare utranguinis unciae tres aut 
quattidr inde deflillent. Haec ambo ro^ 
buftioribus tantutTi facienda uidentud 
PSebilioribuS uerb;,finece{sitas poftu- 
la^trnariicasiblum ficut ddcuimus irh^ 
re, Sed neque uehtrem medicinis folde 
re, neque mittere ianguinem licet, fiiii 
prius clifteribus pinguibus moIIibiiS^ 
lenieris. Atquehoc fit in melancholica 
natura cotnmune prfceptum,dandanl 
effc^dperam ut fioportuerit .eijyd^cR|i 
clifteribus frequentatis uenter infertoV 
lubncttsfcmperfitatippurgatujM : 



SfvblOSOR. iANIT. tt 
S C H o L I A. 

SmtnonmJUaHdaciores.) Ylos meixcifkpientit . r »,1^ 
ieteitantur, Maxime Chryfip^GuidiiK quem Ai/*a 
4io^of>iieo dixere quod uenseincifionemipropterfan- “^*^*“* 
guink precium ^ ex omni medicinaUim prafidiorim 
munere toUidamcenfueritHalifcribitprimumphle* *** 

botamifeinuentQrUfquodeaabufuiejfeticapitkmfiU , 

Hamdedife, Pii^eboth&. 

SangUK bilis temperamentum.) Plato fanguinem 
uit£ thefaurum dicitdconjeruandumlhiritum cr crf- Pf 
hrknaturalispahulum. damnatus. 

, Lata quadam incifidne. ) Vt Uhetiusera^m ha» 
mor exire quot. 

Marifcas irritare ) irritare id eB aperireficOi itt^ 
ppidas,quarum Martialis ficmemitth: ^ 

InfantimelimeUdatopatudi^marifcos 

Nammihiqu£nouitpungere^Chiafapit, 

Kic inteUiguntur hotmorhoides ani condilomatOk 


DB ELECTVARIIS*. 

Cap, XX/IL 

S Equuntur deduaria, es quibtis lati 
do equidem quod Rhafis exhileras 
appeilauic, praeterea quae in libro de 
uiribus cordis Auicena componit. Sed 
muito magis quod Mefues ita conferi^ 
f bif* 




ti, JilLKtiStLlVS X)g 

blc.6amc cr bdum fericum colore cocci 
neo nuper undiini pondere libram u- 
nam^iantergcfucco pomorum dulcifi 
& fuauitcr redolcrttiiim, atque ftic^d 
buglofiae aquacp roiacca Origuldrum U 
braUnS,pdft qiiatuor dC mgimi horas 
totum id coque fuauittr dotiec aqua r^ii 
feeat.Deinde extrahe fericu m atque in- 
fuper exprime diligenter,infunde mox 
facchari cahdidirsimi Centum quin¬ 
quaginta drdchmas, coque rurfus dd- 
nec quafi mei ipifletur. Athdue tunc 
uh igne, atqce infunde dum calet, am- 
beae crudae diligeter coniciflf drachmaa 
CcXj&I ut liquefcat aiitbra pei mitte, Po‘- 
flremo adde his puluerem eiurrtrodi,. 
Sume ligni aloes crudi, cmhamomLf, «- 
triufque ^'quae rexdrachtnas'Iapidis laV 
suli rite adiiiti drachmas tredccim,uni- 
onum id cft, alsiarum margaritarum 
drachmas duas, auriueri drachmamu- 
mm ,mufci eledi drachmae partem di¬ 
midiam. Dantur ex co cum uirtodfieh 
ihae diise tiel tina, mane ae ueipere ante, 
cibum tribus aut quatiidr horis, id rfithi 
ualdeplacet,’ Veruntaihen 



sr^T^idsoRi siNri». $1] 
eti^m diamufetim Mefues dul-^ 

, compofitipneiiii^ gcmmdriiifi mo^ 
do cum aqua rpfic^^ aulimantUr^ Lau* 
dar^in qiio^u^ friirificii quod a Pe¬ 
tro Bbiiienli phflbfophd lUrfimqcbn- 
fiarurti,mfl ipfertiet ex feusimmbdrcq 
ufu dilatationem exbilarionem^ (piri- 
tuS liiibiam forrntdaiec. Quamobrem 
duo quadaminfuper cxcogitaiii tudC 
fkda atque ob tempet^adoneni fuarb 
caiiibet tempbri^sscac^rtatiifaf, conudii 
endfSiml irt quibui rhifceturiitiledul- 
ci; Quee taiif iim hutnuiifqiiantuln Fb- 
ifencj6d roborant PrftefdajlpifitLd^^ iri 
genio tantum ftabiliehdo quatuhiacil- 
eifdo^illuftrandoconueniunt Sumd 
racebadrofacOi «nciasquattior, (accafl 
imacitm floribus biiglbfl^ concodl un 
ctasduas, ebrdeutti ponii citri cbnditt 
eunt faccarO unciam unant chebuIariS 
conditaruiii uncias duasi Ginriami elc^'^ 
tfHdrachmamubam^fandaiijCbralli utri' 
uFque rubri, item (crici cbccinci crudi; 
coitdfi j croci, margaritarum fingulortl 
drachmam dimidiam, auri, argentifini 
gulorum tertii drachm» partemvami - 
' f * 




H MAR5ILIVS Dfir, 
brsejtnufd utriufqiie grana dwo.Fiindc 
omnia fimul fucco citri ucl limoixis fac. 
caro codi. Sequitur confedio alterar 
aliquanto falubrior, certe mulco fuau^ 
or. Sume amygdalarum dulciuni qua- 
tuor uncias, nucieorum pineprumab- 
lucorum diei unius fpacip, femium cu¬ 
cumeris utrorumque pariter undas dii 
8 s, faccari duri quod candum id ciican.i 
didum uocantjquatupr uncias. Saccari 
alterius fed aibildmilibram unam atm 
dimidiam 5 fundecunda h^c aqua roS 
cea atque limonis dd citri in qua extin- 
dum fuerit ignitum aurum argenta: 
iimul coque ruaukcr. DetnS adde cin- 
nami, been rubrijccandaii rubri, coral- 
fi fimilitcr fingulorum drachmam una, 
margaritarum m'tidiisirtiarum, croci, ie 
rici crudi coccinei, minutiisime attriti 
(ingular um drachuiam dimidiam, auri, 
argenti, utriufquc grana duodedm. 
hyadnthi, fmaragdi, raphiri, carbuncutt 
fmgularum tertiam drachmae partem* ♦ 
Si cui uerb defunt aurum,, argentum, 
anibr3,muicus^ prgciofiiapifHj conie.» 
diiones illaeetiam pi odeiie mohumchia» 
poterunt# 



STVDIOSOR. ff/JNlT, 
poeerunt Quaruni tres pottfsimum di 
gOjUnam Mefues quamTccenfiji, duas 
uerb noflrss, quas modo defcripfinius* 
QiiO uero paelo i^s utendum Gtfupe- 
«us fattsoftendimus. St quis autcmfim 
pl ciuscl cuidappetat,omnibustame 
'aero m noda tum h'c'ci>d pomum perfc 
•de.maturum integ^lnii peifedecontit 
d^t ri ultoqj (accaro m '.d fo fcfatum 
fuctcyaobibuo coc^uat, codum uerd 
modico cuinamomo croco^ con^iatj 
"ant aromatico roicceout^uur fictempe 
rato; Sumcarornatici rcfacei unciam u- 
namjiaccaii tofacei dtabirglodau utriuf 
quc uncias duas-aut Grmliter mifccat 
'diatntiicffm. Qu^ctmqueeriim dub b^c 
non fiiif flm plicia -tMcnr facile fatis ha- 
b cntii ri ^Ac fi calfdi ta^ tfm ea t ir r diap ru¬ 
nis & faccirum uf&Iacdjm adiungaft- 
tur. ■ 

f^^cichthrdns.') id communiter ^ 

jUmanforcmdicimuc. ' ' 

Colore coccineo,) cotorc fM in rops micat. 

‘fi ' DS 



,|te , MARSlLI^S DS :-, 

DENI MIA V 1 G l L l.il; • , . 

S Acpcmfla^hoIids pracfertim ikg' 
ratis accidere folet, ut nimium exie 
cat9 cerebro uigiltjs longis cxtenu- 
ci;tu^, Quoniam nero nilifi a^trat ijilb 
Ir^ biletft mala magis auget quam ip^i uigilia, 
generant, ianto malq omni ftudiq iliccurradunt, 
jdeo laducas poft cibQs alios edas vn)i 
cum p5paueremodicq,p^acuIq crqco* 

ymum® purum forbpritpoii: 
nequeultrahor^mlucubrent CuiP^ 
ie dqrinrtiirn c^fcrqnt, confodiopem 
. buiufopfJi fmnan^fn qua femini^ papa 
luerisi^lpi linciae duse funr, fcminisjia^ii 
unda una^mom i croci upiuftp pf r^s 
draebmae duntdia, iacchan unciae fex* 
Dilue 8 C coque omnia fim^l fyrupo 
bapaiiens» Bdat huius drachmas duas^ 
limul^ nonnihil (yrupi papaticris gu- 
ftentaue uin^iliintaiS cis frontem ter^o 
tam plcp ex uiolis 8C%x 

tponphra ^e^ camphof^.ttcmIa 4 V 

* ornmm datino atque uiolacep, pdofei|i croct 
c^phoraeypiitamiaum^dulcis mali 
•' “ ' Rarihii? 



paribus admouebis. Aceti jnfuper mo- 
Hicijfeci aquae rofaccaj plurimae, ftemes 
quoque ledtum plantarum folijs frigi¬ 
darum. Aures grauibus catibus fonis^ 
dfHnie|. Humedabis (xpe ^aput eiul- 
fnpdi lauapris, ifiiicct aqua i aqua coda 
fint fruftra papaucris, laduC 2 e,portula- 
ca,maIuae,rorarum,uitis, falicis, arundir 
num^ folia,addita c^mdmilla. Balnei? 
quoque dulcibus ex rebus ciufmpdi fic 
pe tibio, brachia^ , %pc totum corpus 
cft humedandurn.l^acitiruper biberc 
inisttum iaccharo,(ciIicet ftomacho ua- 
£UO, rimodo (lomachus optime tollere 
ueriqmaximc prodeft, humida haec mo 
lanChoIicis edam Oiatis dormiant mirtfi 
ce conferunt. Memento lac amygdali- 
»um in mcn 6 familiariTsImum cuc 
bcre. ' ^‘ ^ ' , ; ' r' ^ 

scaoi^iA. 

Smcnpdpdui^k&i.) SmcnhociVerffTio^; 
poriferum quarto Acne^ dtiium eSi CdfutcriSd- reponit 
ImspapaunhUi^maUdpptUdmqttoinosopt 
piumdkamyeummeiioreid^mmbrmiUfi^ Oppnm 
piimutimjionmnonfemi4^ 

Hoct^finonjh 

f 4 


$« marsilivs ©s 

^CiUr4rube4contmin(ttui, 

Pt H E B fi t V D 1 « 

^tquedhliuioneo 
Capi XXy, 

A CdditUf ro nonnunquam ut flu- 
dfofis, uel quia iedulo inclmatQ 
capitc!cgant,'fcribaiituc, uel quia 
ptio nimio torpeant pituita qu^^dam ui 
fcoHor una cum frigidae nimis melan¬ 
cholia caput occupans grauet,3tquc he 
(jctcs obliuiofos efficiat His ergo ca 
putcxoncrandum eft ijs remedtjs qiig 
atias diximus pituitg conuenire* Sin mi 
nus fila iuiFecerinr,adpillu}as indas 6 k^ 
Cpcchias 5 hi^ralogodiuffi^ confugito* 
Pr^terca ad hiaram diacoloquintidps 
uel Archigenis, tiel Andromachi, uel 
Theodptionis , aut ad pillulas liidgi 
quas Mcilic in capitulo de capitis dplor 
re deferibit. Quod fi natura, f tasuc frigi 
^ipr fit, nec f ftas pbfiiierit ppft purga- 
tipnem utere illa anaebardina qua Me- 
fues lapicntum cpnfcvlipncm in anti' 

dotario nominat. Rurfus anachardina 

illa, quam sa capitulp de obliuicnc ex 
rententia 



ST^DipsqiL, SANiT. ^9 
kntctiz filij Zachaf^recenret. jpa.fu^ 
tno mane drachmam un 3 iii,redjqiii eam 
fumit ab tra, coitn;|ebnetate^ labore 
bus^ calidis eo die prorfiis abftineat» 
Hsec quidem adufritis hebetudiheni 
obliuionem ^ ualentiisima furit; Kt ue> 
r Q fi familiaria ma gis optet, da gingiber 
{aecaro co^iditum Tedriiodicoclxuremi 
xtum, quod feriflbus 'dC memoriag ma¬ 
gnopere prodeftjpirse^ief tim his adieMa 
meile anachardi, meile chebularti-i:^, 
coris, ciperis, ambra, mufcOjprodejl: e- 
tiam diambra > plirisiarchoticonjdiaco^ 
rum. Sed h^corc diutius retinenda na 
ribus ctfam 8^auribus infundenda* O- 
dor quoque thurj&j,amaract,maratri,nii 
cis mulcatae,rutae garrophilorumJpro^ 
deft-non mediocrit^er. Memento tament 
theriacam in his 6c ilmilibus, quemdd- 
modum ab initiq4i^imus nulh wnqua 
remedio poft ponendam- Praeterea 
betibui oblimpfis^ tempora 

ccm^indiionceiufmodfungeiSimieo!^. 
lei fambucini uncia nnam ,Gleideb^%. 
uricias duas cuphorbtj unciam diri^i^ 
tantu^em perfttcab^ 
f f brachia. 





'f« ox' 

Brgch{a,crufaice^incc^^ uehemciitcj;* 
c fi opus fuerft ceruia' jcucurbi?ul4 
admofigibis» Verticei^ grseterea capitts. 
amaraco^ tbure, nuce ttiufcata tunus oi 
|>eries at^uc fpu eb|s* 

ICHOLIA 

; Xhcy^cmnuIUun.qti-imrmedio.} v<^l ^«04 
mulu jimplick igufpr. pJicebo dicaUcnid propprf 
iioneco^mlx^fliena^d^.m^^^ '] 

'QyiA' CbRPORE^Wl' x^ViDESl SPI* 
ntum curare debeamus,incorj^oreuWc6lerc^'umt4^^ 
'l t€mdent^uenerdri,prmu}nmekcmdprkf^^ ’ 

- f€c^ndu^ 4 ifcipUMmoralisiter^' ^ 

' Uum uero religio^ ; ? • ^ : • , 

r;- 

S I bomfncs irgrfcatfe rapidi tenta mj& 
dkorum diligcn^tia corporem fpi^ 

: ^ ■ ritum curarf d^rat^ne forte pmhl> 
no ite^le^us ueftmpcdimcnto uc| 
ttieptc fgruiat quaerentibus ueritatemi 
midto pfbculdubib diligentius'inicor^ 
poreiim (pititurn, id cftinteUedItim ip-» 
fit^capks lumdiicipliriarmbralfcinftftpds cokrc 
^*decet,quQ (bfa «entes ipla 

: ' ppreii 




rifVDlDSOR.’ SAMTT. 0 
p6rea capitur.l^e fas cnim eftfolirn' 3' 

Inimi fcru um, id eft co rpu s coIerc,atii / 
i mum uerb corporis dominiini regem^ 

rnegligere, prsefertim ciim magortim.^ 

Platonis fententia fit, corpus totiim ab 
^animo ita pendere ^ ut nifi animus bene 
. uakre non pofsit^Quapropter medici- 
.4^ aathor Apollo non Hi^pcrateriJ, 

> i^uamUisex fiia ftirpe gemttimjfed So' t^rmedicU 
faptentirsimum iiidicauit.Qiifp 
pc cum quambmHippocratest/orport, 

/ laiitumSoeriares ahitrib ^nado fibdud' 
ri:lt>quanquamqu5dtenbucratttilli;^ 
siusChriftusiefeitjproinde^ * 

rnoftram qptittilseblercmVnbbs a S O" 

; crarcidcifcoidbenfer, utTac|:m «eHta- 
. tem^ a* nobis ftafiiix inftiniffer q^ 
i ierenamente^feciiius 
to magis ueritatelh i*p(am diuin¥m in- 
l^nmtsreligipne fandlaf^s cft tienerariC 
quam quaerendam captchdatn^ no 
-"^itercreata mens eft, quain otnius ad 
tunien foIisperipiGiendum. At^ utPIa 
to nofter inquifi Quemadmodu uifu^ 
,-nihilu^ue uifibilc pcrfpidt, nifi in iplb 
r fumi^ Uifibiiis, Id eft ^l|s ipfius fplert- 
dorc^ 


Corputani 

rni^exm. 



9 % M ARSILI Vff D« 

dorCjita neque inteiledlus hiimanu^io. 
tclligjbilequfcquam apprehendUinill 
in ip4p inteliigihilis fiimmi, hoc eft I>ei 
^'*”**’ lumine nobis Temperi! ubique pr^cn 
te.In lumine inquam quod illuminat o- 
mnem homineraue menfem in hunc 
itiundum,InIuminedequQcanitDa- 
uidtln lumine tuo nidebimus lumen; 
Profe^pquemadmpdumpurgatis|D- 
culis, in^ lumen arpicicntibus fubt^ 
(pjendur eius infundkur colodbus->€- 

- : guds^ rcirS abunde refulgens ita«um 

primuin ^,omnibus;cprporis permiba 
ribiw^per morale/^difplinaffl pm 
ta mens eftatque 

ii e|i um ipfum feligipfp quodam 

.fiagranqlsi^p^ smpre ^«etJia, Tubito, 
ut ,dimiw^^quit Pjatbijituina meiti 
ueritas mRtiit, ratipnes^:rerum ueras, 
qu# in tpfa cpntinen tu^ jqiiibus ne ain^ 
; fjta cpnft^tjfelicite^r C5cpli^at,quan 
mehtemcmcumfundiplumtnemntdfr 
mul&uolumacenvgaudi^^ perfumdid 
c s c H O L I A. 

^uitute ^QhmMtmiferuumidejicorpm*) Vdrro e^ 



STVDIOSOTR. SANIT. 9t 

Htdrp an hominis appellatio tantm animum conter 
neret cui foret ut equiti equus ,anfolum corpus quoi 
fead animum haberet tanquam poculum ad potum. 

tamen poft multa fiatuit i ut id homo diceretur 
quod ex utroque confurgit^ Vlanudes corpus animi fe 
pulchrim dixit. Cerpmani 

Ex fua Jtirpegenitm.) Sotantus Hippocratem 
Coum ab Apolline^ Hercule, er Aefculapio originem ^ 
tojfff/trt . / . Hipppcr* 

Soaatemfdpientijs.C ApoUoa quodam mterro- 
gatuseft quid de Socrate fentiret. Cmisrejpondijjet 
Socratem omnium ejfe fapientipmum , multi in hune 
funi inuidia moti csr tandem ah Auito diuiie l Melijfa 
poeta, crhy cone oratore accufatmquafideoru efet 
contemptor cr puerorum mag^a pernicies, propter 
quod grauiter admodum aceufatusfe ueneno intero» 
jnit. 

yenienteminhuncmunim.) loamkprint^K 
De quo canit Dauid.) Pfalmosr. 


f I H l £ 





NII NATVRALIS Hh 
STORIAE SEPTI MVM 

I^IBRVM, oytlk DE HOHINEj' 

& rebus ab eo muentis j de^ mU 
ris gentium figuris confcripfit,ad 
notata,nuper noii citra puluerem 
per GeorgiumPidorium Villins 
ganum D o dlorerri niedi curti 
congefta, 8^ liunc prifi 
mum ili lucem 
edita* 


B A S 1 t E AE, 

PER SIXTVM HENRICPETRfi 






yt mknch6li£<{mUtM 19 

lUcfomnijtrum ir Mercurmnone quouti 
hiteratimeUncholici ligno ibidem 

l^iteum qute uitanda lAehnch.ingeniofi 19 

4S Melancholiu naturalis 

M 4 . * 

'lAania furor e^ Melancholia adujiaibi^ 

Manna mei aereum 79 M.elancholm non ftnh 
Mari[c<squii st phleg. zs 

Mercurij officiu/ni t (iiaa-vTfOTc^-quis 
Melpomene . 3<s minemaunie S 

Mercarm deorum nuit- Miraholani 
tiwt zS Miraculum magnum ie 

Mercurij conB^eUatio <s Mioduiftudendi 4^ 
Memoria quibus tenax MorfeHorum defcrip. so 

78 'mufsdodorumpr<efid€$ 

MemorUlahilk qui s f 
Medicus. probatij^. quis M ' 

ibidem Mouem duces ad Mufas t 

Mercurmldngusaioue O 

Otio anim. uigoratur zi 
Melancholia quid ts ^pumfommferum $7 
MsiachoUaVhyficaquid Ophiogenesqui ibidem 
ibidem P 

Melancholia terr£ quali Paterfamilias 9 

tdtem is pupauerfomnifirim Bt 

Melancholktrescaufie pituita obtundit %f 
\t 7 piUuhe ex hiera et 


I N D 

pitlul£magic£ 73 

Phoebi munm % 

phlegma fugiendum 14. 
phlegma famem fuffert^ 
ibidem 

Philofophi reipubanuth 
les y ai 
yhcchm mufarumdux 
47 

~Pi)lymnia s 

Plato decontemplation. 

ao 

Platonicum prouerhim 

VlaneUtres contempla- 
tionis 37 

Platonis diilwm 4a 
PropertJeuiauirtutk $ 
PTdiceptor optimus quis 
9 

pr£ilantes uirimeknch, 

iS 

Pupis memoriam habet s 
R 

yepletio fiudioform ho 
.tis 35 

s 

tanguismde %% 


E X. , 

Saturni qualitates is 
Saturnus altifimus pia» 
neta 

Saburram uentrk retine 
re nocet . 40 
Saul ab infama ' 33 
Sanguis atra bile tempes 
rata 'so 

Scientice radix a 
fcientia per quid acquira 
tur 17 

Socrates animi medicus 
9 ° 

Socratis mors 5? 
Spiritus quid n 
jfiritus animalis la 
ffiritus injlrumentim in 
genij 70 

Stomachus miniileritm 
mfcerum- »4 
Studendi tempus habile. 
37 

^udiofis utilia f» 
T 

Taiius longinquior fenf 
fus 3f 

Tenebra interiores ter* 
rent 

Thalia 


INDEX IN MARSILIVM 

FZCZNVM BREVIS ADMODVM 
, remm dC iierbomm quae in 
toto hoc uolumine 
continentur* 

A 


AchiUescyihmufiii s 
aiolefcentist w 

St 

Agratijsrudes 7 
AlexUer pr£ceptQrem 
imitatus p 

diae fp 

Amentia s,4 

animus omnia uincit 7 
animipathema 10 
ante lucem furgendii 42- 
Antipatmmors 76 
Antonius quo exercitio 
ufus 49 

Anacardina ss 

Aromatica qu£ jiudiof. 


4 » 

duriualor 


argenti udior 

fi 

aurum cor roborat 

7S 

Armenus lapis 

ibL 

ttrabilk duplex 

3^4 


atrahilis quartanamfa^ 
cit ' zf 

atram bilem qu£ gene:: 

' rent 49 

atr£bilk natura is 
C 

Calliope s 

Carneades exui , zz 
Calorem humor fuffocat 

Calordigerit 45 

Carneades ueratro ufus 

7f 

Carneadis mors 7<s 
Ca^ia duplex 79 
Camphora focrm facit 
S7 

Cerebrum principale ha 
litae, f 

cerebrum facrum 4j 
cerafa ladunt 
Cicero de pr£ceptorib,’p 
^ g Ciban- 





I 5? D E y. 

Cihdniwm qudnio 7? F 

Cyclopesfibulo^ 9 Fdgm timidos p4n^ 
Clio f i? 

Cleos ibid^ H 

Clinia cythara ufm ,' 44. Befwdus de uirfutis uU . 

Coitus quis malus ' s? 

Corpus animi feruus 91 Hippocrates de jridiotit 

Corpus animi fcpulchrU ' 4S 

9j ' Hiacinthus st^ 

Criftppus Gnidiiis st Hippocratis parentes 

D . ^ 95 

jyq ihudiofos tuentur ic) " Homo quii ihid: 
Dracitoniton naufea tol Humor caloris pahulim. 

Ut €9 18 

Tyommium er fapientU " I 

expediunt ii lecur cmcupifc€n,fede$ 

Dulcisfapor nonlauda'. ■»? 

tur ff iecoris habenda ratio» 

tuasuias Herculesuidit ibidem 

i Jris multi nominis aqui 

E 3 ? 

thriefasinfank f <? iris ex quibus coloribus» 

"Ebrietas quii 43 ibidm - 
Empedocles f iuuentus 

Erato ' 7;' luppiter {ludiojtS faue^ 

EujragU '6<s 7^ 

Euterpe f E 

BmcUiummlet 47 ' Lmcrum quo .4 



PRiECELLENTI VL 

RO DOMINO CAROLO 

GEBVVILERO PK AE? O SIT O 

Lutenbacenfi dignifsimOj Geor** 
gius Pictorius ViHirJganusDo^ 
c^tor medicus ^Eniisbemi] ar? 
chiducalis curix 
archiaten - 

s. a 

B G E apud Perias 
cautum eft,(Reueren 
de domine PrsepoL 
te) ut quandocunque 
quis Obi mancipaturni 
dominoriirn aliquem 
reddere uoluiiTe^mti- 
nere aliquo faiLitatiim hunc adiret. Vt 
fi agriculturas deditus/ru menta porta 
ret, Siuincis piraitaiidis mcabererjUel 
nuas fuffocatas, uel Mamertinum ui-. 
num.Complures akiiium quicquam. 
Qiiam legem infringere mei inffituti 
(s 2 non 




1 


EPISTOLA 

non eftjure curiofe feriiandam flatui» 
Ac cum te mihi in familiaritatem, feu 
ut aerius loquar,amicitia trahere prse- 
fumpferim, inops omnium praefacaru 
rerum, opulentiarumcp* Munus hoc 
carthaceumjhcet exiguum,tibi offero, 
do dedicOjmcos quippe in feptima 
Plinij librum breuifsimas lucubratio¬ 
nes,minitne (pllicitus, prpcelfi ac pror- 
fum regfj animi efle te cogitare,munuf 
cula uelab infimae fortuna hominibus 
coliata non afpernari» Npuimus equfl 
quidem in iftis meis laboribus no ubi> 
que omnibus fatis feciflejfed ex delibe 
rato 3 ut alrjs completionis anfam pre- 
beremus» Accipe igitur qualia fuiit, 
pro humanitate qua proditus es aequo 
animo,ampliora fortafsis in pofteriim 
dabimus* Datum Enfishemij a 
Chrifto nato reCquimiliefi- 
mo fexagefimonono^ 
die Februari] 2?« 



INI>EX IN C PU¬ 

NI V H* 

A 

AchiUesqui 31 tdt 

Ace^halm »0 CteJiphonGrejiM yo 

AfclcpUdes perfcaks 37 D 

Aefchylusmors is Vientitio quando 4. 

Agrippa is> Vientes quando decidant 

Agrippa tres filias ibid. a<j 

a' mari duitates con^- Ventes c£terls ofiibus du 

tuendas 7 riores > 4<5 

Anacreontis mors is Dentifricium %7 

Apdthesqui js Dentes perpetuo crefcut 

Archimedes optimus ar^ ay 

tifix 37 Dentibus anguriuminefi 

Archiducis au^riiCPyga as 

mei« lo E 

AgekB:us Crajfus 3 Empedocles f 

C Equa lafcmm animal 

Caufe tardioris dentitio= n 

nis %s F 

Calor operationis infiru fortuna blanditur 31 
mentum ap C 5 

Ceres fi-ugesinuenit 42- Galenus contra flinitm 
Ctefar unde didus n ^ 

Cyrusbon<ememori£ H 

Claudius Nero fax ao Uadrianus de it^ menfe 
Corpus uirifupmm flui ts 



index. 


Hercules qui - ji 
Hercules quot , 31 

Hydraules quii 5S 

Hieronymus Magus de 
morb. s 


Homo natura perficior 

Hqminiduo optima $ 
homo recenter natus ta¬ 
bula 6 

homo ab hominel<editur 
ibidem 

homo fuperbi^ittium ani 
mal ts 

homo fumus 

l 

Infans in loceUis quomo¬ 
do 16 

infmtis motus is 
inter ages et patiens pro 
por, z} 

Iphiclus zz 

L 

La{^antius contra pliniu 

z 

Leuana dea 3 

j-ocatumnatnramloci 

JO 


. M • 

Mantilium quid $ 
Marfus quis lo 

mafculinifcetus fgna 17 
MafinijfaannoSq foe 
eundus Z4. 

Melampos 3? 

miraculum magnum 13 
Mango quU ^ / 13 

Moia^ zf 

Mplago ibidem 
mola incurabilis zs 
mortuoru corpora mete 
conduntur 

mulier fexagenaria parit 

X 4 , 

mulieres uv.de molat£zs. 
mulier fola meftruat. ibi^ 
N 

NrfMfj onerantur 
34 

natura non culpanda 4 
Nilus fxcundus « 

P 

Parnajfus orbis medium 
8 

Partus miraculojt f 
partus o^imeikis tj 
Per 






I N E 

Thalid s 

Terpficore e 

Theriaca ii 

ThranftrMrltm 
tres duces in animo & 
tres duces in terra ibid, 
V 

"^arro de feruitute cor- 
poris 5)3 

Veneris influentia <s 
uenerk uia cerebri 8 
ueritas per quid acquira 
tur 

uefcuU 30 


E X. 

uirilitas lo 

uirtm uitalU itt corde 

iZr 

uigilU ^udiofoslicdunt 

Venus nocet 3? 

uinum quod proflt st 
uigilia atram bilem gcn 
ner at $s . 

Vrania 

X 

Xenocratesfeuerus r 
Z 

Zophorodorpides to 




r N D E 

Sileni cr Alubradis fakt 
k f 


fernercutmiurare 5 
per Cd^orcm iurare ibi. 
pigmei qui^ 

Pithagora cetds '4 
Plato pro natura i 
Plutarchm contra natu¬ 
ram ibidem 

Plinius fibidiuerfws » 
Prafbcatio matricis 4? 
primorum parentum la- 
pfus 'r 

R 

Kifus infantis quando $ 

s 

Scipio Africanus ^o 
Scipodje 

SenecacontraPlinium ^ 
Se^hertiusquid 58 

Senes peMentid non fen 

tiunt 4 ® 


Umilitudinis caufe 
SolmusPlinijfmia 3 
Jpecillum quid 4* 
fuper omnem taxatione 

»3 

r 

Templi diante longitudo 
37 

Tetartermorion 4 ® 
Thracum mos f 

V 

Vopifci qui 

Voluptatis comes meror 
3? 

Z 

Zoroades primo die rk 

f,t » 


finis. 





I N C, P L I N 11 NAi 

TVRA LIS H I S T RI AB 

S E P T 1 M V M L I B R V M A D N O- 
^ara qu^dantjttoncitrapuliietent nunc 
rcccns inkiceirisper (jedrgiumPi- 
donum Doctiorem Medk 
cunijpublicata^ 

IN PROOEMIVM; 

TndfifufdtU£^imm,dnnd 
tura melior parens Jbomini 
fuerit , aH triStidr nouerca.) 
Quemadmodum hoc loco Pii 
nius naturam dubitanter cett 
nouercam conuiti^s profcin- 
dit^fic o' Lucretius in quins 

_ tofuorumlibr0rmagit^& 

‘ Platarchm quoque yfed argmnento adoxo GryUum Ptufarch^ 
UduerfwtVlyjfem bruta hominibus potior a fidentem^ itfnaturduS 
tHdUcens,quarn autem diuinorum munerwmhi (cflima 
tores^quifuerint,etiam magnam fapientiam profef- 
pyPlato fhilofophorum omnimfcientij?imus lucide ^Uto pr& 
€ommon/trat,quando gratias agit riaturd^quodfehO- natura» 
minem rationis capacem, non beBiam eiufdem exform 
itm, creariL Innuens contra pr£fatos,hommem reni 
ffptpatn natura cdtmf intenttuSfCuriopus^ ample^ 

M uptf 








2 tn a. Plilimiii 

Homo per- xd fitytii ^u^e perfii^ior cr abfoiuiioir qudkis critiiuri 
feHior qud iudicetur^qu<e coeli dmbitu contineatur, Etudeoute^ 
mnaturd. tUmulq non defuerint qui coelo hominem prteftanth 
rem dixerint. Nemo itificidf it, ea qud a Plinio funt e- 
numerata incommoda homini incumbere^ contra aii- 
tem homini prudentia ine&i ine^ ratio , cr diuMor 
mens,quibus brutis {tatim ab ortu uefiitisjominatur. 
¥lamin eiufdem cedit emolmenta ceruorum agilitas, 
canm fagacitds,pifcium natando celeritas, taurorum 
^ . impetus,aquil<euifus percelebris rlepormq^pernicu 

Id^an IUS t^ imi^piifiijiocoplanladuerfatur LadantiusEir^ 
er Sa enM Opificio Dei primoxapite tertia* 

sontrd i- gj Qatenus medicorum alpha libro de ufit partium 
corporis humanijferme in primo libri ingrefpi. Cri* 
. IpusSalufiiusinprooemiobeUilugurthm/raeeamU 

fff^cdcon natuTie calumniatores non foltim m* 

7 nominat,fcdettm mfanos. C^idehominn 

.€4 ^\ py.^(i^ntiaQordubenfis princeps Auicenna habet 0 ' 
. huc adponere libet,habet enim prima tertijdodrind 

. ^ftaaej^y^y^^^QYporishurnaniconfiimionem temperatiori 
puerk re^e effe,qumudfitufquam,uelpofiitejfsomnmo,addh 
ternatis, etiamnum uirtutm difpofitione congruat pibm 
dgatpatUtur%. 

Et inmdahumo natali die ahqcit.') Bicritm^ 
tiquitasobferuatum tangit Plinius, quemtalm^i^ 
liidcrobius primo fympofiacorumfcribit,‘Vt infantet 

iam primum enatos terram attingere curarent,Opem 
que ^atttfUt mfmttbus opem ferret Jinu eos excipi* 
~ " ent 



Adiiofat§ji 1 

'minkocitmtt pos,/jquidem non Uotmpriuf dare 

putabant tjuam terram aftigijpnhSimilediuusAugu- ^ 

Binus habet de Leuana dea quam pueris de terra le- %;ettdnaai a. 
uandisprafiiijfefcribit citiitatis diuine quarto libro. 

At Hercule rifuspr£coxj Plinq tempore uuyiu perHerciu 
f are per Herculem crfceminis per CaBorem utriufq} U uiri per 
per PoUueem populare fuit uelut A. GeUiusnod. At- ^Borent 
ticarum undecimo libro abunde feribit s.cap. faemin. 

AduagitusBatim.) DgiampnmmenattsC.tU' SolinusV^H- 
Uus Solinus^quem Seruim Plinq jimiam uocat^ in po: tiij fiiSiia. 
lyhiBore tertio capite eadem cecinit , per h£c uerba, 
^afcentivmjinquit,primauoxeBuagitm. Latitise- 
nim feflfus in quadrdgejhnm differtur diem. CuraU: as -qumdo’. 
temfiatim uagitus edat, qui uelit,Mex. Aphrodifem 
iegatprobkm.64.^ 

Kifusantequadragefmim.) Hicfbi diuerfus eB PlinitiS fu > 
Plinius.Nam uelut auwm fum Crajfm nunquiam ru diii&fm. 
fiJfe.Solmwt feribit inde ^gelaBum fuifje diBtm, AgehBm 
fte hoc feptimo libro decimo fexto capite zoroaBen Craffus. 
eodem die r^ffefiribit,quo genitus fuerat. ZorbaJiCt 

VnamtaiUimob culpam.) NoBrates theologi in indic pu= 
originale peccatum id tottmreijciunt .quemadmos mo rifit. 
iimajfabrelegiturapuddiHumAuguBinim,quarto 
Ubro contra lulianm , er libro fecundo capite quar¬ 
to cmitatis mi, opudLaBantium libro de Opificio 
Deicap.f. 

Quando homini uox.) QjMnio homini uox e- mini uox 
^gat j merobm infomnia $cipiqnis oBenditiiiir- mergat. 




4 PidonjmG.Plmuim 

l?ofi feptm quit enim capite fexto. Po^ feptm menfei incipiutg^ 
menfes inci infantesexmandibulisdentireipo^bisfeptmifedent 

piutdetire, fine cafm timore, poA ter feptemfonws eis inuerba 
prorumpit, er poi: quater feptem,non folum jiat fir¬ 
miter,fed perfede incedut,De hac re multa Arijio.pro 
blemattm SeUione decimai 
lammorbitot) Quotmorborm,totemerfefunt 
myrUdes homini ultores, Naturam redarguendam mi 
nime cenfemws^Scribitenim A.QeUm fexto no^.kt-^ 
repter ticarum capite,primi libn,eiufdem non fui0princU 
morbos na- pale intentum aut confilium, ut fk hominem moUem 
tnranon re faceret,qubd facile a quauU re luderetur, ^finguUs 
iarguenda. fortum iSiibm morbos inducendo effet obiedus, Sei 
quia operis fubtili^imi pojldarit utilitas,caput g" w 
tum corpus extenuifimis opculis compinxerit^ qUM 
per accidens faciant, ut totajlrues extrinfeck noxk et 
ojfenfjonibus facile noxam percipiat. Haud aliter, dk. 
€ens,ac cythar<e injirumetito mujlco €ueniat , qua,li\ 
cet fubtili^imum er optime fonans artifcisfit opus,t* 
men quia ex multis oh nece^tatem tabulis c^diuerfis 
condet fidibus,oh leuem quamais eceaftonem infrin- 
. gitur aut contaminatur , nuUam uim refigendi oki* 
Primorum nfay,Tk0io|i diffolutam per primosparentesinpre 
m- obedientiam morborum caufam afferunt, 

Bhtitentta, duminpnmahominisplafmaHonehimoreS,corpd^ 
rU materiam', sequates fuiffe CT concordes fcribunt, 
qui fraito plakts edt^o,in£quales, cT difcordes euafs 
rintiUtcQrpi^nonfolHmmorbofumjieretfedmortas 
lequop 



Adflotata.; ' ^ ' 

tequoque. De morhrum origine Hieron^Ai^Md' HteronyitL 
gus quo que dijputatjn libro primo de exuftione mun Maguf mor 

di capite fexto.PoeUPromothedcr fratri fuoEpime borum caa 

theo hanc notam imprimunt y addMcentes PMdor^ [as ojjcndit 
flafamfeu pixidemypotipmimHejiodttt. 

Tot rnedicin£ excogitatae,) M fotum per horni 
mjfei Deos quoq^yO' diuerft animalia, uelut Plinm 
fibro s.cap.zy.oitendit 

Itaque multi extiterequi-non nafci.) Epicurei exi 
flimauerunt homini duo optima fore.Pnmum non na TLomini 
fciyfeeundum ocifmh natum mori. litorumTuUm in 
primo Tufculanarum qudUonum in fine meminit. 

Df Syleno fibulam quandam adducens, quem a Mya Syleno 

ia rege captum hoc ei muneris pro fua mifionededif ^ ^ ^ 

fe fcrMt,eumq; docuiffetBon nafci homini optimum, * 

Proximum aut€m,natum quam primum mori. In ema 
dem fententiam Euripides fcribit , qu£ Brafmus fte Euripidei» 
uertit: . -u * 

No» nafci omnino yqukmprimmmortaUhm,at(^... 

Haudunquam folis cernere trifheiubar^' 

Verum ubi fis natus qum primum uifere manes. 

In hac opinione cr Thraces fuijje dicuntur, quibus Thracum 
nos erat in lucem editos,lachrymis, gemitibus^ pro» mos, 
fequi,mortuos conuiuijs cr tripudijs,Traufosgentem TrauforiS 
Thracibus finitimam, Herodotus quintofiue hiflori£ fitus^ 
libro, eundem obf^uajje ritum docet, dum adito in~ 
fantfypropinqui circumfidentes cum ploratu comme¬ 
morent calumnitatum iUi perftrendUm fituitamin- 
A ? grefo. 



In C PlfmtMn 


greffo Ointrdiefunilum hominem cmlufu,Utifi<& 
efferentes^ non fine comemoratiane qum multis m<^ 
lisctcmiferijs 0 duilusftt morte, 

Viomorecc HominjemffiretiMffnedoil.) Uominemreceth 
ur ndim U tdbulam ejuidm dixerSt phibfophi in qua 

buU ftihiluelpii^um, uelfcriptum fit. Lucretimin quinto 
fuorum poematum , hominis iam primum tediti puk 
chre ignorantiam edocet.Etdiuui AugftS;inm uigeff 
mpirimo^mitat^ Dei capite 14:. 

Vnifepulturie cu^a atque etiam pojl fe deftturoi) 

/ Arguitlunenaliseosquifepulturiso" eorundemtim 

lis.cito interitum,gaudentidecimafatyrayTeomiiha* 
bet pojl fe defituro. Vbi defutur<e id eit interiturxfe* 
pultuv£ legendum cenptmusfepukur£. 

Pulchra Cateraanimuntiain fuo genere probe dedunt,} 
liec Plinij Uunc?linqlocum eleganterluuetjdisSat^radecim 

^d iam ferpentum maior cpncordia,parcit 
^ Cognatis m4cuUs,fmiUsfera;quando leoni 

Vortior eripuit uitamleotquo nemore unquam 
Exffirauitaper maioris dentibus aprii 
Indica tygrisagk rabida cum tygridepaceni 
Perpetuam/mmntevfeconuehiturfis 
i homini/hrum letale incude nephanda* 

^roduxifje parum efl .-— 

ct Flaccus 7.ode Epodon^ 
^ecq^hic lupis mos,nec feris leonib^ 
ynqumrnfmdi^arferk. 

Uomm 



^dnotata; f 

%lominiplurimdexhontmem4U0 Ptmio[uhferi Homo4^ 
hitSeneed decimofeptimo epifloUrm librOyepiStoUhormnc Is* 
»oj. homine dicem homini (Quotidianum pericu * dititr. 

hm.crtcmpefidi minatur nntequamfurgaty crepant 
adificU antequam corruam,pr£nunciat fumus mett 
iiim^Sed fubitaeji ex homine pernicieSyCr'eo diligen 
tius tegitur quo propius accidit , Plautus in 
bominemhomini lupum ejfedixit- 

IN CAPVT 
mirmadnptata. 

magna ex parte in relatione gentium diximus.) 
in Prologo huius feptimi libri PUnius ea feribendo at 
tigitqueehominisrecenternati miferias concernunt, 

Aiihtic primo capite nonuniuerfunhominumgmm 
attentat,ficutingentiumrektionefecit,fecundo K- 
hroyfed uix qu£dam credenda,quibus fuam fidem ob* 

&ringere etiam ipfe non poUicetmitrailatypotifiimU 
kmavidegentium. 

Longiusamaridegentium.) Hancob caufamdo 
eet Plato in legibus duitates tonge d mari con^kuen- A" mari 
ias. Velul Eufebius idem facit quando per decemmil- uitates coo 
lia pajjuum eas diStaredmaricenfet, utuideUcetpor- fiituenis, 
tuafe fint optimi, nec utilitate nec iocuttditate maris 
omnino priuari queant, atque fic moribus dienUnee 
repleantur,nec (diorumnequitiamfdeUe acceptent, 
^[ebmdepr£p4rrBmngM,n.c(tp,x7, 


8 In C. Plinium 

Primo juit Tot hominum fermonesor lingu£.) Ah inifio ho 

mica lin- minum unicm fitit fermo, aut lingua una, que tamen 
^ua. qh fajium ac fuperbiam in uarm eji mutata, ftcut da. 
re id biofes,propheta Deo plenm,Genefeos u. capite 
oilendit, er lofephm capite nono primi libri fuarm 
antiquitatum, E^ diuta Aupi^mm iecimofexto hbro 
^eciuitat^pd^fCapf 

In caput I L Adnotata» 

Inhoe fecundo capite defcrihit Plinius multa qu$ 
homini accidunt ,uelper rerum architedricem natth 
rdm,uel per locorum qualitates aut coeli injluxus. 

Que corporibus humanis uefcuntur.y De antro» 
pophagise:T -alqs carne humana uefcembus populis 
Splinut multafc0itm Polyhiitore fuoicap.% 4 .> 
Indicauimus.y/Libro quippe 6xap.t7. 

'bii cogitemus in medio orbe terrarum,y Strabo 
Pa^jJus Gsographielibro•o.^arnaffmmotUem orbis rnedi^ 
orbis me^ «iw ejje fcribit,in cuiusJjtu homines crudelitate fero, 
dium, cientes fuerunt fatfa religione iUdqueati, dqs fuU bos 
■ ' minesimmolanteSiilLtfdrantiiss tangitprimoZefalfd 

religione libro. " ; 7 -^ -' 

lium monjiri cycbpas.) Vp^et hio^/idmkari 
De Cyclopi quijfiam grauifimorumatftarmde Cydopibustam 
bus autores claram 4iffonantiam,cth‘UcUides enim infeptimo hU 
diff)nantt Horiarum Cyciopes fabulofos fuijje feribiti Ef hoclo-> 
co Plinius pro uerahiHorkeosrecimiBormmediif 

r - ' " - - nu 



' Adnbtata* 9 

futVloUems)’Oiyjfr<eyZX'VeYgilmtwtioA^ 

0 me ad finem- . ; . * 

Sed maxime iUttBxes.) Herodotus in-Thalk , fcoc 
eii tertio hbro fuurm hijioriarum, RriitiemM « 14 * 
nusnonhabemus- 

Merfispofieruraplanfis.) Deifiisa^impr^ft 
iismuUx A. GeUiushabetlibro 5. cap. 4-0: Herodo- 
tus^qui tertio libro de Arimajfits [cripta ^fabdofa 0- 
pinatun v 

Pro mantelibus.) HermolamBarharus mantiU- 
buslegendumcenfet^LieetmamiliuhetiamUmheoiu ^^tiliuru 
fignificet manibus tergendis aptum. 

Quosophiogenes uocat.) Crates OphiogenesUel QphUgt‘ 
■lejfionti gentem uocat^quafi exferpentibus enatos,qui 
bus fmilisAjric£ populus pfiUorum eji^ uelut id A, 

GeUius docet decimofexto libro it. capite exHetodos 
to^ZT Plinius z 9 ,c'ap.sL - . 

A marfo Circesfilio.) A Marfo Circes orMyfiis Marfus 7 ^ 
‘filioySolinusdMarfid ab ApoUine fuperMenteMterz lyfiis.^USi 
empto,ie hoc Strabo libros. 

Androgmosutnufquemtur£.yHositem^ Andro^ni 
phroditas nominamus, JuUius diuinationum Andro^ qui, 
-ginum fatale monfirmnaminat, 

Arihotelesadijcit.) Arijiotelesdegeneratiottea- 
mmaUuinhbro.i 4 .cap.^i,: r:. ‘ 

.. .Qui noau ptufquam interdiucemdnQ- yQ^od curduistia 
propterjfiiritus uifibilis tenuitatem qui interdiu mo- . 

4 icmconcrefcd,c 9 ntingit.<^mrempukbridt^^ ” 




to frt C prmriim 

tat Aphrdiifoui problemate %o. De his item PlmiiisH 

brou.cap.t 7 . 

Ciceroapudnosautoreji.) Cicero fecutdolihri \ 

denatur^lieorum. 

Haud procul aRoma in Phalifcorum agro.) ^ 
omnia Plinij uerba apud SolinttminPolyjbifiorefcii' 
ptafunt capite quidem nono. ■ 

Sicut Pyrrho regi.) Ea qu£ hic Plinius fcrihU 
ie Pyrrho nee uerbis mutatis Plutarchus habet in m. 
tapyrrhi. . 

toca^nat Aethiopumq^trailus.) Locata inquit Ari* 
puram hei Phyficis conditiones imitantur fuorumia* 

fcf^,eorum. Ndminheis melioris influentUetUmomnU 
meliora proueniunt. lUisPlmijjterbU Diodorus 
tio libro fubfervit er Strabo mro undecimo^Solmt 
capite^Q, ( ■■■ 

Caninis capitibus.) Ea omnia^meSotinusao. 
capUetecenfet. 

. Konapxlu Bominu/mgenusquimonofceli,) MonofceUidt§ 
micrures. 

hikiopods. EofdemSd&podasuoeariy idejlfdauelpedefe 
tegentes. - . 

Mephdu Qt^fdamjinemuice. Hosdeephaks nomina* 
mus. 

Harium heoforamina.) Dtbis etiam SoUnmca* 


hbroA. 

id^angpmmm^ 

iojet*- 



Adflotata* n 

iicferpenlm.VidePlinim libro capite 8» p^omn uA 

pygmeittmanturd PigmdnomenhabentttcUptt 
gnicmgruibus.ueUcubilifeupalmiemet^ura. E<t «tfiMWWf 
fcoc loco Plinm recitat^c^ SoUnut habet mento* 
rabilimfuormn capite fexagefmoquinto.f^r^tetei 
ie natura animalium capite t^$, Lucanus circa finem 
quinti Ubri,Statiuscircaprincipim teriff Thebaidis^ DeVy^* 
Albertusuigefmoprimo libro confundit,dicensVyg- Kt^Uccr* 
meos non effe homines , er Strabo item decimo’ ti» 

• quinto librOiOmnia de Pyg^neUfabulofa dicit. Sed 
quam re^e de pygmeis uter^fentiat^ ^gmemojlen* 
dit quem iUuUri^imus archidux Au^ria Ferdtnandus ArchUudt 
inter aulicos fuosjbuetf qui [alte longitudine trespal aujiruefyg 
max^qMLt, ‘ meu(, ^ 

Aristoteles in caueruis umerem) Ariitoteks l&ro 
9 dauocap.ii.hiitrueanimalim. 

Maaobij.) id homines longioris uUof. 
AthonmontemincoUnt.) Atho monse^ altijli» 
tnus&ieci£tSoUnofcribentecap.xu 
Jnquibwslocklndueumbrsnonfmt.) ieijlislo^^ 
sU Diodorus ^Mbro. 

Oneficritus.) OneftcritmhiBorkrmfcriptot 

Gymnetas appellat.) ms Strabo Geographktf. 
libro ab exercitio uel labore diaesfcribit. 

TroglodytasfuperAethiopiam.) Troglodytas 
fpccubusquaft inhabitant AriStotelcslib.s.cap.xi^dUl^ 

IH 



n In C, Plinium ] 

JneapucllLadnotatay? ^ 

Ter geminos nafcicertmeSi^^i Hoc loco Vlinim 
Ari^otelem imitatur paucis quidem uerbi/sdltmt^\ 

. r . to animalim.Etqucedamuigintiquatuor unico par* 

“ ‘ ,* l tHeMitjnaiorq^eorumparsenutritiricfadokfcerf 
^Ua patuit,EUhuc legendus A.GeUm hb,io cap,u Ei So 

HoraHorUjCurtmorim^i.y EiehvszT tUcimMi 
rusiMflorUrumiey^VakrmUb.&xapi. 

.Bikf fotcu- fceti^r Nilus ) VtNilmfoecmdi^immfiuuim 
■ 4if!/Aeg)fptipmnim ,rerm4utoresteitantur^jic quo^ | 
: Salinus fecundo capite polyhifiorUpartimf^actijiru | 
eUmferibik. 

0 ^i(S) aiuerbkUter locum0tduitatem qttm» 
damp.gniftcat,:, . ■: 

• mfj^iksfamapbfrntef^^ iHprofmafir^ 
malegeniimcenfemus^ 

. : Mitt Aegypto^) Sunt hiCc qufiVlinius in hoc capi 
te de numer&fps portubus miraculo fcribit fatis mo- 
^ gna-SeiftpiJndoraeycal^sautoribus in fecundo no* 
frorumfucdftuarnmledionum libro citauimus.lbi^; 
ci - ’ ■ cajufff^pque^odeomottjiroforumpartiumoihendi' 

mas, Scrtppmasenimpriieehato hco ex AWertom 

• Germania feemeUamqtt^dom unico partuconpguro 

tkiam in utero duorum eruiginti infantum corpu» 

fcu^dtorfmp;ciShtcemex£odem Alberto attmaa 
.1:: ” ^ ' ticukr^ 


Adn6tata> H 

iituhns iigiti mugniiudine centum er qUinqudgint4 
infintulos^quibm uit£ pgna compuruerintdedijftfi^ 
mui Vt filem qu£ Cmpijulgofut hiitorU- 

rum primo libro recit 4 t,fexto capite deiniwuliis,ubi Noftrfwtrtf* 
Margaritam quandam UoUandk comitem anno miUe w<- 

fmo tricentefmo dedmoquarto trecentos ac fexagin 
ia quin^infantulos,qui omnes Baptifmicharaderem 

acceperint, unico partu dedijfefcribit 

Hermcphroditosuocamui.) De Hermophroditii 
antea fcriptm ejh . fed apud Angelum VoUtianum in 
Gr£cis epigrammatis pulchra, qu£ Pulex fcripfit er 
idem Politianus uertitfinuemeS , Carmen incipit Cm 
meame genitriXi 

Allatum iUi ex Aegypto in mete uidimus:) QWiC 
diutius feruare findemus mete condimus. Nam dpu^ 
iredine quicquid Juerit tutifiime ftia uifcofitaie confio 
Uat, Hinc quoque ueteres mortuorum corpora qu£ il 
y faferuap per annos uolebantitem meteiUita farco 
phagisdedijje facile confiat,ld quod Papinim A/e- 
xandre mortuo hkuerfidus tertio libro oilendii ' fitruamuf» 

Vuxit ad Aematheos manes ubi belliger urbis ' \ 

Conditor,Hybl£o perfitfusnedare durah 
Badem Plinius habet libro uigefmofecundo, capite ui 
'gefimdquarto. Athen£m quoque uiuos putrefadlios 
nis,qu£ morborum efi miner a, meUis ufu ejfeexon.es Cyrnei qjuii. 
tefiatur, quando Cyrneos qui Corficam inhabitanti Mdcrobif 
deoMacroiiosfeu Polychronios,hdcefilong£Uos,ef ideft Poly« 
^ q^iq dbg qui frequeni apud tos efi u- chrpn^, 
tuntur , 



u In C vPIitiiuni 

tuntur df^ue. Quidum meUis ufu Dmocrittdi 
quem meUe obMatm legimus,fok nieUis maphou 
Demacri- euuporaiione in annum centejimum nonum fati 

tus in centedifiulijfepehfm ndmnt, TPythagone menfm pai 
fimUnt not ne cr meUe conftitijp er m nonagefimum annum m 
ttim dnnu. radyde Serapionisjilioferibenteidurajfe confiat, Dc 
?ythagor<e nte^ ad condituras prje/iantiaColumeUaor Cicer» 
atds.TufculanarumqutejiionutH, j 

Incaput IIIL adnbtata* 

: Sx/immmutariinmares.) Eonefifahubfmi , 
uelutNafoni placet tertio libro transfor, quando de [ 
Tyrrefia fcribit, De qua re Angelus Politianuslegen* 1 
iusjnifceUaneaorum centur,prima capite 8o, cr Pr« 
fertius libro it, 

Caninifadumpuerum extiirgine.) In eadem qui 
fiuerbaA,GeUiusfcribitlib.p,cap.4> 

; ■ virilitatem prouenijp,) id Aluirilia membra. 

r Ipfcin Africa.) Hxc omnia ex MiMele mutuati 

funt€ap.d.liJbroprimo animalium. 

Sepiusuerh moueri mares.) JfihacHippocratiei 
funt ex quinti feparatorum fermonum particula, fer^ 
mone ao.Qjite item habentur apud Auicennam »*. 
t!jtraii,t.cap.de (ignis mafculL . 

ftdmiad* Incaput V. adnotatat' 

tim» Tratalatiumefl') ide^mdiffirem -i 


Adiibtata; «f 

ilin UttUd tdles partta fjfe uitates.) Pdrtuto* 

M-aui mettfisnonuitaleirffe omnium firme autorunt 
tonfenfu proclamatum emque rationem philofo 

phorum habent placita^ quod infantulis dum in uter9 
funtplanetasnouerimusprofici, vbteo menfenatU 
Saturnum qui frigidus 0“ ftccus fit epifcopum ar*P((TittSb^a 
bitr 4 ntur,cuius utramque qualitatem ferre nequeant, ui menfis 
quia uitfi funt contrarue, Mercis tamen fuperhac cut non «i* 
re alius eB finfus, elifa ratione aBronomka, dicen- 
tesEmbrionem fapemehfe feptimo ab uteri conce¬ 
ptaculis egreffim affiBare, ac in id coUudari ptu» 
rimum,uerum conatu excidere ^atque interim fati¬ 
gatum effici imbecilliorem,ac uiribus nqnduthre- 
feBis oBauo rurfwm eundem petere conatim j cro^* 

Ufum exire, cr inter mori, MuUa hmus farinatr4 
^4t Hippocrates in libro fuo de partu oBimeBru 
Sed Auicenna ea non perpetua efieueritatisaffirit, . 
in Hiffianuenim partibus pregnantes edere dicit par 
tus uitaies. Et AriBoteles fimiliter in Aegypto, Bt 
Agrippa in Naxo infula, quod eam Dionyfio fa- ^t.fuper^ 
eram dixerint, qui eo menfe natus e fi, DehUmuU^^’ . 
tafcripfimus in primo no^orm fermonm conui-^^^^ 

Kalium. gypto&^ 

SuiUim rufim undecimo.) I>ecemuiris 
decretum fuit,nuUam mulierem poB decimum poffe 
uterum germ, propter quod Juftinianus imperator, Infiiniad 
contra mulieris cuiufdam pronunciauit petitione qux pronmei^ 
^cimm^fi pmm dederat, petierat enim fithtm^ “ 

tanquam 



iS In C Pliniiitri j 

tatKjuM kgititHo hiereditatem. Qui &legefdnxif^ ' 
ut c\u<g pofi hdc mulieres hoc tempore fe peperijfe m! 
diurent ueteris legis fuhirent poendS,Hippocrates,ut 
folet^cfum eleganter de hac re mentionem hahetinlii 
broDe natura foetus^per fmilitudinem quandam pro 
banS fceminis huncmenfem undecimum inhabilem 
Hippocrat. pariendi, dicens honeftij?imas matronas fepenume. 
demdeci- ro fe impregnatas arbitrari cum minime fmt.Hac fmi 
momenfe, litudine earum infringens opinionem: Quemadmodu 
Pulchra fi- enimgaUinamouo infidere uideammdicetfSie^ouwm 
militudo. calefieri , ff iritwm concipere ,c:rob fuam raritatem 
aere quandoque refrigerari, exoui luteo puUum crea 
Yi,ej in membra informari, candido fiue albo nutrica 
ri,& uicefmd die,ob defedum nutrimenti,uchemem 
teragitari,membranas'^- infringere, cr matrisadmi- i 
Quomodo wicmZo qu£ tefiant difrimpat, prodire^ Sic in locellis' 
infans in lo matris^nfantk membra informari cernamus quoque 
ceUis. ittquit,crefcere, or tam diu latitare donec mater am> | 
piius non fatis nutrire ualeat,ubi tunc plus nutrimen- 
' ti queritans qudm adfit, ultra non quiefcat, aiticuhcqi 
folutus foras progrediatur , pro quibus omnibus dea 
cemmenfesfatkeffeteSlatur.DiuusMrianus impera* 
tor ,qui ludinianum pracefit, duducum Graco- 
mdeamu yum philofophorum OT medicorum Kriflotelis & 
mcnjem ap niodts-tu Latinorum,utM.varronis,inundecimum 
frobattit. menfemufque geiiari pqfje,contra decem uiros&’ 

’ ■ ludinianuix or Hippocratem concefit infantes, 

in tiodro tertio fonmmittn Uha expedi» 

“ ' tfim^ 



Admotata* 

Himut C4 quie dpM a: GeUium noii. Atticdrm libro 
3 ^capite decimofexio quoque leguntur , er apud Cen* 
forinum c 4 p. 7 .Mertutmenfedecimoqu(trto puerum 
quendam riutunt dicit , libro nono animalium, cap. a* 

Joannes lAOth. de Gradi fuper nonumKhafu adAb- 
manforem in capite 'bt mola nihil quod ad bone reta 
pertinet omittiu 

In caput Vl» adnotata* 

fteiunidntU^omachi.) ide^naufea. 

Melior color fcrentimaretn.) Sic habet SoUnut ^ig^namoti 
i.capite,fi corpUfcUlum in marem fbmiatur melior eji fculini fce« 
eoiorgrduidMy er prOnidr partitudo : fi in jxminam tut, 
mltum paUore inficit i CT crura languida tarditate 
fiunt. 

Germinante.y emittenti 

Si rejpiraueredifjicilius enitantur.) ll fic interi 
pretatur Solinmxm prope ad uterum liberandum, 
id eSteuacuandurnuenerim momenta maturitatk,eni 
tenti fpiritum retinere plurimum congruit, er o[cita> 
taUetali mora fuJpenditurpu&pera.Huiusfexti capU ■ 

tisfufficiens eJlinterpres Solinuicapite prdfato. Et 
nos plus minus triginta uera impr£^atiOtm oflendi ■ 

mus figna in libeUo' tioUro germdnico qite GynecOni ■» 
timinfcripfimus. AddUis etiam jignisfexus differentia 
oftendetib.crfumptisparnmexliippoc.lib.demulio 
tufupputatme,^parm exUbJemulierumorbis, 

B Vrimut 




18 Jti C» Plmfam 

§nfuntU tno pyintui dutem nenogcjimo die moturi) Deprim 
tut nonoge embrionU motu abunde fdi^ktppocratcs.Cou4 feri» 
fimo die- bitJLibro dmutricatu feu dliniehmfi Hippocratis es% 
Galenus Thejjali opinaturffenHerophiti,. 

In capLife VIL 

Komo Cu- jriuok animalium fuperbifimi origo.) 

berbii a- intekigit^t reciefuperbifiimi dixit. Qusd e» 

^ nimd fuperbia kimukti non molimur f quos comtas 
’ non attent(0usi quas turbas omittimmt quo elationis 
genere ambitionis caufa non utimur ^ iaiiamm for- 
mam.uireSiOpeSyhonorese^npBn^nerisdecorem» 
Superbia ybimeminiffefatius fuerat quantis, fordibmcpncepii 
m omnta fiierimiM,quantis do!onbm in lucem 
mak mmu Hsuetatitegumentisiammatrisuterum egr^fii yqadi 
undique morbis terreum humani corporis fiafculuMi 
quot quibus erumis ex^ofitum^ qum ni- 

Jktutcreon hilireho& fuccumbat^ utpote iiteernarum extinStOf 
'tmo u - rum fuffitumiUU£acinOyUelU^k haujiu uberiore. ; 
tt£ fuffoeds i^egfmm enim in hiftorqs Anacreonta uuagranuk 
tus. pA^ocatum^fabium fenaterem pih in laSlishdufiu 
Wdhius fena ilrangu ktum,Qr dium ftiria 'gelu durata de tedlo U- 

fe>y pko pfa fubito-fati penfurn [oluifJeyAefchilum. ii.em poe.t 

firagulam. tam t^iudinkeafu fuper caput exfi)irajp. yndeMe^ 
Hefihilus co Handrum apud V>lutarehim in libello confolatorio S- 
flea cup* AppoUomum reM dixijje. atteremur :^qumdo ii' 
ferijt.qi4iiy 


. Adliofata^ 

CdfHt itqucfumnictorationishicjiomoei 
Quo nondiud (it animal ttfqut^qaodmodo 
Surgatitnodocadat^citmatqui: crebrius < 

i(^eiurffme,quippedtbilifAmi» 

Cum fit. ; - ^ ' i 

Ae'fchiluiapudStqbemumbr£fi(mifimlemftcith0 Bomopt^ 
minis uitam^er Sophocles uelalmd ac umhram atque 
fiatmhorninem dixit.Si inquam iUa diligentius mmi- 
nerimus citra duhium,paUodis injiar, qui pedes in^e 
scitjcri^asfubmittemus. 

In. caput VI n. 

tn pedes procedere contra naturam ejl.y ^'eatrd 
^at AGeUiainoil.AHic.Ubts.capiiq 

Vt£grepanos,) jic exeuntibus infantulis xgrimi 
pericBhittcu}nbente,enitumurmH€re5, 

Inhuncmodumgenitis.y Hic firme [olus.agrippi AgrippM 
tnhunc modum genitus fuperuixit^quumplerunque 
goliiio teflryomnts raptim morianturl ‘ . 

OManquam is quoque aduerfi peium.y Licet da.- 
tum iSi fuerit Agripp£ftc genito fuperuixijfel tdmeti- 
epedibusiegerrimHnterarmal^Orauit; 

InfiUcitetYiftirpi.omniperutrafqueO M Agrip 
paex luUafud uxore Oefarls luigufiifilia tr^s habuit & 

filios Caium, Lttciu.or A^ippa , atq- duas filias iuUZ 
G‘Agrippina Julia uxore crlulia filia omih^ tene 
probris eoummts relegauii itiexiliu^Caiu etluci^ 

3 s indicem 





*o PidonjmCPlmiuiri 
indecccrodomenftmJpMo amijit <iwiS‘<rf,c«ioK» 
Lycia er Luth in Afilia dcfunilU, ^ cuM Agrippa 
ingenium aieofordidumcr ferox habebat a Cafare 
abdicatum c/l, fepojitu/t^} Surrentum , omnia Sue 

Claiidiuf ^ pertinentia feribit, 

iierofax. T^otidemfaces.) Claudiumliieronemyquemhoe 

* loco fucem nominat genera humaniiSuetoniUs 4 pie> 

tate imperij exordia feciffe fcribitjed denuoinpne-- 
rabidam feritatem o^ feuiciem incomparabilem fte ut 
nifje idem docet , ut uice prouerbij in eoS dicatur qui 
fe 4 principio mtes quidem er prater modumira^a» 
bileso{lmdunt,poiimodumuer6 in barbaram crude^ 
Utatem labantur. Q^iaNeronh utantur quinquen* 
ttio.DehacreCoeliuslibroo.cap,34. 

Per utrafque Ap‘iptn4smaxime.) Vxorem &fi 
Uam , Hucuidenduieji Bufebimin hiUoria temporii, 
Macrobius z.fttur.naliarum. Salinus j-capite polyhi* 
fiorkiOr idem Plinius 4-s>capite. 

In caput 1X. Adnotata* 

%ne^a p4* Mjficatius enecta parinte.) Koe natiuitaiis ge* 
fite Scipio tmueteri&usaujficatum pufabatur.Sic natum Scipio 
natus. nemAfi-icanum hifioria habent, qui propterea prt- 
^ap unde mus omnium Qefar appellatus eji , er non ut Pompe* 
ius arbitratur,quod cum C<efarie,qu6d€omamf^ifi" 
cat,fiterit ,nec^ ,ah eo quod in Africa occiderit Ek- 

phamcm,ficut Seruius feribit, im Ccefus /ijfyrit^ 

^ 



Adnotata* «i 

rumUngMelephdntemfonat. 

SimiUmodo tutius efi Manlius.) Liulj dihreuid^ 
tor Wtroquinqnagefmoprimo non Manlius haht» 

Sed Mantinus.pro hoc nono capite legendus eji Oro* 
fiuSi<iuarto capite UbMigejtnrofecundo.Vbi tales par* 
tus datos tjje te^taturin lupem in tertio beUo punico$ 

4nno fexeentefmo fecundo ab urbe condita, 

Jn caput X* 

Vopifcos appellabant.) miuscapitis deVoipifcUy0p^(i^ 
^u<edam habentur apud AriHotekm decima fe^ioM 
er libro nono animalium. 

In caput XI, 

Prdter mulierem pauca animaUa.) Cauftmred,, 
iit Arifloteles libro quarto capite feptimo De genet 
rat.animalium,^ problemate quadragefimofeptimo 
feStJecima »cr Petrus de Ebaiw in commentarqsfu* 
per iam citatum problema. Ab ififs tamen Galenus a* 
liam caufam recenfet , magiutudin^ quippe deleUa* 
iionU coitus ante impr£gnationem.\ 

Pauca animalia.) Velutequa eJi quam AriHote^ Equapoji 
lespoitimpragnationem»coitus Mlde cupidam feti- <mpr<egn<(- 
hit.Etideo^quiaammalfituorax undef^ermatkma- tionemcoit 
Znaredundantiaincrefcat, inreUquisuerbpeftim- tusauido* 
prtei^ationem Apertus in hiSiqriaanmaiiumclau^ 






In G. Plinftrm 

jos^icitlocctlos^unde4p^etimdefluaK 
'Extdt in monumentis medicorum.) MdxmeWp 
pocratis qui fmguUrem likrm de juper fxtatum 
confcripfrt, - - \ 

J^Uerdm maritopmUm.) Alterum marito fimU 
Iphiclus Amphitrmi, alterum adulterojde^ 

j%^.tp!-,j.yiQHercul€mi\oui. ■ ' 

^tem Erocunefta dnciUa.) Procunejia e^'duplici 
adulterio gemmincf t^dMity^ruinquepatriftinileml 
U(ec Salinus meinorabiliunihcap. 

Truncos gigni.) Truncos id'eiimancos,Valepim 
Uix.Bxj}es:ioJisdefimes babet , ex roburis 
dosllb.cf.cap.ip 

Incaput ICil. adnotata* 

,, ^ lnLeptdordmjgente;)- Qenteideil:fdmiUai> : 

smbi^nis similitudintm in mente reputatio.) fiatural^ 
d^^^^°"^quatuoY afferunt pmilitudmisc<mfas,Quarum prima 
f^^r^’eftfanguinis cognatio i fecunda fors jfortuita. Terii^ 
parentum inconceptio^is hora cogitatio quarta 
fyderum influpttia. De his autem abunde fatis Arido- 
teles fcribit libro ^.debidoria animaLcape.^ 3-lik 
eap.^.degenerai.animalium. 

E'plebe nomine Artemon.') Vaterimnon Arte^ 

tmonhabetfed Artomon^non e plebe fed regia dirpe; 
Necato Mtiocha.) De morte Antiochi uaria ab 

'pmiJbm narrantur^maxim apud 'U/dinum libro ? f. 

'I adfmem 



' Adnotata* 

Plittim de uim iUuMhia o“ Vul M(JX. 
lihfS.cap.ultimo. ' ■ 

■ KUgno Pompeio Vibiui-} Mdgno Poiiipei& Vi^ 
kiusittgenu<£fiir^k,^PubUcmUbertinMitajimile^ 
juerunt ut permutato jidlu ©“ ^ompem in iM er illi 
in Pompeio falutari pojjent Vd. Maxdib 9,eap. e^ 

Vitri cpLtoque eim.) '' Eiui PompeiJ , M.ejpiUm in- 
kUigens. « 

iiango .) id eih uenditor,Seruiui re6le SoUntm VU 
nijfmiam uocut. hoc eB Plinij imitatorem ,<nionidm Vlui 
hec firme omnia paucis immutatis uerbfSin Vol;^bi- nijfmia. 
Boris fui tertio capite recitat. 

Super omnem taxationem.) Qaoi Plinius fuper Super 
omnemtaxatimetn dicit3 hoc a^ fuper onfnem Irim nent taxim 
efferunt. 

Incaput XIIL adnotata* 

Diffotiatio corporis inter fe Berilisi) Inter agens * 

p- patienf equaUs debet effe proportio aut nihil agi - ^ 

iurquodproueniat 

qraccorummater.) Plinio fuhfcribit Vlut<a-chm Partio* 
in uita Graecorum,^ Seneca inhbrp de confoUtm 
ne ad Martiam cap.ie. 

prohacUfioriaM.SittaniAuguJii 
nepotis uidedus efi Corn.Tacitus in principio isMbrL 

Qiiintus Metellus Macedonicus.) Ea uerifiimea» 

ppd Valerium Mox habetur libro 7.cap,i.de piettUe, 

<srpamkapudPUnimUb,7,cap.4-4- 

B 4 in 



In C, Plinium \ 

In caput XIIH. 

. mulier poJl^uitKjMgefmmdnnum.) Omnes tn 
hoc fmt medici, cr maxime GaUnm libro fecundo de 
fvbrihus ad Glauconem, etiam mulieres poiitermmit 
hic 4 Plinio fignatum pojfcfmiles efferem hoc quod 
diurnus euentus Plinio contrariatur. Aliquibus enim 
germen menjlruale diutius inh£ret , quodfcecmdas 
reddit fValeftus libro fes^to capite duodecimo ’quan'^ 

, ^ dam bon fi habitudinis matronam anno xtatU fu£^ 
Xugefmo peperijfefcrihit,f^ denuo fexageftmofeptU 
riaMuer mo.Et ego yiUing<eanno miUefmo quingentefmo ui 
potejipa* gefmoquarto infantulum ad baptijieriumprpbaptif 
fere-matufhara^eretulhquiamatrefexagenariapfodle i 
rqtf ^ fupfrfiesqdht^ uiuit. Variatur hic terminus, 
fecundmmrfatipnes naturalis compkmnktty^rc- I 
giminisexrerum non naturalium. ! 

Ma^miffa ^^J^tnijfa^.ex.) mmidU regem tn.annofitim ' 
■ anno $ts.gfnfra0M^thymatrum,Valerius Plinio confentit^ 
ggiifr.Heu^crnliapcantmnominiUquintolibrpeapit 

tefmp^ ” j . . 

^ M. Catonem cenforium.) hoc loco Plinius 
deCatonefcribit,AGeUius isdibro quoq^recUattUi 
pite^zyPliniusde utris iiu^n 

%MmUef In caput XVt^ 

animal men 

Jlruak, Sokwitti^dnmtiHm(lrmle.) yerhfuntDe' 

' ' mocri^ 



Adttotata* af 

fnocntimeiici ^ rtnUtiHHA 

Aj^peUaruntmoliK.') AxAmiuufmUitudinek^^'^^^^ 
fidis moLm molam di^am 4 i>> quod in rnulUrime- 
ro huius lapidis inftar de latere, fj decumhat mulier^in^ 
latus decidat. Arikoteles, decimo de animalibus ad 
nemjMncdiJpoJinonemMolimappell.auit,0'penul:Moldgo, 
tmude generatione animalium Molaginem ,Gordo- 
nim injuapraSiica hanc Pecus nominat, DemolaMi 
cen.uigefmiprimi tertq tra£l,x.capite odcauo, EtRba 
fes nono continentis capite fecundo. Mulieres plerunt Mulieret 
quemolataefficiunturJi rem cum uiris multmn meUn unde moU^ 
fholicishahant, U. 

Monetur) Sednonmotuutuerusemhrio, 

Alias ktalis ali^ fenefcens .) Gordonius dicit 
quod tnoiarecenter oborta difficulter curatur ^habi- 
tuata,feu chonica potiJ?imim aqimatajfeuiittUri* 
fiscotii^pnibusaUigatatnunquam, 

m uiris in uentregignitur.) Scyrrpn durities qua 
iame^cpu^ uiris inuentreuelrationeffiletmuelra-^^^ 
^ionehfpaiisejpiberatfprafertiminhydropick. 

Proffituip magis mpnffirijicum ) Hocfermetotit 
caput Splinus tertio polyhiftoris fui intuUtcapite,uer 
bis admodum pauculismutatis. 

Speculorumfiilgurhebetatur.^CurmuUeresmen* 
flruofeffiecultm inficiant. Videnda funt Quajiiones 
mea phy fica centuria prima quaffione xj. cr AuUro 
in ttffro De fomno er Vigilia. 

^dtales non gignunt.) Ihs enim uel germen fan 



In C; Pimtiim I 

, guiitnenfiruipt eil quijruilimmaiurak 

* Q}tinio h<ec tOi generando hominimdfetrm.) 
MerroisfHundo cdUigit deiummentii tejfikbr^ 

mhiirud ad hominis generationem conferri tntilttf 

argumentisdijputat^fedGalentisomnium midimft 
poii Hippocratem primusytr princeps Aukenmhii 
ius fcripta de hac re quhn dode conuincmi.&lenm 
• fecundo de j^ermate^i^ libro 14,. deuHlitatfpmm^^ 
'Atticen.Veri.yprimidod s- 
Brgo'cum grauidis fluxit )0citem"Hippocf(tt€$ 
feriyitfeparatbmmfemmmiib.s.apkoir-^^^^ 

' In eaput" X’yV v' 

teptimm "Primoresfeptmomenft) Septimummetifeinden 
menjjs den-titionis terminum PUnim aiti quem terminifin midiH 
tUionis efh uariantydicentes aliqiiihu/s,quemm rarOytertio anno, 
aliquibus fatfem quarto ai perjedm emergere time 
Caufletar- rum, €aufai^debiiitatemuirtutiseoramfcribetes,uet 
ddoris denti impedimentum materia nimium fluentis in gingiuas, 
tionkt Ea quoque tangit Plinius libro lucap.s?. 

Septimo aniio decidere.) Necqfcafim eorum 
tum offerunt medici. Hamuidus ratio perfepepue- 
Quando de ndminiflraturyqugPlinif terminum pr<eoccupat, 
y$ decidat neltitjiinfl-equentiufuytalibus,lacadmini0etur,aut 

p-uduum immaturorum adhibeatur licentia , feu 
firrofubinde tangantur,0“ ciborum ninds calefa^o* 
tm ufm peqnmentTaccm quod rheuma perfepe 
ineoi 



Adnotata* 

In eos I cdpUe defluit,quod puri modo fdcit tte hoc ht 
eo Plinius certa fcribat. De his Auicen.feptima tertij , 
per totam fen, 

: Qjuofdam concreto genitali-} Concreto id esi coa ' v 

dunato CTur^lo^ld etiam Columella dere ruftica lii' - ...i 

hro capite ^.o^endit, TcoeminUdicens quandoque ulce 
vanturflrro cp"cicatricibus clauduntur, ne fmtgenU 
tales id eB ne psflintgenerare.SoUnus s^ capite nec di 
uerfus eft inquit enim fi mulieri concretum idrgmale 
fuerit,infauBanatiuitMerit. ^ 

‘ Aliquiuice dentium.) Pirrho Epyrotartmregi^^^J^^r'* 
tinum os traduntjuijJebiBori£ dentium tticelindsmo *^^denttm 
doinfuperficiefubpiBumatquediBinBum.BtRer^ [ 

culem triplicem dentium fuijfe ferie nattm,quceygen 

da habentur apud Rhodoginum antiquarum leBio* ^ 

timfme. 

Deiites aut^ inuiBifunt ignibus-) Pati neque¬ 
unt etiam fi agens fuerit priepoten5,quiac<etemofli~ 
bus a natur a creati funt duriores eonterenimeiiam ofiihus 

Hs duras. durioris. , 

Tabecquanturpituita ue.) pot^immfuperiores 
ad quos rheumata proniora cadunt. 

Candorem trahunt medicamine.) Trahuntcan- Albiflcai^=i 
doremadentifricqs,Velexlapide carneolo trito, uel dum ie^i$ 
ex carbonibus de ligno roris marini tritis, feu ex pul » 

uere de pumice trito cr alqhdedentifrmjs Plinius libi 

'i-s.cap.z, 

Vftiattermtur.)Hocfibiproprimdcnteshabettt^ 

utptr. 



In C* Plinium | 

tcntcseres ut per omnem ftit£curfm pauUtim ci‘efc4t,uetut4r 
fcunt. gmento ideSl.quod in fenio maiores funt quimm 
uentute. 

nentes uo» necfibitmtm.) Suntuocis(nlirmientm»n4m 
cisfuntin^ per ipfosrefrailio fit aeris, ordinati aiprolationm^ 
firment, pueram difiin^iionemtterborum. 

Qm defluxere explanationem omnem adimites > 
dentibus earenteSyloquendo impedtunturyt^flbilm 
reddunt. 

litntib.au- Qn^nor augurium dentibus ineffe.) AriHotetet 

purm ioeji. ^ priefagirefcripjit.idam (fuibus n 

^i plures *’^’’*^* fuerint haud ita dmuiuereopinatus ek. Q501 
dentesba- quildentim ordine proditi flnt timeroftorcy 

iiMtdiuti- foiquoqueuitxproduaioris. 
m uiuunt Triceni binu) De numero dentium Qatenusferi- 

bitlihro Undecimo Deufupartiumcorporhhtmanif 
AuicennafeptimatertijyAuerrois primo coUigit. Et 
idemPlinius libro n.cap.t7> 

toftuna ^^^t^^^^^ndimentafuntin Agrippina.) Re^e 

hianditur fortuna dicit , blandiendo enim poBice- 

' tur cr arridet qua tandem faUitflcut Agrippina con» 
tigU qua poji obitu mariti Claudio C<epri nupfity o* 
filio imperium ad fuamGT tetius regni perniciem ob 

tinuit. ' 

Contrainleua) LeuaparsdiUerfamtenet. 
ZoroaBes Sed mox plura de hoc.) lib.it cap.ir. < 

primo die Vnumaccepimushominemzoroaflen) Quemai 

riidt. modum zoroa^es eodemdiequo nam t&riflt,fleo- 
' WA 



Adnotata* 

^ugmtnmqumpertotmfumttitmriftU Vnde ^ 
AgeMum dixerunt uelutSolinutfcribit tertio fui^o 
er Aflwttiw/t&.p. 

futuro prtefagiofcientU.) NrfW mugicArwM 4r- 
tiumhicdeditexordium. 

Confumente exuflione .) Confunicnte exufiions 
bumidum fi^ftantijicum, 

Alij Orionis.) OrionisfilqbleptUttitAlqcxEri* 
tkEtionis Gigantis. 

QrHtis corpus) jilq Agamemnonis. 

In caput XVII. 

Qko<J fit hominis j^atium.) id eji hominis longi* 
tudo. 

vires quihufdam desora parte maiores.) Propter Qfoy 
hepar id contigit,quod huic parti calorem lar^ur, rationuin^ 
qui operationum inUrumeetum eji. • • (irmemU* 

Obferuatum eft mares prdejiare^ondere.) potiJSU * 
mm mortuos er dormientestcaufa oftenditur in m^ 
quteftionibus. 

Virorum corpora fupina fluitare.) Curboeflat^^^ .. 
lud.CoelimBJjodiginuseleganteroftendit. Corpufum 

, lupinum 

In caput XVIII.’ ‘ ^**^^^* 

iinemeduUisuiuereaccepimus.) MeduUamace* 
mro defcendeittftti ad mm aiso mejfarim efjc 
ftea* 




In C* Plimam ^ 

nehlk credtm,ut Alexander Benedidui,hanc omnimM 

firidfianm ^lionmmcarum dixerit, 
ulcaru. 

4n caput XIX^ 

Vanhiiinterempti.) DeSiXraJ^i intentuWe-.' 
rius lAax.lib.i.capite 6. 

Apathes Apathts Gr£ci uocant.) Apaihes eos dicimus^ 
qui. ^uos fine pipionibus aut animi perturbdti&nibtA ejl 
nouimm,ueljinepafAbiUtatejTales Stoici niagisglo- 
riofequdmuerefeprofijiifunt. 

'rimotiduis '^i^tonem in odium generis humani.) Timon hit 
‘ Fuerit ^^^^tiienfts fuit/ichominum moribus ofenfiis , ut in 
^ folitudinem abierit,quo hominum canfortio norifrue 

, .j-ffwr. Omnia jugit coUoqukpr^teradokfcentiscu- 
ViAum amajfctinterrogatus e&,curhocfa 

moms. ^ refpondit , quia hunc fcio Athenienfium jutu^ 
ruminimieum,^nte domum fuam arborem hahuit,ex 
qaafeplures conciues fujpenderant,qu£cm adfitP 
rm Mpeium cadenda ^erat^currit ad fenatum pro* 
clamans,fi qui ejjent,qui fefu^endere ueUent, id in te 
^cp, id ejl porcfacknt,dum arbor adhuc fuperfit. Hunc tutuv- 
hominmn S^(avop,hocejlhominumofore\ndixerut,deeoetOM 
Sfbreni. i,uckni dialogus ab Erafrno uerfus. 

V efeuH qui- Corpore uefcoi^ id eftjninulq.^HamjtefcuU maU etf 
'^etcultre- ratidicuntur,^:^graciles. 

emm qua- .. Butiim HerculesappeUatvjs.)m varro,cptitreceri 
iragintapi quadraginta tres mmerauit Hercules frujiice0 

em . .. - - 



Adnotata;;; If 

f «fffdrtW quoi miilam fumi gerere pot^iljet etia Her 
f^ulem nominatam fcrihit.Bfdrnuohocnomen Hercu 
UA ad omnes uiros egregie fortes^ translatu. Quod CT 
SViaatbmlibr i.Satur.docet^ Pfutardtis Theftdhoc xhefeiis 
quoque nomen inditum ait, mod ejfetlaborim tollet UcrculeS, 

. rantfj^mus^acCkantmhoc nomine dignatus efiphi cledntes 
lofophu,quia iwdlurhk laboribus diuriiu uidu para- Hercules, 
ret.Etidem Plin.hoc lib.ca^. 37 .Hippocrati, ob depul uippoirat 
fos morbos,te(iatur honores iUos quos Herculi tribue Hercules. 
rdtdedi(Jeueteres,Simile A.Gell facitlib %.ca^M <quai- Achilles 
io JkhiUk nomen ijsejje tribuendum fcribit qui ingii q^l 
tis ejfentfortitudinis. Lege Ccdium de Tritormo huh' ^ritermus 
[equa qui item Hercules didas. Hercttku 

Crotoniatam Milonem )de hoc Critoniate uiden- 
ias efi Kkodoginus Ub-ti.cap.io.e^ Aelianus 
.:'CanifHuscurfor)dehocCaniftioLacedemonioS4 
beUicmlibaoxapi^ibidemq^deTiherioUerone.. 

In caput XX^ 

)Uaia Homeri membrund ) Eauerha Antonius Sa 
bellicus exemploru libro lo.habet cap.o.Bxcedutjidf 
- acerrimi uifus,fuit Ilias Homeriin membrana tam co* 
cife crntinutim natata ut teda nucis inckderetur. 

Strabonem uocatum)EiufdemiabeUicuspr^efat<i 
locomeminit. 

Callicratesexehoreformcas.y Artiquabocloai^ 
C^icratiadfcribitjdem PUn Ub.ss.capf. Mertnetidt 
idfcripjit, lU' . 



I* In C. Phnfutn 

In caput XXII. 

Prelium quo SyhurUdeleUefi,') creiUcmi^ 
non prxterit Sabellicus prteuUegato loco. 

In caput XXIII. 

Harmodium ^ Rri^ogitonem.) Hormvde- 
fius meminit libro Jecundo capite quintOyZrdehuiu/t 
J,€£n<e meretricis partti Campifulgofus exemplorii 
3Mbrocup3, 

In caput XXIIIL; 

Cyrmhont^ Cyrus rex omnibus.) CyrusVerfarum rexergi 

memoriae^ ftios milites concionem faciens (quorum erant trigia 
ta milia)nominatim unumquemque allocutus efi.H£e 
GuidaBituricenjis capite de memoria. 

L.Scipid populo Rom.) nomina dedit. 

Cyneas Pyrrhi regis legatus ) de hoc legatoJtmi 
VaPrancifcusPetrarchafcribit. 

Duarumcfuigiritiliriguarum.) UkhridiUesPoa 
tirex&Bitbiniee,QeUiusUb.to.capt7. 

Matris affinium.) Huius infortunq Sabelli* 
cus meminit libro decimo capite duodecimo,Cf buiii^ 
CoruiniMefJaU eodem heo, 

0 


Adnotata, SI 

In caput -XXV. 

Csfdrm diSlatorem.) Habentur ea omnia rf- 
pud Suetonium in uita huius Cafaris ab initio. 

In caput XXVIf 
adnota. 

tausPompeij Magni.) Laudem Pompeii Md* 
pti,Val,Maxhabetlib.4,cap.7. 

In caput XXVIt. 

Qyater er quadragies caufam dixit.) tJam f«- 
tiens quoq; accufatus e^. 

Iri caput XX VlII. 

Cenfim fexaginta coronis.) De multis corona» 
rtmgeneribus. Plinius libro decimofexto capite 
quarto.AlexaniL ab AlexandJibro quarto capite a» 
Hauo, 

IncaputXXIIJC 

UHeT^oUa^arll.) De reuerentider honore 
C operum 



14 In C Phmum 

opermUommlegi exm^kSabell. lihro feptmo 
capite ‘ * 

ViniariMtUfmilkcp,.) h£capud puMm j 
aatorcm,prafataq^locO‘fcribuntw\ ' '> 1 

AriitotelisphUofophipatnum) ©ppidumStii i 
gimnundeStagiritesdiiiMeil, 

"^Sophockm Tragici coturni prin.) Lyfander 
Bacchi iuffu , Sophoclem mortum fepeliri iuj^it^ ' 
tanta poetarum quondam fuit dignitas ut curam eo- 
rm dij haberent CampifulMb. i 

IneaputXXX. / ' 

Wuesqua- jqauemmttatam.) ^ id e^fafcijs ligatam feut£> 
idC^onera- omsiamyperfepemm<^ 

onerahturnaHesharenauelrudereutfecurius^fuka 
merftQne incedant. 

S-quisalbis. jpp^ quadrigis albis.) Jpfum quatuor albis 

equis excepit yid e^ Jbrtunatiorihus , 'ut Veneris 
equis, quadrigarum etenim nomine,equosintetligu 
~ - musquiquadrigasaguhtmiutColiMeUa.docettm., 

3 , capite n ono. 

Aefchines Athenienfis fummits orator ) Batte 
totam hi^eriam clarius okendit Valerius libro o^d 
uo capite decimo. 

Poj?idonm fapieHti.) Pd^idonij fell£ Stoica ce 
Uberrimi,uideSabeUlib. 7 .cap.?. 

^ditie Carneade.) CdrneadeSob Athenietifibus 
' Batmam ' 



\ommkptiQnemifpjAeB:. Q^o auditoChform 
GfhfehktutfujfUiMi^^^ c0[a uene^ 

rat Carneades expediret,eam^ 4 fe dimitteret; perid 
culofum enim diuturniorem ipjius in urbe Koma ma 
ram tirbitrayuiiir,0um tuntuni (ino uim lingua no 
uerat,ut duero faifum difcerni non liberu erat Catti' 
pijulgMrOS.Ci^lS^ 

Bxp€UendoseenfuU<Sr£C0S^ phihfopkosfii 
dem. 

' ' Frhr- f^icaim^^ntnj4 ScipioniAjricanohic 
Q^nniui adeo -eoniun^tm fuit heneuolentia, ut mi* 
raculi uice jUerit uterc^- H£c Crinitm de poetis Lati» 
nUtib.ucapX '' 'l-.i .. . ;:r 

Ex tertia orbis parte raptum.) Africa ^uippe^ 
qUamdomuit. i ' : V . 

reCrinitusU 

hro dehoneBa difciplina t<s,cap. s. : 

Iri caput ; 

• -Socratesoraoila.) .. Dtfocietatehabemus apud 
omnes authores totas Odyjjeas. - 

In caput X X XI l. 

'-*■ ChilomLaced£monio.y ■ be ChUonemmleU 
flio Diogenes Laertius libro primo de maphilofo- 
phorum, aucMdendmeBErafmtuinproue-rbijU 
C » Hiofcst 




w In G, Plinium 

. Hofceteipfm^ 

Exj^irajfetg4udio.) Idem tegatur Gfiido Bt. 
turicenfis* . 

In caput XXX ML 

iSeUmpo:. ^^uiminMeUmpode.) Hic Mebmpos Dio. 
hyftjfacra ab Aegyp^ijs adGricos tran^HtUDiodo* 
roilibroreferentCi 

'■ Amatojenatit.): iitMmiantmprmtoie* 
Simonio,feduerofmam [aeramento. 

IncaputXXXIIIL . 

Jn patria mori non licuit^) Pergamum fecerit 

fine uUo ingraU patrid dejfderio,Valerimlibr\quin 
. to capite tertio. 

In caput X X X V. 

I^telia ex centum f Hoc item tejlatur Valeritu, 
tibroodauocap.t&.^ .: 

^Udia. Experimento Claudia.) Claudia uirgo Vefialis 
ut autor e^ HieronymiM. cim inftupri fujpicionem 
incidijjet crfimulacrum Ue£ matrU in uado Tibe* 
tUhareret^ad comprobandam fuam pudicitiam,cin 
gulo nauem duxiffefertur,quam hominum multa mi 
^ if 4 trahere nequmerant Guid& Bituricenfis capite 


Adootata. . if 

XXXVI. 

Umills in plebe.-) -^ianc hiftorim multU 
fcribit Vakrm IAax.libro s.capi4.EtSolmu{ hifto- 
tiurumlibro e. 

'EtReipublickconfuL) Seditiofui pnitnjuerdt, 
quipkbeirtaduerfmfcnatmiexciurdt, 

Poiirepudtumobijt) M.LepiduspojlSyUiedi 
flatoris inta-itumd. Catulo dijfenfmeduiU urbe eie 
flws eft,propter ^uod in Sardiniam(oneepit.vbi att 
dita morte Jkpuli£ uxoris mortem obijtiSabeUkus U 
hro tertio capite quinto, 

VublmRutilius,-) habetur heechiMidptd 
SabcUicumlibroi.cap-7» 

In caput XXXVII* 

statuaminauratalingud.-) ConfmUU SabeM^ 

£Ushabctlibrprp.cap.S.' 

-tUppocratesmeduina potiens) QU£hoeloc9 
VUnm fcribit & SenatufconfuUtm J^themenfium 
m Hippocratis honorem cr immunitatem habete 

Summa Aeckpiadi ) • Tanta in Aefclepiado me.” 
iendi fuit fiducia fUt dixerit fenonmedicim nomu 
nandum., fi per totam fuamuitam unquam aduerfd 
ualetudine laboraffet, in qua ualetudine ufque ad fe» 
^tuagefimimannmuixkMo^tttuidenuoctmefcd 
" C 5 tu 



In,0» Plintiim 

AefctepU* lisfiUenteUe^ii^io corruiffet Cmpifidg. Exentbkl 
des perfca- rum libro 3, ' ' i 3 

ids corruit' Grunde er Archimedi Geo.) firchimedes SyrA 
Archime -cujunU^ AdeomeichinAlisfciehtu plenus,utnamm 0- 
ies optims, nu^m [olus traxerit,-quo uoluit,quamingensuisic 
artijex* mortalium non moucre quidem poterat, unde Mar^, 
ceUi ducis interdi^umuetuit capitis mul^a ,n€ quis 
Archimedem UderetSahe%mlibro decimo capite, 
d^iauo. - \ ' 

Oefiphon ■■ Aedepian£EpheJi(e) OefiphonGnofmdr*, 

Gnoftm, ^^^^^^'^^^^^^^^^‘^<^tnnem.4eamindujiri£ eoUoca-. 

tmEphefheBi^tejemplicQnjiru&ionem excogiia. 
uit,quod ducentk er uiginti annis fadum eB a toti’ 
AjidiCuiusfundamenta fjtuatafuerant infqh palu' 
jiri,ne tem motus fentirent,aut hiatus, timeret, qu^ 
calcatis antea fubfirauere carbonibus, dein uelleri- 
templi dia buslanteMuieiesnplo-dqngitudo fuit quadringento s 
Ute longi- rumuigintiquinquepedum.latitudo ducentorum ui 
tudo, gmtiColumn^centwmuiginti feptem,dftnguUsre* 
gihusfa^ie,fexdginta pedum amplitudine,exquibiK 
y triginta erant coelat£.,Author Mutianus. efi^P'Gai^ 

do capite qui memoria pne^iterunt, Et Sabellicus 
iib.tq.cap.s, ^ ' , V 

Armentario, m$e nitdnm^): cjtpaci SabeUicus 

,3_ locopneaUegato. „ 

PneUmati' Pneumaticarationejy Eneumakc4r^tlo0rsef^< 
ea ratio. mu{ic£qu£fit inflatis uento jijlulis, . . > 

Bydraulis Etp^dr^fick Eiydraulk organm^ 

' - dictturi 



Adnotata. 35 

f^itur,^xtYahendi d profundo aqum idoneum Vi- ' 
ilruum teftk cft. 

DinocratesS) r>€'Dinocrcite,j}lex<tndro,P>peU 
te alijs^; GuidqpiturifenjisJcribit^C^Vdlerm libro 
o flauo capite tu 

In caput XXXVni, ' ’ * 

Ari^idisThehiinipidorisJ) . Ari^idis ,Vrdxi- 
tilk er fimilium Plinius meminit libro 3?. capite 16* 
^Valerius libro o^iauo^ 

In caput XXXi:^, 

Seflercijs licente.) ^eftertm quaji femis fertius, Sejkrtius 
eo quod in fe contineat affes duos CT dimidiatum ter. ^nid> 
tiqm. SicergoapudKomanosexierefignataha- 
buit libras duas ev femis yuel Sipondium aut fpnif 
femcrperits.notabafur, De haere Melancbthqtt / 

per compendium fcripjit. * ' 


In caput XL* 

Mortalium nemo tih felix,) i Raud uiuit uUus om 
nibus felix modis Euripides. 

Computat mor e Tbratiie gentis uide Erafmm in 
prouerbio Creta natare^ _ 



40 In C Plinium ' 

Voluptdtis ^ccUtitUuUo.) FUutusinquit uoluptdtisctk j 

comes 1 

ror, 1 

In caput XLL j 

• inqudtrescontinudferic,) VideSMicumU' 
hro tertio cap 9. 

VHd Pherenice.) Dc hac fherenice AelidHus 
libro duodecimo in principio. 

In caput XLII. 

Vdri<intisfirtuhi£.) inconSiuntis^ 

In caput XLUI^ ' 

SeruduU proferip.) ijlk Valerius iM 
umf. 

In caput XL VI» 

AgUum Vfophidium.) Hanc hijioriam Guik^ 
graphice defcrikit in capite de paupertate. 

In caput XL VIIL 

tie fpacio atque tong<euitate.) Veijlis multi 

^ttttofirisfuccifmisleitmibusprimoiUitlQgOt&i* 
pui 



Adnotaca. 4» 



In caput XLIX.^ 


Tetartemorion,') Te't^rtmorion<imir 4 t^em Tetartemo 
fgnificat, non^uid. 

IncaputL 

P.CornelimRufus.) pe hoc Cornelio confule 
Guido capite quibus fipunaftueiinjidiatrix. 

. VomiciC morbo.) Vomica tumor ejiexcrefcens'Vomica, 
pue crapicies qu£ faniem frequenter emittit. 

Senes minime pe^ilentiam fentireJ) BjecPlinij Senes pejlk 
affertio non eSi perpetua Meritatis, quoniam apudlentiamno 
Viutarchim legimus Furitm CamiUum , longo femo fentire, 
exaita^atateconfidmhaclueperq^e. 

In caput Llf 

AMf formicans permiffu.) De ptdfu formicante 
fcite admodum fcrihit BJfafesad AlmanMbro decimo 
capite^^. 

Et alia Hippocrati.) Jn libro de ui^m ratione 
cr libro fecundo demorbis,Uem Ubro de diebus de» 
sretor. 


C f In 



Ini C» Plifluim 
In caput Lit 

Hermotimi QUzomenij ,) , Uuc legendm 

Bapti{}:aCmpijiclg.iibrot.c(ip. 6 , 

Et in Gnofio Epimenide.) Deho(;Vctleni{sU^ 
hro oflduo cdpite decMooilctuo. Cur dt(tem tam 
diu dormiuijje udrrdtur in med Philologid nirw 
tur. 

Exmindrumfem.) ' si fxiHindmdtricisUhoA 
C olrd pr<f- rdt krdguldtione^feu pr^focdtionejn extafm cadit ^' 
^cAt mdtri dhf<ij motua‘[erifUi0r^^^ odorije- 

(^•riijuperimfxtidlsddhibitii. 

E duobus jrdtribtu.y Hdnctotdm hilorum. 
Cdn}pijulgofrecitdt.Ub,t.cdp.'0, 

Incapiit LrtI. : 

Vr£ter Chilonem .) de quo didlm ejl fuprd ci- 
pitetrigefmofecundQ. 

Sophocles er Viohyfim!y ' ^Et ed feitdtur Vale¬ 
rius Mdx. libro nono cdpite duodecimo Et EulgofiU 
"Ub.^.edplniTieEiiddehiiem:; , 

■ mdter pugnet iUd Cdnnenji^) t)e hdc muUett 
Eomdnd A.GeUiuslihro s.cdp.if. 

' Dmcdlemfurmdfutino duo C£fures.) S>ehii 
'^'^fequentibus Guidodb initio fiorUm exmp^oii 
eapiteprimo» " 


iKKf# f^ecium per oMm ) . SpfciMm in? Specillum, 
firumentum cjf^icum^fio^ mguehuexten^unr: 

tur. 

In caput Llin. 

jpfm cremare upM.d Romanos.) De u^rijs /e- 
peliendi ritibm kUxmderab Akxand, copiGjipmi 
tnfuisfuccidn^els,.. 

In caput LV. 

Vo^fepultur4maU£ atque kli<s^) Ranc de <mi.- 
jna cr manibus in uarijs locis Marjilm Yicinus. Et 
quadam Aelianuslib.tertio.Sedinnoitro traciatulo 
quem de dcemonibusfublunanbus in publicum dedi- 
mm^abundantij^.fcripjimus. 

Ineaput LVL 

Ceres jrumentim.) Berofus Chaldstis libro ?. 
frumenti ufim Ojlridiadfcribit, dicens in Aegypto ^entiufm 
cr Palejima aratrum er omnia ruris injirumenta ad 
manus paraffe. 

Glande uefcerentur .) Huius rei tejiem pono 
labium quoque Pidlorem,cr Diodorm^qui fuo pri 
mo libro ea omnia firme habet qu£ hic ponuntur. 


m 


44 In C. Plinium 

Itctnitefodotu/min Luilantium, SotinuniQ^ygf^ 

giLPolydorum de rebus inuentk primo Ubro.^ 

In caput LX. 

i^dndoprimmhorohgk.) Morohgijm, 
uentione viSiruuim hbrq nono de anhu 
teiiura e^Pofidorus libro fecutt^ 
do de rebus inuentk cupite 
^uintOi 

t t N I i. 



basilbae, ex OFFI. 

‘CINA HENRlGPETRINi^ 
Anno Salutis humana 
D, xxix. menfe
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

See other formats
